ВО ИМЯ АЛЛАХА МИЛОСТИВОГО И МИЛОСЕРДНОГО
ﺑﺳﻡ ﺍﷲ ﺍﻟﺭﺣﻣﻥ ﺍﻟﺭﺣﻳﻡ
Аллах в переводе на русский - Бог, Господь, Всевышний

НДП ВАТАН tatar halyk firkasy. Rahim itegez!


ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО ПРЕЗИДЕНТУ РФ ПУТИНУ О ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ЯЗЫКАМ КОРЕННЫХ НАРОДОВ РФ СТАТУСА ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЯЗЫКОВ РФ https://irekle-syuz.blogspot.com/2015/05/blog-post_72.html

ХОРМЭТЛЕ МИЛЛЭТТЭШЛЭР ПОДДЕРЖИМ СВОЕГО ТАТАРСКОГО ПРОИЗВОДИТЕЛЯ! ПЕРЕЧЕНЬ ТАТАРСКИХ ФИРМ. СПИСОК ОТКРЫТ!

l

УЯН ТАТАР! УЯН! стихотворение

http://irekle-syuz.blogspot.ru/2015/07/blog-post_79.html

зеркало сайта https://ireklesyuzweb.wordpress.com/

Азатлык Радиосы

четверг, 2 марта 2017 г.

ЯҢА ЕЛНЫ ЧЫРШЫ БИЗӘП КАРШЫ АЛУ – САФ ТАТАР БӘЙРӘМЕ, Ә ДЕД МОРОЗ – ТАТАРНЫҢ КАРАЧУМЫ

ЯҢА ЕЛНЫ ЧЫРШЫ БИЗӘП КАРШЫ АЛУ – САФ ТАТАР БӘЙРӘМЕ, Ә ДЕД  МОРОЗ – ТАТАРНЫҢ  КАРАЧУМЫ
 Image result for карачун
Без ел саен Яңа ел бәйрәмен билгеләп үтәбез. Аны көтеп алабыз. Йортка чыршы агачы алып киләбез, аны бизибез, балаларга, бер-беребезгә бүләкләр таратабыз. Яңа елны каршы алуның төп персонажы – Кыш бабай инде әлбәттә. Безгә аңлатуларынча, Яңа елны каршы алу – Раштуа бәйрәме, ягъни христианнарның Гайсә пәйгамбәренең туган көнен билгеләп үтү бәйрәме икән. Ә Яңа елга чыршыны бизәү безгә Ауропадан кергән икән. Аны ауропалылардан күреп Петр I патша махсус указ белән керткән имеш. Шулай итеп, бездәге рәсми версия буенча, Яңа ел – христианнарның Раштуа бәйрәме, ә аны бизәлгән чыршы каршында каршы алу –ауропалылардан безгә кергән йола, аңа кадәр бездә Яңа елны каршы алу да, аның өчен чыршыны бизәү дә булмаган икән.
Яңа елны каршылаганда чыршыны бизәүне Петр керткән дигән сафсатага бераз гына туктап китик. Указның үзен алып укыганда шул күренә: Петр I патша Рәсәйдәге ел исәбен генә алыштырган, аңынчы бу илдә елларны Дөнья Яратылудан (от Сотворения Мира) исәпләгән булсалар, ул аны Ауропадагы кебек Гайсә пайгамбәрнең Тууыннан (от Рождества Христова) исәпләтә башлаган. Һәм шул яңа исәп уңаеннан ул  Яңа ел алдыннан капкаларны, трактир түбәләрен, урам-юлларны нарат, чыршы, артыш агачлары ботаклары белән бизәргә киңәш иткән. Бу указны юньләп үтәгән кеше булмаган, ә Петр патшаның вафатыннан соң бу турыда гомумән онытканнар. Ә аның бу фәрманыннан Рәсәй дигән илдә кызыклы бер йола торып калган. Түбәгә ылыслы агач кадап кую трактир хуҗаларына ошап киткән. Ни дисәң дә, ул ерактан ук күренеп, менә монда эчәргә аракы бар дип кычкырып торган. Түбә башына кадап куелган ылыслы агач ботагы, шулай итеп, кабаклар символына әйләнгән Рәсәйдә. Ә Яңа елны чыршы бизәп каршы алу Рәсәйдә фәкать XIX гасыр урталарында гына күренә башлый. Ә аны чынлап та бу илдә яшәгән ауропалылар эшли. Александра Федоровна атлы патшабикә Кышкы сарайга чыршы утыртып куйгач бу йола аеруча популярлашып китә.
Сүз уңаеннан әйтеп китик, П.Кампанелли раславынча, Яңа ел алдыннан Чыршыны бизәү иң башта алман-роман халыкларында түгел, ә фин-угыр халыкларында булган. Һәрхәлдә, иң беренче язма чыганаклар шул турыда сөйлиләр. Яңа елны чыршы бизәп каршы алу турында табылган иң беренче язма чыганакта латышларның чыршы бизәүләре, аңа төрле уенчыклар тагулары һәм аның тирәли әйлән-бәйлән йөрүләре турында сөйләнә.
Урысларның Дед Морозына килик. Бусын инде рус галимнәре бик хаклы рәвештә үзләренең мәҗүси аллалары Карачун (Корочун, Чернобог) белән бәйлиләр. Карачун рус һәм кайбер башка башка славян халыкларында караңгылык, салкынлык, теге дөнья – Җир асты дөньясы, үлемне символлаштырган мәҗүси алла.

