ВО ИМЯ АЛЛАХА МИЛОСТИВОГО И МИЛОСЕРДНОГО
ﺑﺳﻡ ﺍﷲ ﺍﻟﺭﺣﻣﻥ ﺍﻟﺭﺣﻳﻡ
Аллах в переводе на русский - Бог, Господь, Всевышний

НДП ВАТАН tatar halyk firkasy. Rahim itegez!


ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО ПРЕЗИДЕНТУ РФ ПУТИНУ О ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ЯЗЫКАМ КОРЕННЫХ НАРОДОВ РФ СТАТУСА ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЯЗЫКОВ РФ https://irekle-syuz.blogspot.com/2015/05/blog-post_72.html

ХОРМЭТЛЕ МИЛЛЭТТЭШЛЭР ПОДДЕРЖИМ СВОЕГО ТАТАРСКОГО ПРОИЗВОДИТЕЛЯ! ПЕРЕЧЕНЬ ТАТАРСКИХ ФИРМ. СПИСОК ОТКРЫТ!

l

УЯН ТАТАР! УЯН! стихотворение

http://irekle-syuz.blogspot.ru/2015/07/blog-post_79.html

зеркало сайта https://ireklesyuzweb.wordpress.com/

Азатлык Радиосы

воскресенье, 16 сентября 2018 г.

В Китае запретили Коран, коврики для намаза



https://marc-aureli.livejournal.com/267135.html

Останется ли ислам в Китае?

https://archive.li/QJo2G/d5e4c566ac37cfc31670319572c21fcde707a914.jpg
В Китае запретили Коран, коврики для намаза, пост в Рамадан, ношение хиджаба, цитаты из Корана в соцсетях, посещение мечетей несовершеннолетними и даже 
мусульманские имена.

http://postskriptum.org/2017/10/02/uyghurs/
Уйгуры сдают кораны
by blackstonebite 2 октября 2017

Китайская полиция приказала мусульманам отдать все копии Корана и молитвенные коврики, угрожая подвергнуть их жестокому наказанию.
Китайские власти, как сообщается, активизируют свою кампанию против мусульман в северо-западном регионе Синьцзян.
Согласно источникам в регионе, чиновники предупреждают махалли и мечети о том, что мусульманские семьи из этнических меньшинств должны передать предметы культа, включая Коран и молитвенные коврики, в противном случае владельцы обнаруженных предметов подвергнутся суровому наказанию.

Согласно Radio Free Asia, на прошлой неделе появились сообщения из Кашгара, Хотана и других регионов аналогичного содержания.

http://russian.people.com.cn/NMediaFile/2014/1006/FOREIGN201410060936000005055211987.jpg

Спикер Всемирного Конгресса уйгуров Дильхат Раксит сказал, что они получили уведомление о том, что каждый этнический уйгур должен передать властям любые предметы, связанные с исламом.

Копии Корана и связанные с исламом предметы должны быть переданы в государственные органы, в связи с чем будут отправляться уведомления через WeChat, самое популярное приложение для социальных сетей в Китае.

По словам местных чиновников, власти Синьцзяна в начале этого года начали изымать все Кораны, опубликованные более пяти лет назад, из-за их “экстремистского содержания”.
Кораны были изъяты в рамках кампании, которая велась в Синьцзяне, направленной против «запрещенных» религиозных предметов, принадлежащих главным образом мусульманам-уйгурам.

Эта операция запрещает «незаконную» пропаганду, религиозную деятельность, религиозное обучение и предметы, которые, как полагают, являются орудиями терроризма, включая легковоспламеняющиеся предметы и ножи.
Американская ассоциация уйгуров в недавнем пресс-релизе заявила, что Китай ввел новые правила, которые еще больше криминализуют религиозную практику и убеждения.
Уйгурская организация по правам человека обратилась к Китаю с требованием уважать международные стандарты в области прав человека и свободу религии и положить конец нападению на уйгуров.
Китай заявляет, что он сталкивается с угрозами со стороны внутренних культов и радикального ислама, однако критики обвиняют Пекин в широком распространении притеснений, задержаний и злоупотреблений.
Согласно копии новых правил, размещенной на официальном веб-сайте Государственного совета, последние меры направлены на «сохранение законности, блокирование экстремизма и борьбой с преступностью».


