ВО ИМЯ АЛЛАХА МИЛОСТИВОГО И МИЛОСЕРДНОГО
ﺑﺳﻡ ﺍﷲ ﺍﻟﺭﺣﻣﻥ ﺍﻟﺭﺣﻳﻡ
Аллах в переводе на русский - Бог, Господь, Всевышний

НДП ВАТАН tatar halyk firkasy. Rahim itegez!


ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО ПРЕЗИДЕНТУ РФ ПУТИНУ О ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ЯЗЫКАМ КОРЕННЫХ НАРОДОВ РФ СТАТУСА ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЯЗЫКОВ РФ https://irekle-syuz.blogspot.com/2015/05/blog-post_72.html

ХОРМЭТЛЕ МИЛЛЭТТЭШЛЭР ПОДДЕРЖИМ СВОЕГО ТАТАРСКОГО ПРОИЗВОДИТЕЛЯ! ПЕРЕЧЕНЬ ТАТАРСКИХ ФИРМ. СПИСОК ОТКРЫТ!

l

УЯН ТАТАР! УЯН! стихотворение

http://irekle-syuz.blogspot.ru/2015/07/blog-post_79.html

зеркало сайта https://ireklesyuzweb.wordpress.com/

Азатлык Радиосы

воскресенье, 23 апреля 2017 г.

ПОЛЧАСА с Максимом Шевченко. Я всегда искал такую религию, как ислам. Это высшая форма политики

Силовики окружили пермскую мечеть после Джума


http://ansar.ru/sobcor/siloviki-okruzhili-permskuyu-mechet-posle-dzhuma

Силовики окружили пермскую мечеть после Джума

Сегодня в Перми сотрудники правоохранительных органов вместе с бойцами ОМОНа провели рейд в Соборной мечети. После окончания Джума-намаза они проверяли документы у прихожан.
Как сообщили Ансар.Ru очевидцы, силовики на выходе из мечети по улице.Осинская стали останавливать мусульман, выходивших после завершения пятничной молитвы. Сотрудники полиции проверяли документы у верующих. «Проверяли выборочно – кого-то просили показать паспорт, кого-то вообще не останавливали», - рассказал один из прихожан. По его словам, отпускали тех, у кого был с собой паспорт.
«У кого не было документов отводили в сторону, могли даже забрать в отделение для выяснения личности», - добавил собеседник Ансар.Ru.
По его словам, полицейские в гражданской одежде после окончания проверки документов зашли вовнутрь мечети, предварительно попросив на это разрешение. Там они посмотрели имеющуюся религиозную литературу.
«В целом они вели себя корректно. Внутри мечети бойцов ОМОНа не было», - отметил другой очевидец рейда.
При этом он добавил, что не припоминает, когда подобные мероприятия силовиков проводились в Соборной мечети Перми в последний раз.


Реплика О равенстве языков в РФ

.
Ринат Гараев Как известно в некоторых национальных Республиках РФ государственные языки этих Республик изучаются добровольно. 
И шовинистическая часть русских общин этих Республик считают это большой победой. 
При чем они не задумываются о том, как собственно некрасиво, можно сказать по расистски выглядит их позиция, когда они призывают сохранить русский язык и при этом страшно радуются отмене обязательного национального языка в школах...
В этом проявляется неуважение, нелюбовь и откровенная неприкрытая ненависть части русского населения к другим народам России. 
Вот только понять ли это шовинистам в России?
По моему не понять...