Морат Атчы фикеренчә ...
Хәзер инде Яңа елны каршы алуның да, аның өчен чыршыны бизәүнең дә бернинди дә ауропалылардан түгел, ә татарлардан алынуын дәлилләп китик. Моның өчен иң беренче чиратта билгеле тарихчы, язучы Морат Атчыга (Мурад Аджига) мөрәҗәгать итик. Ул үзенең “Кыпчаклар. Төркиләр һәм Бөек Даланың борынгы тарихы” китабында татар-төркиләрдә  борынгы заманнарда ук булган Ёлка бәйрәме турында яза. Бу бәйрәм борынгы татарларның төп мәҗүси алларының берсе – Җир-су алласына багышланган булган. Татарлар аны инде моннан 3-4 мең ел элек үк билгеләп үткәннәр (алга таба татарлар сүзе генә кулланылыр, чөнки, татар этнинимы төрки сүзенә караганда күпкә борынгырак һәм күпкә киңрәк (Паркерны укыгыз), Идел-Урал сөйләшендә начар аңлашылган урыннарда гына татар-төрки термины кулланылыр). Автор бу бәйрәм турында шулай яза:
Бу бәйрәм вакытында татарлар тау башындагы зур чыршы агачын бизәгәннәр, аңа төрле уенчыклар такканнар, тасмалар бәйләгәннәр, агач төбенә мәҗүси аллаларга бүләкләр куйганнар, балаларга да бүләкләр таратканнар. Бәйрәм кышның иң кызган вакытында, 25 декабрьдә билгеләп үтелгән. Ни өчен чыршы агачы сайлап алынган соң? Морат Атчы фикеренчә, чыршы – Җир-Су алланың яраткан агачы булган, ул туры булып, биек булып үсеп, башы белән икенче бер мәҗүси алла – Ульген атлы алланың күктәге сараена тиеп торган. Бу алланы алтай һәм себер татарлары затлы кызыл кафтан кигән куе ап-ак сакаллы карт рәвешендә күз алдына китергәннәр. Ульген – Идел-Урал татарлары сөйләшенә күчергәндә Үлгән кебек булып яңгырый, ләкин аның русчага тәрҗемәсенә караганда, бу сүзне Идел-Урал сөйләшендә Өлкән дип әйтергә кирәктер кебек. Өлкән, ягъни мәҗүси рухлар арасындагы өлкән рух.  Өлкән алла тугызынчы кат күктә (кайбер чыганакларда 16-чы кат күктә) яши икән, аның анда алтын сарае, алтын тәхете бар икән һәм дә аның хозурлыкларына алтын капка аша үтеп керәсең икән.
Бәйрәм төн буена, таң атканчы барган. Борынгы татарлар “Корачун! Корачун!” сүзләрен кычкырып чыршы тирәли әйләнгәннәр, бу әйлән-бәйлән аларда “индербай” (китапта, русча транскрипциядә шулай, татарча бәлки “иңдербай” була торгандыр) дип аталган. Аларның түгәрәк ясап басулары кояшны символлаштырган, шул уеннары белән алар Кояшны кире кайтырга чакырганнар. Чынлап та бу төннән соң Кояш күбрәк күренә, төннәр кыскара, көннәр озая башлаган. Татарлар бу төнне төрле теләкләр теләгәннәр, алар бу вакытта теләнгән теләкләр мотлак чынга аша дип ышанганнар.
Морат Атчы русларның “ёль” сүзе татарның “юл=йул” сүзеннән алынган дип аңлата. Ягъни тау башында үсеп утырган мәһабәт, биек чыршы агачы – Күккә, Өлкән алланың сараена илтүче юл.
Автор Эрлик атлы алла (рух) турында да искә ала. Ул аныңча я Өлкәннең бертуганы, я икенче кыяфәткә кергән шул ук Өлкән рух. Тик анысы беренчесенең капма-каршысы икән. Беренчесе игелеклелек, яктылыкны символлаштырса, Эрлик явызлык, караңгылык рухы булган. Борынгы татарларның тау башына менеп шул келәүләреннән Яңа елны чыршы янында каршылау башланган да инде дип дәлилли Морат Атчы. Ә татарлар келәү белән мөрәҗәгать иткән Өлкән рух – урыс һәм башкаларның Дед Морозы булып киткән. Үз фикерен дәлилләү өчен ул Дед Морозның куе ак сакалы һәм бар гардеробы да: бүреге, киез итеге, кызыл кафтаны, кушагы Өлкән алладан ди, болар барысы да борынгы татарларның өс киемнәре ди. Борынгы татар курганнарында табылган кеше калдыклары нәкъ менә шундый киемнәрдә җирләнгәннәр дә.