http://wp.patheos.com.s3.amazonaws.com/blogs/getreligion/files/2014/06/shutterstock_29776705.jpg
http://www.fergananews.com/news/26946

Власти Синьцзян-Уйгурского автономного района Китая конфискуют у мусульман молитвенные коврики
03.10.2017

В Синьцзян-Уйгурском автономном районе Китайской Народной Республики у практикующих мусульман конфискуют Кораны и молитвенные коврики. Об этом сообщает Radio Free Asia со ссылкой на представителей местной власти.
Представителей уйгурской общины вызывают на собрания, на которых требуют сдавать культовые предметы, имеющие отношение к исламу. Это подтвердил, в частности, анонимный чиновник из района Сайбаг округа Урумчи. По его словам, такие собрания проводятся уже более полугода. За это время там было конфисковано 5–6 тысяч молитвенных ковриков.
Другой источник в одной из деревень рассказал, что там конфискация идет с конца прошлого года. За это время власти изъяли около 400 религиозных книг и 250 ковриков. «Мы призываем людей сдавать не только Кораны, но все религиозные предметы», – заявил он.
Директива, по данным RFA, исходит от Департамента объединенного фронта – государственной структуры, отвечающей за взаимодействие с этническими группами Китая. Конфискации подлежат даже религиозные материалы, ранее санкционированные государством.
Формально кампания направлена против «нелегальной» религиозной деятельности. Тем, кто отказывается сдавать религиозные предметы, угрожают наказанием.
Источники RFA рассказали также, что в местных «лагерях по перевоспитанию» держат несколько тысяч уйгуров, а также представителей других общин – киргизской и казахской. Многих отправляют туда за изучение ислама. В лагеря попадают, в частности, родители, отдавшие детей в подпольные мусульманские школы.
В Китае нет запрета на ислам, однако местные мусульмане находятся в неравных условиях. Представители этнической группы хуэй, близкие к группе хань, могут исповедовать ислам практически без помех. Однако уйгуры в Синьцзян-Уйгурском автономном районе сталкиваются с рядом ограничений. Им запрещают публично демонстрировать религиозность, поститься во время Рамадана, называть детей мусульманскими именами.
В последнее время преследованиям по религиозному признаку в Китае подвергались как уйгуры, так иэтнические казахи, проживающие в Синьцзяне.


http://www.uyghurcongress.org/en/wp-content/uploads/ouj59qk4m1izpr2pilu7nhb4ihmqny_1_.jpg
http://www.newsru.com/religy/25apr2017/xinjiangbansnames.html

В Китае в рамках борьбы с экстремизмом уйгурам запретили называть детей популярными мусульманскими именами
25 апреля 2017

Власти Синьцзян-Уйгурского автономного района Китая, пытаясь бороться с исламским экстремизмом, запретили десятки имен детей, которые несут религиозный смысл и широко используются мусульманами во всем мире, сообщает издание Asian Correspondent.

В соответствии с постановлением правящей в Китае Компартии о наименованиях новорожденных у этнических меньшинств под запрет попали такие имена, как Ислам, Коран, Мекка, Джихад, Имам, Саддам, Хадж и Медина. В южной части региона список запрещенных имен появился еще в 2015 году, а теперь запрет распространился на весь этот северо-западный регион страны, где проживает значительное число мусульман.

Неназванный представитель полиции из административного центра региона Урумчи подтвердил Radio Free Asia, что "чрезмерно религиозные" имена были запрещены, а младенцы с такими именами не будут допускаться до регистрации в правительственной системе социального обеспечения, известной как система "хукоу", то есть не получат доступа к здравоохранению и образованию.

"Не разрешено давать имена с сильным религиозным привкусом, типа Джихад и тому подобные, - сказал он и добавил: - Самое важное здесь - коннотации имени. Не должно быть коннотаций священной войны или раскола". Имена исламских ученых также не приветствуются, поскольку такие имена можно считать "поощрением террора и культов зла".