Сильная Турция, мусульманская страна не устраивает Европу

Сильная Турция, ессно, мусульманская страна не устраивает Европу. Она бы хотела видеть ее по прежнему слабой, погрязшей в вечных спорах и мятежах. Вот и сходят с ума исламофобы и туркофобы, выдумывая разные и высосанные из пальца обвинения.
Европа теряет самообладание. Французский эксперт призвал немедленно убить Эрдогана.
Один из самых известных и популярных французских экспертов по внешней политике, профессор Филип Море Дефаргес публично призвал физически уничтожить президента Турции Эрдогана. Причем, по мнению эксперта, это надо сделать незамедлительно.
Столь неожиданно откровенный, кровожадный призыв Море Дефаргес сделал в прямом эфире французского телеканала BFM, сообщают турецкие и французские СМИ.
Эта эмоциональная выходка одного из самых известных французских экспертов продемонстрировала, что Европа теряет самообладание.
По мнению ряда комментаторов Дефаргес, по сути, озвучил мысли руководства стран ЕС, раздраженных и обеспокоенных все бОльшей самостоятельностью Турции, её успехах в политике и экономике, а также ростом популярности Эрдогана.
Французский политолог без обиняков подчеркнул, что Эрдогана надо просто убить, чтобы остановить рост влияние Турции.
«Эрдоган укрепляет свои позиции и усиливает Турцию. Политика Эрдогана не выгодна Европе. Несмотря на все предупреждения он продолжает осуществлять свою стратегию, которая идет вразрез нашей.
Если по-другому невозможно остановить его, то остается единственный путь — это физическое уничтожение президента Турции. В истории есть такие примеры.
В древнем Риме таких политиков просто убивали, уничтожили. Потому, что нет другого способа остановить таких людей», откровенно заявил в прямом эфире французского телеканала BFM профессор Дефаргес.
Напомним, что 16 апреля в Турции, по инициативе Эрдогана, состоялся референдум по новой конституции страны, меняющей систему власти в Турции. Сторонники Эрдогана победили с минимальным перевесом, чтобы дало повод кемалистам и другим оппозиционным группам заявить о своем неприятии результатов референдума.
После неудавшейся попытки военного переворота в Турции 15 июля 2016 года в Европе выразили откровенное разочарование провалом путча.
В ходе следствия по делу о перевороте выяснилось, что в случае победы путчистов, планировалось организовать суд над Эрдоганом, приговорить его к смертной казни и публично казнить на стадионе. Членов его семьи предполагалось оставить в живых и посадить в тюрьму.
Отдел мониторинга
Кавказ-Центр

"Туган телне яклау" комитеты татар теленең кысылуы өчен Татарстан хакимиятләрен гаепләде

http://www.azatliq.org/a/28446285.html

"Туган телне яклау" комитеты татар теленең кысылуы өчен Татарстан хакимиятләрен гаепләде