Өлкән һәм Эрлик аллалар.
Хәзер инде Өлкән һәм Эрлик рухларга тукталып китик. Борынгы татарлар әлбәттә, Мәңгелек Зәңгәр Күккә – Тәңгрегә табынганнар, аларның төп аллалары шул булган, тик алар аннан башка табыну культларына да ия булганнар: ата-бабалар культы, бүре (Бүрехан) культы, таулар-елга-күлләр ияләре культлары, атаклы камнар культлары һ.б. Иң борынгы мәҗүси культлардан галимнәр Өлкән (Өлкән, Өлкән хан, Өлкән кахан, Өлкән бай, Өлкән би) һәм Эрлик (Эрлик, Эрлик хан, Эрлик кахан, Эрлик бай, Эрлик би) культларын күрсәтәләр. Алар Себер һәм Үзәк Азиянең бар татар кавемнәрендә дә (себер татарлары, алтайлылар, тубаларлар, шорлар, хакаслар, бурятлар, монголлар һ.б.) барлар, тик төрле төркемнәрдәге культлар бер-берләреннән бераз аерылалар. Шулай да, бу культларның төп эчтәлекләре уртак: Өлкән рух – якты көчләр, игелеклелек, җылылык, җәй, Кояш, көн, яктылык, яшәеш, тереклек, бәрәкәт, уңыш, нигъмәт белән символлаштырыла, ул Җирне һәм Күкне, йолдызларны, Кояш һәм Айны яраткан, аларның хәрәкәте белән идарә итә. Аның яшәгән урыны да – күктә. Ә Эрлик исә кара көчләр, явызлык, салкынлык, караңгылык, кыш, ачлык, уңыш булмау, йот, кытлык, михнәтләр, теге дөнья, үлем белән ассоцияцияләнә, ул Җиргә төрле михнәт-афәтләр, чирләр җибәрә, кешеләрнең җаннарын ала да аларны тугыз кат Җир астындагы үз патшалыгында тота. Эрлик теонимын Идел-Урал сөйләшенә күчергәндә бу сүзне рус авторлары ничек тәрҗемә итүләрен һәм Себер татарлары сөйләше үзенчәлекләрен искә алырга кирәктер. Себер татарлары җирне “йер-йир” диләр. Морат Атчыда да “Йер” сүзе кулланылган. Шуңа күрә дә бу сүзне Идел-Урал сөйләшенә – “Җирлек” (“Йирлек-Йерлек”), ягъни җир эчендә яшәгән рух, җир асты алласы дип күрсәтергә кирәктер. Бу – мәкалә авторының үз версиясе генә, авторның моңа 100 % ышанычы юк, төгәл итеп аңлату өчен татарның бар диалектларын да яхшы белергә кирәк, шуңа күрә дә бу теоним мәкаләдә русча чыганакларда күрсәтелгән транскрипциядә бирелер.
Алтай татарларының ышануы буенча, Өлкән алланың алтын капкалы алтын тәхетле күктәге алтын сарае нәкъ менә Алтын-күл (Телецкое озеро) буенда урнашкан Алтын тау өстендә икән (Алтын тау – Алтайдагы иң биек тауларның берсе). Ә “Алтай” топонимын аңлатуның төп варианты да: “Алтын+тай (таг=тау)”.  Алтай татарларының ышанулары буенча борынгы татарлар нәкъ менә шул тау башындагы чыршыны бизәп Яңа елны каршы алганнар да инде.