По словам представителя полиции, тюркское имя "Юлтуз", в переводе означающее звезду, запрещено из-за того, что оно представляет языческий символ. "Не думаю, что вы можете назвать ребенка Саддамом", - уточнил также чиновник и добавил: "Просто следуйте линии партии и все будет хорошо".

Пресс-секретарь Всемирного уйгурского конгресса Дилхат Раксит, комментируя этот запрет, заявил, что китайское правительство продолжает угнетать традиционную уйгурскую культуру, поставив под контроль даже то, как уйгуры называют своих детей. Он назвал это формой "политического преследования" и ограничением религиозных убеждений уйгуров. Всемирный уйгурский конгресс - международная организация изгнанных уйгуров, представляющая интересы этого народа в Синьцзяне и за его пределами.

Китай борется с религиозным экстремизмом в Синьцзян-Уйгурском автономном районе (СУАР) и регулярно проводит полицейские рейды в уйгурских семьях, ограничивая исламские и другие культурные практики уйгуров, например в марте власти региона уволили чиновника-уйгура за проведение свадебной церемонии по исламским традициям.

В Китае уйгуров обвиняют в терроризме и сепаратизме. Исламские радикалы СУАР выступают за создание независимого государства Восточный Туркестан. За пределами страны считается, что Пекин преувеличивает их опасность и что репрессии с 2009 года унесли жизни сотен людей.

Летом 2014 года власти КНР запретили учащимся школ и вузов, а также государственным служащим, проживающим в СУАР, следовать традициям священного месяца. Эти запреты входили в комплекс мер обеспечения безопасности, проводимых в жизнь Пекином после взрывов, прогремевших в апреле и мае 2014 года в Урумчи. В результате терактов погибли и пострадали десятки людей.


http://www.yerlihaber.com.tr/images/haberler/sakal_uzatti_6_yil_ceza_aldi_h55322.jpg
https://azan.kz/ahbar/read/posle-zapreta-na-musulmanskie-imena-kitay-zapreschaet-musulmanam-10818

После запрета на мусульманские имена Китай запрещает мусульманам цитировать в твиттере Коран
15.05.2017

Мусульманка в беспокойном северо-западном регионе Китая Синьцзян была арестована за то, что опубликовала фрагменты из Корана и другие религиозные материалы в социальных сетях, сообщает Al Araby.

На этой неделе 26-летняя женщина из мусульманской этнической группы уйгуров была задержана в городе Корла по обвинению в распространении «экстремистской религиозной мысли», сообщает Радио Свободная Азия.

«Существует экстремистский религиозный контент, который не дозволено публиковать, а она постоянно публиковала его, по многу раз», - сказал сотрудник правительственной службы по борьбе с экстремизмом.

Он добавил, что цитаты из Корана или о Боге были «противозаконными».

Напомним, что ранее Китай запретил уйгурам называть своих детей целым списком имен, среди которых такие ...


https://gdb.currenttime.tv/2E8C7798-BAE5-45AC-BD62-93ADBE756B55_cx11_cy17_cw90_mw1024_mh1024_r1_s.jpg
http://www.epochtimes.ru/v-kitae-zapretili-vovlekat-detej-v-religiyu-99032209/

В Китае запретили вовлекать детей в религию
26.10.2016
С 1 ноября власти Китая запретили в Синьцзян-Уйгурском автономном районе вовлекать детей в религиозную деятельность. Любые религиозные мероприятия для детей теперь под запретом, сообщает IslamNews.
С 1 ноября родителям-мусульманам запрещено всякое «завлекание или понуждение несовершеннолетних» к участию в религиозной жизни.
Официально в Китае разрешена свобода вероисповедания, однако ислам в Синьцзяне подвергается ограничениям. Так, правоохранительные органы региона не разрешают несовершеннолетним посещать мечети, поститься в Рамадан бюджетникам и госслужащим, имамам в мечетях навязывают тексты проповедей.
Кроме того, новые правила запрещают родителям внушать детям «экстремистские убеждения» и заставлять их носить «экстремистскую одежду». Конкретно данные понятия китайские чиновники не уточняют. Издание предполагает, что под «экстремистской одеждой» подразумевается мусульманский хиджаб, на ношение которого в Синьцзяне наложены ограничения.
В документе родителям рекомендуют отправлять своих детей в специализированные коррекционные школы для «исправления» в случае, если ребёнок отказывается посещать обычную школу. Это касается и варианта, когда родители не могут «защитить своих детей от экстремизма и терроризма».
Эксперты считают, что новые правила могут усилить радикализацию молодёжи, причиной которой является именно недостаток религиозных знаний и отсутствие духовно-воспитательной работы с подростками.