Чаллыдагы "Туган телне яклау" комитеты әгъзалары, татар телен саклау һәм үстерү өчен ел саен йөзләгән миллион сум бүленүгә карамастан, телне куллану кимегәннән-кими бару өчен Татарстан хакимиятләре җаваплы дип белдерде.
Чаллыда узган көздә оешкан "Туган телне яклау" комитетының бу җомгада үткән утырышында шушы фикерләр күп тапкыр кабатланды. Татар телен саклау, үстерү турында инде өч програм, кануннар, концепцияләр һәм йөзләгән карарлар кабул ителеп торса да, татар телен укыту, куллану дәрәҗәсе түбән тәгәрәвенә борчылу белдерелде бу утырышта. "Ана телен саклауда бары Татарстан җитәкчеләре генә гамәлләр башкара ала" дигән нәтиҗә ясалды. Татар телен үстерүне игътибарга алуны сорап Татарстан президентына, Дәүләт Шурасына, министрлыкларга һәм башка оешмаларга "таләпләр кую вакыты җитте" дигән сүзләр дә әйтелде.
Ана телен саклауда бары Татарстан җитәкчеләре генә гамәлләр башкара ала
Комитет рәисе Мөнир Ситдыйков татар телен саклау һәм үстерү турында беренче програмның 1994 елда Татарстан халыклары телләре турындагы канунның җиденче маддәсенә нигезләнеп әзерләнүен, кабул ителүен җиткерде. Әлеге програм ун елга исәпләнгән була һәм аны Дәүләт Шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин имзалый.
Ун ел узгач та програм үтәлмәгәч, 2004 елның июлендә аңа өстәмәләр һәм үзгәрешләр кертү турында карар ителә. Үзгәртелгән програм болай атала башлый: "Татарстан республикасы дәүләт телләре һәм Татарстан республикасында башка телләр турында Татарстан республикасы кануны". Монысына ул чактагы президент Миңтимер Шәймиев кул куя.
"1994 елда кабул ителгән програм үтәлмәгәч, аны менә шулай итеп үзгәртәләр. Русиянең телләр турындагы кануны махсус нигезнамә (положение) белән ныгытылган. Безнең кабул ителгән канун-програмнарның да төбендә нигезнамә ятарга тиештер. Татар телен яклау, саклау һәм үстерү кануннарының нигезнамәсе бармы, дип Татарстан Фәннәр Академиясенә мөрәҗәгать иттем", ди Мөнир Ситдыйков.
Ситдыйковка җибәрелгән җаваптан күренгәнчә, Татарстан Фәннәр академиясе галимнәре мондый нигезнамә проектын эшләп Татарстан хөкүмәте идарәсенә тапшыра. Әмма ул расланмый. 2013 елда шушы мәсьәлә кабат күтәрелә һәм нигезнамә каралып, Татарстан юстиция министрлыгына җибәрелә, әмма анда да расланмый. Татар телен дәүләт теле кулланышына кертү турындагы әлеге нигезнамә "2016 елда башка исем белән әзерләнеп, проекты Татарстан хөкүмәтенә җибәрелде", диелә Фәннәр академиясеннән килгән җавапта.
Мөнир Ситдыйков аптырашта. "Галимнәр үз эшләрен башкарган. Әмма телләр турында канун-програмнар нигезнамәсе кабул ителмәгән. Нигезнамә булмаган килеш Татарстаныбызның шәһәр-авылларын урысча гына язулар, алтакталар, белдерүләр басты. Мәктәпләрдә укытулар урысчага күчте", ди ул зур борчылу белән.
"Туган телне яклау" комитеты әгъзасы Илмир Салих фикеренчә, топонимикада һәм балалар бакчаларында, мәктәпләрдә укытуда һәм башка юнәлешләрдә Татарстанда кимендә егерме нигезнамә булырга тиеш. "Мин аларның иң мөһимнәрен барларга тырыштым, эзләп карадым, ләкин берсен дә тапмадым" диде Илмир.
Илмир Салих
Илмир Салих
Фикер алышуда Ситдыйков "Татарстан халыклары телләрен яклау, саклау һәм үстерү турындагы канун Татарстан дәүләт програмы санала. Бик матур язылган. Шул ук вакытта безне йоклата торган маддәләр дә бар монда. Татар җирендә урыс теле 500 елдан артык яши, үсә бара. Мәскәү күзәтүе астында бу тел. Урыс телен православ дине дә гасырлар буе саклап килә. Урыс теле республикабызның бар өлкәсендә дә кулланышта. Аңа юкка чыгу янамый", дип белдерде. Шуннан чыгып, Ситдыйков телләр турындагы програм проекты, аның нигезнамәсе "Татарстанда татар телен дәүләт теле буларак гамәлгә кертү програмы" дип аталырга тиеш, ди.