Корачун, Карачун, Йоль ...
Китабында кулланган “Корачун” сүзен Морат Атчы борынгы Алтай татарлары телендәге “Кими барсын!” (Пусть убывает!”) сүзе дип аңлата. Идел-Урал сөйләшендә “Корачун” сүзен “Кими барсын” белән бәйләү кыен. “Корысын!” вариантын гына карамаганда. Шуңа күрә бу сүзне аңлатуның башка төрләрен дә карап китәргә кирәк. Ә аның чыгышы татардан, мотлак татардан.
Русларда “карачун” дигән сүз бар. Андый сүз яки шуның кебек үк сүзләр башка славян халыкларында да бар. Аңлатмалы сүзлекләр аны “үлем”,  “вафат булу” мәгънәләре белән аңлаталар (“карачун пришел”. “карачун тебе (ему)” һ.б.). Бар яңгырашы белән татарча булган карачун сүзен рәсми чыганаклар башка телләргә бәйләргә тырышсалар да, бәйсез гыйльми чыганакларда, интернеттагы бәйсез форумнарда аның татарча булуына, татардан алынган булуына шик белдерүчеләр аз. Тик версияләре генә төрлечә. Берәүләре, Морат Атчы кебек үк, бу сүз борынгы татар телендәге “Кими барсын!” гыйбарәсе дип күрсәтәләр; икенчеләре “Карачун” – башка берни дә түгел, ә борынгы булгардагы – “Кара җан” (“Черная душа”, караңгылык җаны, үлем җаны) дип дәлиллиләр, җанны булгар татарлары һәм аларның замандашлары булган башка татарлар чун дигәннәр икән; өченчеләре бу сүз татарчадагы “Кара үлем”не аңлата диләр;  дүртенчеләре “Карачун”ның украиннарда коротун дип аталуыннан чыгып,  бу сүз татарларның – “Кара+төн”е, “Караңгы төн” алласы дип аңлаталар; бишенчеләре бу сүз татардагы “Кара+чоң”нан барлыкка килгән диләр, “чоң”– Урта Азия татарларында (мәсәлән кыргыз татарларында) “галәмәт зур” дигән сүз; алтынчылары “Карачун” Карачурын атлы татар ханыннан алынган дип аңлаталар (тарихта шундый атлы татар ханы билгеле) һ.б.
Карачун атлы топонимнар (авыллар, бистәләр, таулар, табигый урыннар һ.б.) бик күп. Рәсәйдә дә, Украинада да, Белоруссиядә дә, хәтта көнчыгыш славян илләрендә дә. Тарихчылар аларның атамаларын татарча аңлаталар, нигездә югарыда искә алынган вариантларда. Яки аларның мәгънәләре Карачун атлы мәҗүси алла аша аңлатыла. Ә Карачун аллага без алда тукталып китәрбез, бу сүзнең этимологиясе дә шул ук карачун сүзенеке кебек үк. Топонимнарга берничә мисал да китереп китик. Донецк өлкәсендә Карачун тавы бар. Элек анда хәрби ныгытма булган, каравыл дозорлары торган.  Тигез урында калкып торучы бердәнбер биек тау буларак, бу тау элек-электән үк зур стратегик әһәмияткә ия булган. Җирле халык тауның “Карачун” атамасын татарча – “Кара үлем” (“Чёрная смерть”) дип аңлата.