http://i.dailymail.co.uk/i/pix/2017/01/27/00/3C74F67F00000578-4162330-image-a-26_1485476283885.jpg
http://islamreview.ru/politics/v-kitae-zapresaut-postitsa-v-mesac-ramadan/
В Китае запрещают поститься в месяц Рамадан
18 июня 2015
В Синьцзян-Уйгурском автономном районе Китая партийным функционерам, гражданским служащим, студентам и учителям из числа мусульман запрещено держать пост в месяц Рамадан. Китайские власти применяют традиционные перед каждым Рамаданом меры по ограничению религиозных свобод мусульман.
«Китай ставит под запрет мусульманские религиозные практики и наращивает слежку за мусульманами. Вероисповедание уйгуров сознательно политизируется властями для усиления собственного контроля», - об этом заявил представитель Всемирного конгресса уйгуров Дильксат Раксит. Ограничения были введены в районе Джингше, расположенном рядом с казахской границей, районе Маралбекси и других местностях.
Каждый год китайские власти налагают все больше ограничений на права уйгуров-мусульман. Ранее, в декабре прошлого года, Китай запретил ношение хиджаба в общественных местах столицы провинции Синьцзян. Этот закон был принят в мусульманском регионе на фоне разворачивании Пекином кампании по борьбе с религиозным экстремизмом.

Юлай Шамилоглы: "Татарстан хакимияте милли университет кирәклеген һаман да аңламый"

https://www.azatliq.org/a/29488049.html

Юлай Шамилоглы: "Татарстан хакимияте милли университет кирәклеген һаман да аңламый"

Юлай Шамилоглы

Казанда Гаяз Исхакый тууына 140 ел тулуга багышланган фәнни җыен үтте. Анда АКШтагы Висконсин-Мэдисон һәм Казакъстандагы Назарбаев университеты профессоры Юлай Шамилоглы да катнашты. Азатлык бу форсаттан файдаланып танылган татар галиме белән әңгәмә корды.
Татар үз мәктәпләрен саклап һәм милли университетын булдыра алса гына милләтнең киләчәген өметле күрәм, ди галим, тюрколог Юлай Шамилоглы. Галим сүзләренчә, бүген Русиянең хәле шактый катлаулы. 5-10 елдан вазгыять үзгәрергә мөмкин, ди ул. Бүгенге сәяси шартларда милли университетны оештырып булмавы, педагогия институты кирәкле нәтиҗә бирмәячәге һәм Татарстан җитәкчелегенең җитешсез яклары хакында Юлай Шамилоглы Азатлыкка сөйләде.

"Исхакый инкыйразы Русия сәясәтенә бәйле"