Чаллы музее белән тел мәсьәләсендә мәхкәмләшүче активист Ситдыйков шулай ук моңа кадәр 25 ел эчендә телләр турында кабул ителгән өч програмда да татар телен урыс теле белэн янәшә куюны аңлый алмый. Өч програмның да татар теле үсешенә нәтиҗәсен күрмәгән. "Шушылардан чыгып, Татарстан хакимиятенең барлык баскычларына "татар телен дәүләт теле буларак гамәлгә кертүне таләп итеп мөрәҗәгать итүләр зарур", ди Мөнир Ситдыйков.
Комитет әгъзасы Тәлгат Әхмәдишин Татарстан програмнары нигезендә республикада хакимиятләренең урыс балаларын 100 процент урысча укытырга "йөкләмә" алуын, мондый "йөз прансит"ның татар балаларының төшләренә дә кермәвен искәртте.
Әхмәдишин шулай ук татар телен үстерүгә ел саен йөзләгән миллион акча бүленүен дә искә алды.
"Ул акчалар кая, кемгә, нинди максатларга тотыла, билгесез. Татар телен яшәтүгә, үстерергә дип йөз миллионлаган сум тотыла, татар теле торган саен артка тәгәри, кулланыштан төшә, туган телебез дәүләт теле булырга уйламый да", дип гаҗәпләнә Тәлгат әфәнде.
Милли хәрәкәт аксакалы Фаик Таҗиев та татар телен куллану, үстерү юнәлешендәге хәлне уңай бәяләми. "Телгә кагылышлы кануннарда татар баласын да ана телендә укыту турында әйтелә. Ел саен 64 процент татар баласы ана телендә укытыла, тәрбияләнә дип күрсәтеп киләләр. Болай күрсәтү – ялган. Болар бары тикшерүчеләргә, килгән ниндидер кунакларга күрсәтү өчен генә кирәк. Күпме генә канун, нигезнамәләр һәм концепцияләр язылмасын, алар Татарстанда урыс телен яклауга гына корылган. Ә бездә бит әле татар теле дәүләт теле санала. Урыс теле кайгыртуга мохтаҗ түгел", ди Таҗиев.
Фаик Таҗиев
Фаик Таҗиев
Татарстанда татар теленең дәүләт теле статусына ирешүен кайгыртырга кирәклеген, Татарстан хакимияте, президент, хөкүмәт һәм Дәүләт Шурасының да чынлап торып татар баласын татарча укыту турында уйланмауларын да әйтә ветеран активист.
Татарча укысын дип ата-ана баласын китерә. Монда инде урын бетте, дип яртысын кире боралар
Таҗиев татарча укытмауларда Русия президенты катнашы юктыр, дип фаразлый. "Безнең мәктәпләр системы белән Васильевалармы, Ливановлармы анда, идарә итә. Ә безнекеләр ата-ана теләге дигән булып, урысча гына укытуга күчте. Бездә хәзер татар мәктәпләре юк. Моңа Татарстан җитәкчеләре, министрлыклар, мәгариф идарәләре, аерым мәктәп мөдирләре һәм дә укытучылар гаепле. Ата-анага сылтарга ярамый. Аларга мәктәп кирәк", дип саный Таҗиев. Ул Чаллының 2нче татар гимназиясен мисалга китерде. Әйтүенчә, бирегә татарча укысын дип ата-ана баласын китерә. Монда инде урын бетте, дип яртысын кире боралар. Якында гына башка татар мәктәбе юк. Татар баласы урыс мәктәбенә барып керергә мәҗбүр була.
"Болар – куркыныч гамәлләр. Берничә елдан татарча белүче ата-ана да күпкә азаячак. Алар да урысча гына укытуны сорый башларга, балама татарча дәресләр әзерләргә булыша алмаячакмын дигән сылтау табарга мөмкиннәр, Татарстан хакимияте шуңа таба алып бара", ди Фаик әфәнде.
Фаик Таҗиевның татарча тәрбияләү һәм укытуларда килеп туган кыенлыкларны Татарстан җитәкчеләренә җиткерәсе, ишеттерәсе килә. "Аларны каралтып күрсәтәсем килми. Алар татар халкы мәнфәгатьләрен якларга бурычлы", ди саный Фаик Таҗиев.