Воронеж өлкәсендәге Карачун авылы. Өлкәнең иң борынгы авылларының берсе. Авыл атамасы барлыкка килүе буенча тарихчыларда шундый версияләр бар: Карачар атлы татар морзасыннан атамасын алган бу авыл, ул морза, җирле риваятьләр буенча, авыл янындагы елгада батып үлгән булган; татарчадагы Карасу сүзеннән; Алтын урда вакытындагы ваба кизүе (эпидемиясе) вакытыннан калган авылның атамасы, ул вакытта авылның күп халкы кырылып беткән дә шуннан соң авыл “Карачун” дип аталып йөртелә башлаган; татар-төркичә “Кара+чан”нан, монда “Кара” – черный, “чан” – “яма”, “сторона”ны аңлата икән. Авылдан ерак түгел ике Карачан елгасы бар (Юеш һәм Коры Карачаннар), аларның этимологиясе дә нәкъ менә шулай аңлатыла. Аннан тыш, шул елгалар буенда Карачан атамалы авыллар да бар. Сүз уңаеннан әйтеп китик, татарның кайбер сөйләшләрендә “җ” авазы урынына “ч” авазы әйтелә, ул шивәләрдә “Карачан” чынлап та “Кара+җан”ны аңлата.
Тагын бер мисал. Кривой Рог шәһәрендәге “Карачун” бистәсе. Шәһәр халкы бу атаманың барлыкка килүен нәкъ менә татарлар белән, ул гына да түгел Запорожье татарлары белән бәйли. Андагы риваять буенча шәһәргә Запорожье Сече татарлары һөҗүм иткән, хәзер Карачун дип аталган бистәдә көчле сугыш булган, ләкин татарлар шәһәрне ала алмаганнар, күп кешеләрен югалтканнар. Шуннан соң бу урынны татарлар яман җир, карачун җире дип атый башлаганнар, Кривой Рогка һөҗүм итәргә тырышмаганнар. Бистәнең Карачун атамасы шул татарлардан торып калган. Монда игътибарга лаек урыны шул, Запорожье Сече кешеләре риваятьтә татарлар дип атала, ә безгә аларны крепостнойлыктан качкан урыс крестьяннары дип аңлаталар. Запорожье Сечен – татарлар нигезләгән, Олы урда татарлары. Сарай алынып, талангач аның халкы далага качкан, Кырым ханлыгы белән Бөек Литва кенәзлекләре чикләрендә үзенең качаклар дәүләтен төзегән. Казак-кацак татарның качак (беглец) сүзеннән барлыкка килгән. Шул вакытлар Европа хәритәләрендә (карталарында) бу җирләр Малая Татария, Казацкая (Казакская) орда дип күрсәтеләләр дә. Запорожье Сече дә тарихи чыганакларда бернинди дә Сечь дип түгел, ә Запорожье Кошы (Коошы) итеп күрсәтелә, ягъни, далага казаклыкка (качаклыкка) китәргә мүҗбүр булган татарларның вакытлы яшәү урыны, вакытлы куышы дип.   
Сүз уңаеннан әйтеп китик, Олы урда шактый зур җир биләгән, Белгород (Аккирмән), Воронеж – Олы урданың татар шәһәрләре булган. Ул урыннардагы бик күп топонимнар татарча аңлатылалар. Воронеж өлкәсендәге алда искә алынган Карачун авылы янындагы башка күп борынгы авыллар татар атамалылар: Айдар, Ертиль (Йорт-ил), Хава (авыл һәм елга, Һава – татарда хатын-кыз исеме), Усмань, Байгора, Чамлык, Карамыш, Телелюй, Елань, Емань (Яман), Еманча һ.б. Туган якны өйрәнүче белгечләр бу авылларның барлыкка килүләрен һәм үз атамаларын алуларын нәкъ менә татарлар, Олы урда татарлары белән аңлаталар да.