– Күптән түгел Казанда Гаяз Исхакыйның тууына 140 ел тулуны фәнни җыенбелән билгеләп үттеләр. Анда сез дә катнаштыгыз. Башка милләт, дәүләт булса, Исхакый кебек шәхесне ничек күтәрер иде?
– Беренчедән, башка дәүләт булса, мондый язучы тыелмаган булыр иде. Франция, Төркия, Америкада ул укылыр иде. Мәсәлән, хәзерге американ әдәбиятына нигез салган язучы Марк Твен әсәрләрен яратып укыйлар. Хәзерге татар әдәбиятына нигез салган Гаяз Исхакыйны белмиләр дә. 1989 елда беренче тапкыр Казанга килгәч, аның турыда куркып кына сөйлиләр иде. Гаиләм Гаяз Исхакыйны таныганлыгын сөйләсәм, кеше куркыныч астында булыр дип, аның турыда бик ачыктан-ачык сөйләми идем. Казакъстанда да ул дәвердәге әдәбиятны 90нчы елларда гына өйрәнә башладылар. Университеттагы профессорлар без укыганда аның турында белем алмый идек диләр. Яшьләр хәзер генә өйрәнә башлады. Татарстанда Гаяз Исхакыйның хәле дә шуңа охшаш. Минемчә, кайбер кеше аны бөек драматург буларак күрә. атарстан турында төгәл белмим. Гаяз Исхакыйның 15 томлы җыентыгын чыгарганнар, юбилей үткәргәннәр икән, димәк, кызыксыну бар, игътибар бетмәгән. Əмма мин 20 ел элек һәм хәзер ничек – чагыштыра алмыйм.
– Сәясәтче буларак Гаяз Исхакый читтә кала кебек тоелмыймы?
– Татар дәүләтчелеге французларга, американнарга бәлкем кирәк түгелдер. Ләкин татар, төрки дөнья өчен мөһим. Гаяз Исхакыйның сәяси фигура булуына караганда, язучы буларак төрки дөньяда гына түгел, бөтен дөнья өчен әһәмиятле. Фәүзия Бәйрәмова фәнни җыенда әйткән иде. Ул татарларга дәүләтчелек кирәк булуын аңлаткан кеше дип. XX гасырда татарга дәүләтчелек бирергә теләгән берничә кешенең берсе. Ул татарлар өчен кирәк. Фәнни җыенда да сәясәтче буларак бераз искә алынды. Аның сәяси өлкәдә язуларының күбесе тупланмаган шикелле. Мәрмәрә университетыннан Әхмәт Канлыдере "Яңа милли юл" журналында басылып чыккан мәкаләләрен жыя. Димәк, "Яңа милли юл" кулыгызда булмаса, аны укый алмыйсыз.
– Гаяз Исхакыйның "200 елдан соң инкыйраз" дигән абруйлы әсәрендәге фараз, сезнеңчә, чынга ашамы?
– Белмим, соңгы вакытта Азатлыкта Искәндәр Гыйләҗевнең шундый бер фикере әйтелгән иде. Бу инкыйраз, бәлкем, 200 елдан түгел, ә бер 100 елдан ук булырга мөмкин, диде ул. Русиядәге сәяси хәл бик авыр. Туган телләр сәясәте, татар мәктәпләренең ничек үзгәрүе, укытучылар әзерләү җитешмәве, университетта кафедралар ябылуы - югалтулар күп булды. Русиянең хәле 5-10 елдан соң ничек булыр? Аны белеп булмый. Сәяси вазгыять үзгәрерме-юкмы? Русияне федерализм юлы белән генә саклап була дип уйлый иделәр. Бәлки аңа охшаган бер сәясәткә кайту кирәк булыр. Чөнки Русиянең хәле әйбәт түгел.

"Пединститут белән генә татар телен саклап булмый"

– Тел мәсьәләсенә килсәк. Мәктәпләрдән Татар телен кысрыклап чыгарганнан соң, телнең киләчәген ничек фаразлыйсыз? 5-10 елдан нәрсә көтәргә?
– Без соңгы ике көндә сәгатьләр буе бу турыда сөйләштек. Ләкин моннан нәтиҗә юк. Минем яшьләрдә өметем бар. Соңгы вакытта алар ничектер чаралар оештырды, тел саклау буенча кайбер кешеләр адымнар ясый. Баласын татар мәктәбенә бирергә теләүчеләр бар. Өмет юк түгел. Онытмаска кирәк, XIX гасырда иврит теле үлгән тел булып саналды. Ул яңадан җанландырылды. Уртасында төш шикелле бер ни булса, аны югары сыйфатта саклап кала алсак, киләчәктә аның тагын да ныграк җанлануы мөмкин. Татарча белем бирүне, яңача укытуны булдырырга кирәк. Тик менә пединститут белән генә булмый.  йөкләү 
– Педагогия институты нинди проблемнарны хәл итә ала?
– Кайбер проблемны хәл итә ала. Әйтик, хәзер татар теле сыйныфлары өчен күбрәк укытучылар кирәк. Ләкин педагогия институты мәдәниятне үстерү дигән сүз түгел. Ул яңа белем булдырмый, яңача иҗат итми. Инде уйлап табылган белемне, предметны укыту белән генә шөгыльләнә.