"Татар теленең үсешенә өлеш кертергә хыялланам". Татарчаны үз иткән руслар турында өч кыйсса

http://www.azatliq.org/a/28442779.html

"Татар теленең үсешенә өлеш кертергә хыялланам". Татарчаны үз иткән руслар турында өч кыйсса




22 апрель Казанда урыс мәдәнияте җәмгыяте татар теленә каршы "Татарстанда тел золымына каршы" дип аталган урам җыенына чыга. Азатлык татар теленә, мәдәниятенә, Татарстанга гашыйк булган өч рус кешесе турында кыйссалар тәкъдим итә.
22 апрель Казанда урыс мәдәнияте җәмгыяте "Татарстанда тел золымына каршы" дип аталган урам җыенына чыга. Алар Татарстан мәктәпләрендә рус теле кимсетелгән дигән фикердә. Татар телен кем тели, шулар гына өйрәнсен дип республикадагы ике дәүләт теленең берсе – татар теленә каршы чыгарга җыена. Татарстанда яшәүче Илья Евлампиев, Екатерина Терехина һәм Марк Шишкин татар теленә каршылык чарасына бармый. Ә киресенчә, үзләре татар теленең үсеше өчен өлеш кертергә хыялланып яши. Бу хакта алар Азатлыкка сөйләде.
Илья кыйссасы. "Татар телен саклау –​ барыбызның максаты" 
видео на сайте http://www.azatliq.org/a/28442779.html
Илья Евлампиев – Казан егете. Аңа 31 яшь, IT белгече. Илья – Казанда яшәүче рус милләтеннән булган нәселнең алтынчы буын вәкиле. Ерак бабалары Казанның Яңа татар бистәсендә тире эшкәртүче булып эшләгән, күн, мех фабрикаларда, бүгенге тел белән әйткәндә, оста менеджер, идарәчеләр булып хезмәт иткән. Илья Казанның башка районында үскән булса да, үзен Яңа татар бистәсе кешесе дип саный.
Азатлык аның белән интернетта татарча язышты. Әйтергә кирәк, катлаулы җөмләләр белән язганда да аңлый, хатасыз диярлек җавап бирә. Заманча татар музыкасына гашыйк, Казан тарихы белән кызыксына. Илья белән кафеда өчпочмак, гөбәдия белән чәй эчәбез – табын да татарча, аралашу да татарча. Чәй арасында "Хатынымның әнисе гөбәдияне тәмлерәк пешерә", дип өстәп куя.
"Мин рус мәктәпләрендә укыдым. Әйе, ышаныгыз, мин татар телен мәктәптә өйрәндем. Шулай да була. Шөкер, укытучыларым – үз эшенең осталары иде. Әби-бабай да, әти-әни дә татарча белми, әмма әбием – хикмәтле кеше. "Улым Илья, дөньядагы бөтен телләр дә кызык, мәктәптә татар телен өйрәтәләр икән, өйрән, бу – байлык һәм кешеләргә хөрмәт билгесе", диде. Гаиләмдә башка фикердә булсалар, өйрәнми калыр идем. Бу – беренче стимул иде.
Икенчесе – холкым белән кызыксынучан булуыма бәйле. Миңа төрле телләр, мәдәниятләр кызык. Әле дә каядыр барсам, таныш булмаган телне аңларга тырышам, сүзләрне истә калдырам, аннары кайткач сүзлектән карап, аларның ни турыда сөйләгәннәрен аңларга тырышам. Татар теле белән дә шулай.
Татар телен белү файдасын Төркиягә баргач ныграк аңладым
Дөрес, татар теленнән башка да яшәп була. Татарстанның ерак районына барсаң да, рус телен беләләр, аңлыйлар. Хезмәтемдә дә ул кирәкми. Гаиләдә хатыным белән дә русча сөйләшә алам. Аның туганнары белән татарча аралашам, менә анда кирәге чыгарга мөмкин. Әмма татар телен белү файдасын Төркиягә баргач ныграк аңладым. Сәяхәттә татарча сөйләшү тәҗрибәм бик булышты. Татарча белгәнгә күрә төрек телен тиз үзләштерә алдым. Мәктәпкә рәхмәтлемен.
Дусларым – татарлар. Рәдиф Кашаповның җырларын тыңлыйм. Иҗаты якын, текстларын аңлыйм. Минем өчен бу бик мөһим. Әйе, миңа сокланалар, тик мин бу күренештән арыдым. Бу бит бик гади күренеш. Минем кебекләр күп ул, бәлки, аларның татар телен белгәннәрен сиздерәселәре килмидер...
Казанда рус милли хәрәкәтенең татар теле мәҗбүри укытылмасын, рус теле кимсетелгән дип әйтүе күпчелек халыкның фикере түгел ул. Җәмгыятьтә төрле кешеләр бар. Аларның бер өлеше дөньядан үземә нинди файда ала алам, фәлән әйберне башкарсам, миңа нинди өлеш төшәчәк, балама бу фән кирәкми, бу перспективасыз бит дип фикер йөртә. Икенчеләре мин бу җәмгыятькә нәрсә белән файдалы, миннән соң нәрсә кала дип уйлап эш итә. Андыйлар шәхсиятен читкә куя, Казанның тарихи йортлары, табигате өчен көрәшә. Бу – алдынгы фикерле кешеләр.
Татар рус кешесе янында рус теленә күчәргә тиеш түгел