"Татарстан җитәкчелеге милли университет кирәклеген аңламый"

– Татарстан хакимияте милли институт идеясен пединститутка алыштырды. Әле анысы да һаман идея дәрәҗәсендә генә.
– Һәрхәлдә, Мәскәүдән куркалар. Мин аны 100 процент белмим. Әмма шулай хис итәм. Фаразлап та була. Чөнки мондагы күп кеше, әйтик, Татарстанның суверен дәүләтенә буйсынмый. Мәскәүдәге федераль хөкүмәткә карый. Бу ачыктан-ачык.
– Ни өчен 30 елга якын вакыт эчендә татарның үз университеты барлыкка килмәдеме? Мәскәүдән куркумы, әллә башка сәбәп бармы?
– Мин бу илдә яшәмим, мин Русия гражданы түгел. Ләкин күп нәрсәне бәлкем булдырырга була иде дип уйлыйм. Әйтик, латинга күчү, мәктәпләр ачу. Минемчә, Татарстан хакимияте элек тә, бүген дә шуның кирәклеген аңламый. Аңласалар да, сыйфаты, структурасы нинди булырга тиешлеген күзалламыйлар. Аны аңлар өчен бераз әзерлекле булырга кирәк. Дөнья буйлап йөрү генә җитми, илләрнең тәҗрибәсен дә белергә кирәк.
– Сез милли университет концепциясен язган кеше. Татарның югары уку йорты нинди булырга тиеш?
– Минем 2001 елда чыккан мәкаләмне күргән булсагыз, фикерләрем белән таныштырсыз. Милли университет ул халыкны җәлеп итәргә тиеш. Ничек җәлеп итәргә? Балага бик сыйфатлы бер мәктәпне тәкъдим итәргә кирәк. Минемчә, мәктәп гади кешеләрне түгел, ә элитаны укыта торган бер көллият кебек булырга тиеш. Аның үрнәгендә, бәлки, бүтән университетлар да татар төркемнәре булдырыр, фәннәрне укыта торган факультетлар ачар. Əмма Татарстанда иң көчле белемне милли университетта алып булса, минемчә, күп кеше баласын шунда җибәрер. Бүген дөньяда фән теле – инглиз теле. Казакъстанда да өч телле сәясәт бар. Казакъча, урысча һәм инглиз телендә белем алу. Мин 2001 елда да өч телле белем бирү булсын дип язган идем. Табигый, нигездә татар һәм инглиз телләре. Кирәк булса, кайбер фән өчен чит илдән мөгаллимне чакырырга кирәк. Университет сыйфатлы, көчле булсын. Мәктәпләрдән дә, гимназиялардән да күрәбез, кешеләр балаларын иң яхшы мәктәпкә бирергә тырыша.

"Русия шартларында Назарбаев университеты кебек уку йорты булдыру мөмкин түгел"

– Сез эшли торган Казакъстандагы Назарбаев университеты тәҗрибәсен сөйләгез әле. Шуңа охшаш уку йортын Татарстанда да оештырып буламы?
– Бу катлаулы сорау. Мин Русия федерациясендә кунакмын. Шуңа да сәяси мәсьәләләргә бик кермәс идем. Әмма шуны әйтергә кирәк, мөстәкыйль Казакъстан дәүләтенең президенты рәсми телне, тарихны көчәйтер өчен чаралар күрә. Ул Казакъстанның яңа башкаласында халыкара стандартка тиң инглиз телле университет ачтырды. Бу кредит, баллы система. Урысларның группа системы түгел, аңа нигезләнмәгән. Һәм Казакъстанга чит илдән минем шикелле башка мөгаллимнәрне китерделәр. Бу Русия шартларында мөмкин түгел, минемчә. Мәсәлән, Петербурдагы университет - югары икътисад мәктәбе күп проблемнар күрде. Чөнки Русиядә элита өчен башкача бер мәктәпне ачсаң күп проблемнар туа. Әгәр Татарстан инглиз телле көчле халыкара университет ачса, Русия чит илдән килүче мөгаллимнәргә виза бирмәскә дә мөмкин. Мин үзем Татарстан фәннәр академиясенең чит ил әгъзасы булып та, бик авырлык белән виза алдым. Монда урыс телле булмаган мәктәп аккредитация ала аламы? Сездә балл система бармы, юкмы? Анысын мин 100 процент белмим. Булса да, дөресен генә әйткәндә, аның ни икәнен аңламыйлар. Татарстан дәүләт телен саклап калырга тырыша дип әйтә алабыз. Әмма аның да нәтиҗәләрен күрәбез. Ул бит җиңел көрәш түгел. Мин тәкъдим иткән милли университет шуңа охшаш, ләкин монда вазгыять башка.
– Татарга дәүләткә өметләнмәскә, шәхси университетлар ачу кирәктер.
– Сездәге кануннарны белмим. Рөхсәт булса, милли университет ачарга теләгән татар байлары бармы? Акчаларын бирергә әзерләрме? Моны 100 процент белмим. Шуны әйтергә була, Сарытауда Камил Әблязов ачкан гимназиядә мин булдым. Татар телендә белем бирә торган мәктәп ачып булуын күрдем. Ни өчен бүтән төбәкләрдә андый мәктәпләр юк? Гаҗәпләнәм.

"Русия Европа татарларын оештырырга тырыша"

– Юлай әфәнде, сез үзегез дә мөһаҗир гаиләсендә туган кеше. Бүген Татарстаннан читтә яшәгәннәрнең хәле нинди? Күзәтеп барасызмы?
– Күптән түгел Финляндияда булып кайттым. Анда әле аякта басып торалар. Әмма инде чит милләт кешеләренә өйләнәләр. Америкада исә яңа күчеп килүчеләр бар. Һәммәсе дә татар телен белми. Минем балачактан белгән абый-апалар теге дөньяга китте. Төркиядә ассимиляция көчле, анда эреп югалу бик җиңел. Казакъстан Сабан туенда булдым. Астанада әле дә татар җанлы кешеләр бар.  Русия сәясәте аларга ни кадәр тәэсир итә? Аннан азат була алалармы?
– Казакъстанда азат була алалар. Татар конгрессын исәпкә алмасак. Татар конгрессы сәясәте Русия сәясәте белән бер түгел. Минемчә, Русия Европада мөһаҗирләрне ничектер оештырырга тырыша. Казакъстанда, Америкада ул мөмкинме – белмим. Америка, табигый, андый әйберләрдән күбрәк курка.

"14 икътисади төбәк –​ ул Русиянең таркалу схемасы"