Безнең җәмгыятьтә рус белән татар арасында тимер койма юк. Рус телендә аралашуга җиңел күчәбез. Әмма татар теле саклансын өчен нишләргә? Урыс телле кеше янында татар кешесен, мине аңламыйлар дигән хис бимазаламаска тиеш. Татар рус кешесе янында рус теленә күчәргә тиеш түгел, шуңа күрә бу телнең бакчаларда, мәктәпләрдә мөмкин кадәр күбрәк уктылуы кирәк. Рус кешеләре булсак та, телләр, мәдәниятләр төрлелегенә өлеш кертәбез дип уйлау мөһим.
Татар теле матур, аны яратам, әмма миңа тимәгез, аны өйрәнү-өйрәнмәүне үзем хәл итәм дип читтән күзәтеп утырып булмый. Миннән башка да тел яшәр әле дип уйлау дөрес түгел. Экология, саф һава өчен көрәштә төрле кешеләр катнашкан кебек, татар телен саклау, үстерү дә татарларның гына максаты түгел. Бу эштә барыбыз да катнашырга тиеш. Татар яки чуаш, мари телләрен өйрәнгәндә син бу тел мохитен киңәйтәсең.
Яңа Зеландиядә маори милләтенең телен балалар бакчасында кертеп саклап калганнар. Алар милли бакчаларында балалар маори телендә генә сөйләшкән Тел мохите булдырылган. Әгәр Казанда рус милли хәрәкәте мәктәпләрендә татар телен өйрәнмәсен ди икән, татар бакчаларына бирегез. Ике ел эчендә җитәрлек күләмдә татар теле бирелсен. Иң бәләкәй чакта телне өйрәтү җиңел. Рус телен кыстырмыйча саф татар телендә белем бирелсен.
Әгәр дә минем татарча белүем татар теленең үсешенә өлеш кертә икән, татарча әдәби әсәр яки җыр язучы, татарча кино төшерүче кешеләрнең иҗатын үстерүгә булыша икән, мин үземне яхшырак хис итәм", дип сөйли Илья.
Улыбыз татар төркемә эләксә, югалып калмаячак
Илья белән хатыны Лилия Дауыт исемле ул үстерәләр. Аңа әле 6 ай гына. Илья аның да ике телне дә белүен тели.
"Безнең йорт янәшәсендә татар балалар бакчасы бар. Чиратка бастык. Ата-аналарга татар, рус төркемен сайлау мөмкинлеге бирелә, шулай ук "Миңа мөһим түгел" дигән төймәсе дә бар. Без шуңа бастык, әмма улыбыз татар төркеменә эләксә, иманым камил, ул анда югалып калмаячак. Балалар бакчасы яки мәктәптә фәлән телне, фәнне өйрәнми калып эшкә урнаша алмас дигән куркуым юк. Балалар бакчасы, мәктәп телләргә өйрәтсен дип телибез", диде Евлампиев хушлашканда.
Екатерина кыйссасы. "Рус кызы түгел, мин –​ татар
видео на сайте http://www.azatliq.org/a/28442779.html
Биектау район үзәгендәге "Көнбагышкай" балалар бакчасында тәрбияче булып эшләүче Екатерина Терехинага балалар барысы да Катя апай дип эндәшә. "Үз балаларым туса, татар исемнәрен кушачакмын, алар әтисе кебек татар булачак, миңа да әни дип эндәшүләрен телим", дип, самими кеше буларак, хыяллары белән уртаклаша ул.
"Димәк, сез татар егетенә гашыйк булып татарча өйрәнгәнсез?" дип кызыксынабыз. "Юк, тарих гомумән башкача. Башта татар теленә гашыйк булдым, аннары татар телем ирем белән таныштырды", ди Екатерина. Аңа – 23 яшь. Ул, чын татар кешесе кебек, һәр җөмләсен "инде" сүзе белән җөпләп куя.
"Туган җирем – Арча районының Тюбяк-Чекурча авылы. Бу салада татары да, русы да, әрмәне дә яши. Аралашу теле күп очракта русча, хәзер бигрәк тә инде. Без татарлар белән аралашып үстек. Әмма кискен борылыш апамның чирләп китеп, ярты ел дәвамында хастаханәдә ятуы белән бәйле. Ул кайткач гел татарча гына аралашты, туган рус телен гомумән онытты, бу – ярты ел дәвамында гел татар балалары белән аралашу тәэсире.
Укытучылар акцент белән сөйләшәсең, сүзләрне дөрес әйтә белмисең дип сүгәләр иде
Ә миңа – 8 яшь, миңа апа белән кызык, аның татарчасы миңа да йокты. Акцент белән сөйләшәсең, сүзләрне дөрес әйтә белмисең дип укытучылар гел сүгәләр иде. Дәфтәрләрне ертып аткан чаклар күп булды. Чараларда "Син – бит рус" дип катнаштырмыйлар иде. Сыныфташлар да көлемсерәп карады башта. Рәнҗемим, үпкәләмим. Барыбер татарча өйрәнәм дигән максат куйдым. Татар теле инглиз теле кебек кызык булды. Өлкәнрәк сыйныфларда инде җиңеләйде. Татарча сүзләр дә күбрәк беләсең, азмы-күпме сукалыйсың.
Аннары Арча педагогия көлләтиянә укырга кердем. Анда инде тулысынча татар телле мохит. Татарча укыталар, татарча аралашалар, бөтен мәдәни чаралар татарча үтә. Мин үземне бүген рус кызы дип түгел, татар дип хис итәм. Читкә этәрмиләр, татарча белгәнгә ихтирам белән карыйлар. Миңа татарлар мохите уңайлы.