– Русия сәясәтен күзәтәсезме?
– Укырга тырышам. Азатлык һәм башка сайтлардан күзәтеп барам. Русия һаман да күбрәк мәркәзләшә бара. Акча җитми, фондларда акча азая бара. Пенсионерларның баш күтәрүе, аңа каршы хәрәкәт, башка проблемнар күп. Мәктәпләр, хастаханәләр ябыла, халыкның саны кимүгә бара. Көнчыгышта Кытайның тәэсире арта. Чит ил санкцияләре. Проблемнар күп.
– Татарстан җитәкчелеге бүген көрәшми, аларга өмет бармы? Ничек бәялисез?
– Бер яктан, Татарстан Русиянең хәленә бәйле. Кайбер аналитиклар Русиянең бу юлдан дәвам итә алмаячагын фаразлый. 5-10 елдан соң, Русия шул көе каламы әле. 14 икътисади төбәк ясау – ул Русиянең таркалу схемасымы, СССР таркалган кебек, Мәскәү үсә барырмы, Көнчыгыш Кытайның бер колы булмасмы – белмим. Икенче яктан, Татарстандагы хакимиятнең тагын да югары профильле булуын теләр идем. Суверенлыкны искә алмыйлар, әмма ул юкка чыкмады. 1992 елгы референдумның көче бетмәде, халыкара канун буенча статусы үзгәрмәде. Аны юкка чыгарыр өчен, минемчә, икенче референдум кирәк.
Татарстан бүген Русиядә иң уңышлы өлкә, республикаларның берсе. Аның күп байлыгы читкә китсә дә, әле дә уңышлы. Шулай булып кала алса, икътисади һәм финанс яктан өмет бар. Əмма байлыкларын тартып алсалар, Татарстан хәерчелектә ни булдыра алыр – белмим. Татар халкы – бөек халык, аның мәдәнияте, әдәбияты бар, тарихта олуг шәхесләре булган. Күрәм, яшьләр арасында да һәммәсе татар җанлы түгел. Ләкин өмет бар. Авыр хәлдә дә халыкның бер өлеше тырышып, ассимиляцияләшмичә чиста татар булып калыр, алар 100 кеше булырмы – белмим. Татар мәктәпләрен саклап һәм милли университетын булдыра алса мин киләчәктән өметемне өзмим.
Юлай Шамилоглы – галим, тюркология өлкәсендә танылган белгеч.Татар мөһаҗире гаиләсендә туа. Әнисе Пенза өлкәсеннән, әтисе Башкортстанның Чакмагыш районыннан. Октябрь инкыйлабыннан соң әнисенең гаиләсе Кытай, аннан Төркиягә һиҗрәт кыла. Әтисе Германия һәм Төркиядә яши. 1952 елда өйләнешкәннән соң яңа гаилә Америкага күчеп китә.
Юлай Шамилоглы төрки телләр, аларның мәдәниятен өйрәнә, Русия империясе һәм Госманлы хәлифәтендәге яңарыш хәрәкәтләрен тикшерә. 80нче еллар ахырыннан Алтын Урда тарихында чума авыруының ролен өйрәнә.
1983-1989 елларда Индиана университетында белем бирә.
1989-2017 - Висконсин-Мэдисон университеты профессоры. Төрки дөнья һәм Урта Азия тикшернүләре алып бара.
2003-2017 - Америка төрки телләр укытучылары берләшмәсе президенты.
2011-2017 - Висконсин-Мэдисон университеты Үзәк Азия һәм Якын Көнчыгыш тикшеренүләре програмы рәисе. Үзәк Евразия җәйге институтын җитәкли.
2017 елдан Казакъстанның Назарбаев университеты профессоры. Казакъ теле һәм төрки тикшеренүләр кафедрасы мөдире.

«Штаб татар Москвы» получил официальный статус в Москве и Московской области


https://www.business-gazeta.ru/news/395130

«Штаб татар Москвы» получил официальный статус в Москве и Московской области

Самая большая татарская община Москвы «Штаб татар Москвы», объединяющая в течение 20 лет 2 тыс. татар, а также выходцев из Татарстана и Башкортостана, прошла официальную перерегистрацию в органах юстиции Москвы и Московской области. Таким образом, сейчас «Штаб татар Москвы» официально будет вести работу в Москве и Московской области как РОО «Центр национального развития „Штаб татар“ города Москвы» и РОО «Центр национального развития татар Московской области».
«Штаб татар» планирует организовать в Москве татарские детские ясли и сады, открыть молельные дома, а также возродить татарскую жизнь в городах Московской области, где отсутствуют татарские общины. В Подмосковье проекты центра будут реализованы под крылом национально-культурной автономии татар Московской области.
В настоящее время «Штаб татар Москвы» занимает важную роль в объединении татар столицы страны. Организация была создана в 1997 году под руководством бывшего руководителя Татарстана Фикрята Табеева. При «Штабе татар Москвы» успешно ведут работу собрание офицеров и клуб студентов медицинских вузов Москвы «Гиппократ». В этом году начал работу деловой клуб «Масштаб», который объединяет молодых предпринимателей.
Сайт «Штаба» татар Москвы: http://tatar-shtab.ru

Подробнее на «БИЗНЕС Online»: https://www.business-gazeta.ru/news/395130

Елена Васильева: Ответ Золотову по Навальному