Дөрес, булачак ирем белән танышкач, әнисенә милләтемне әйтми йөрдек, әмма ислам динен кабул иттем, никах укыттык, алар мине җылы каршы алды", дип сөйли Екатерина.
Җырлар гашыйк итте дип төчеләнми ул. Татар ризыклары бай, шуңа исем китте, дип фикерләре белән уртаклаша. Бүген ул татар ашларын әзерләү серләренә төшенә, иремнең күңелен төрле ризыклар белән күрергә тырышам ди. Татар әкиятләре дә үзенчәлекле дип саный.
Екатерина Татарстанда татар телен мәҗбүриләп укытуга каршы хәрәкәт барлыгын белми булып чыкты. Аның бу хакта бер дә ишеткәне булмаган һәм мондый күренешнең Татарстанда булуына гаҗәпләнде.
Без барыбыз ике дәүләт телен белергә тиеш
"Татар теленә каршы чыккан кешеләрне хупламыйм, хәтта аңламыйм, дөрес түгел бит бу. Без барыбыз да ике дәүләт телен белергә тиеш. Хәзмәт, эш кешесе буларак та, гади кеше буларак та, белергә тиеш. Татар теле миңа файдага гына булды, аннары шәхси бәхет тә алып килде. Эшемдә татарча белмәгән балалар бар, аларга булышам. Урысча белмәгән бала белән дә уртак телне бик җиңел таба алам. Иртәгәсен белмибез. Менә татар кешесенә гашыйк булсалар, ә без бит алар белән бергә яшибез, ничек яныңдагы кешеләрнең телен, мәдәниятен белмисең ди?!
Миңа акча мөһим түгел
Татар теленнән яхшы курслар кирәк. Инглиз теленнән төрлесе бар. Татарча "Ана теле" бар, әмма аның файдасын әллә ни күрмәдем. Белем туплый алмадым. Балалар бакчасында татар теленә күбрәк игътибар бирергә кирәк, басым ясалса, баш миенә дә, күңеленә дә сеңеп кала. Урыс балалары да татарчаны су урынына эчә. Дәүләт телгә ихтыяҗны арттырырга тиеш, укытучы, тәрбиячеләр, укучыларга-студентларга грантлар булсын иде", ди Екатерина. Ә "хезмәт хакына өстәмә акча түлибез дисәләр дә, күбрәк кеше татарча өйрәнер идеме?" дигән сорауга: "Кеше өчен әйтә алмыйм, миңа акча мөһим түгел", дип кырт кисте.
Марк кыйссасы. "Капма-каршы көчләр үзара килешергә тиеш​"
видео на сайте http://www.azatliq.org/a/28442779.html
Марк Шишкин – IT өлкәсендә PR белгече. Туган як тарихын өйрәнә. Гаяз Исхакыйның "200 елдан соң инкыйраз", Тукайның көндәлекләрен, "Идегәй" дастанын укып чыккан кеше. Ошады дип сөйли. Татар телен белми, әмма аны даими өйрәнәм, ахырына гына җитә алмыйм, дип уфтана. Ул Татарстанда татар телен белү башкалардан берничә башка өстен булу дигән сүз дип аңлата. Бу хакта балаларына да сеңдерә.
"Татарстанда татар телен белү – өстенлек, өстәмә аралашу мөмкинлеге. Идел буе тарихы, милли мәсьәләләр белән кызыксынган кешегә, ә миңа бу темалар кызык, татар һәм башка телләрне белү кирәк дип саныйм.

Татар теле кирәкми, аны укыту бернинди дә нәтиҗәгә китерми дигән сүзләр бар. Нинди генә милләтне алма, алар үзләрен кимсетелгән дип саный, хокуклар өчен көрәшә. Татарлар да, руслар да, осетиннар, ингушлар да хокуклары кысылган дип исәпли. Бу тарихта аерым булган трагик вакыйгаларга бәйле булырга мөмкин. Моны аңлыйм һәм кабул итәм.
Киләчәк буын берничә тел белсә, биредә үзен хуҗа итеп яшәр иде
Татар теленә каршы чыккан кешеләр урынында татар телен белү күпкә отышлырак дип, аның уңай якларын эзләр идем. Берничә буыннан соң Татарстанда татар телендә сөйләшкән рус яшьләрен тәрбияләп үстерә алсак, һичшиксез, аның өстенлекләре күбрәк булачак. Кимендә рус һәм рус булмаган халыклар дигән аерма юкка чыгар иде. Киләчәк буын берничә тел белсә, биредә үзен хуҗа итеп яшәр иде. Бу бит мөһим.

Татар телен өйрәнүгә килгәндә, сөйләм теленә өйрәтү алымнары аксый. Бу проблем билгеле. Әмма, иманым камил, заманча яңа әсбаплар чыгачак, вазгыять үзгәрәчәк. Татарстан эчендә лингвистика туризмы да барлыкка килер дип өметләнәм. Татар телле мохит ныграк сакланып калган район, авыл җирләре бар. Ник бу мөмкинлекне телне шомартыр өчен кулланмаска? Мальтага инглиз телен өйрәнергә баралар икән, мондый алымны Татарстанда да кулланып була, бу өстәмә акча эшләү ысулы да. Татарстан телләр үсешенә кирәкле нигез булдырды дип саныйм. Татар телен белгән хезмәткәрләргә өстәмә акча түләү, киресенчә, тискәре бәяләмә алачак, чөнки бу тигезлекне юкка чыгарачак.
Рус кешесенә Казанда, Татарстанда яшәү уңайлы
Миңа, рус кешесенә, Казанда, Татарстанда яшәү уңайлы. Милли проблем бар икән, моннан качарга кирәкми, ачык әйтергә кирәк. Әмма Татарстанда милли мәсьәлә мөмкин кадәр дөрес хәл ителде дип саныйм һәм моны югары бәялим. Әйе, тискәресе дә бардыр, әмма Татарстан үсеше белән бергә бөтен халыклар өчен бертигез мөмкинлек булдырылды.

Ике милләт арасында аңлашылмаучанлык бар. Ике кеше арасында низагъ булганда, ике зур милләттә булмый калмый ул. Әмма аңа басым ясалмау мөһимрәк. Республикада милләтара аңлашу, дустанә яшәү дип сөйлиләр икән, бу буш сүз, коры PR түгел. Мин моны югары бәялим. Балачактан сеңдерелә, аңлатыла икән, бу турыда сөйлиләр икән, моның өстенлеге күбрәк. Теге яки бу милләт вәкилләре урам җыеннарына чыгалар икән, моннан трагедия ясарга кирәкми. Ахыр чиктә капма-каршы булган көчләр, барыбер, үзара килешергә кирәклеген аңларга тиеш. Без бер мохиттә яшибез. Килешү культурасы булырга тиеш. Бер-беребезне тыңларга, аңларга кирәк", ди Марк.

Первый эфир «Навальный в 20:18» Каждый четверг