Инде алда әйтеп кителгәнчә, Карачун урысларда һәм күп кенә славян халыкларында мәҗүси алла итеп күрсәтелә. Ул – теге дөнья, үлем, суыклык, караңгылык алласы, явыз рухларның патшасы. Карачун алла аларда кафтан кигән, билен кушак белән буган ак сакаллы карт итеп тасвирлана (рәсемне кара, аның Дед Мороздан аермасы юк). Аның карашы җанөшеткеч, ул бер карауда кешене үтерергә мөмкин. Карачун зәмһәрир суыклар, кайгы-михнәтләр алып килә, көннәрне кыскарта, төннәрне озайта. Галимнәр раславынча, рус һәм башка славян халыкларының Дед Морозы нәкъ менә шул явыз Карачуннан килеп чыккан да инде. Тик аңа христианнарның Изге Николай (Санта Клаус) культы тәэсир иткән һәм ул дәһшәтле үлем алласыннан бүләкләр таратучы киң күңелле Яңа ел картына әйләнгән. Ә Карачун исә –  татар сүзе, татардан алынган теоним (теоним – төрле аллаларның исемнәрен аңлатучы термин), ул гына да түгел, ул – борынгы татар культы, татар персонажы, татарларның явызлык, суыклык, кыш һәм үлем алласы – Эрлик. Славяннарның Карачун алласы белән татарларның Эрлик алласы арасында бернинди дә аерма юк. Чынлап та, элекке вакытта Дед Мороз дигән персонаж (чынбарлыкта шул ук Карачун) хәзерге замандагы кебек балаларга бүләкләр таратып йөргән киң күңелле юмарт карт булмаган. Ул зәмһәрир суыклар, бураннар, караңгы төннәр алып килүче, бар дөньяга кайгы-михнәт таратып, уңга-сулга үлем чәчеп йөрүче усал, явыз, дәһшәтле карт булган. Некрасовның “Дед Мороз, красный нос” поэмасында ул шулай сурәтләнә дә. Утынга дип урманга барган бер гаепсез мескен Дарьяны катырып үтерә ул карт. Ә ул Дарьяның әле генә ире үлгән була, балалары ятим кала. Поэмадан аңлашылганча, салкын йортта үзләре генә торып калган ул балаларны да шул ук тәкъдир көтә. Шулай итеп, татарның Эрлик алласы русларда һәм башка славян халыкларда Карачун алла булып киткән. Ә Карачун, үз чиратында, соңыннан Дед Морозга әйләнгән. Ә “үлде”, “вафат булды” мәгънәсендә йөргән “карачун” сүзе Карачун алладан, нәкъ менә шул Эрлик алладан, борынгы татарларның үлем алласыннан алынган. Сүз уңаеннан тагын бер фактны күрсәтеп китик, татарның игелеклелек, җылылык, җәй, яктылык, Кояш, Күк, нигъмәт, уңыш алласы Өлкән рус һәм башка славян халыкларында Даждьбог (Дажьбог, Дажбог) булып киткән. Татарның Өлкән мәҗүси алласы белән славяннарның мәҗүси Даждьбог аллалары арасында бернинди дә аерма юк.
Урыс һәм башка славян халыкларында элек Карачун төнен билгеләп үтү йоласы булган. Ул 21-нән 22-сенә каршы төндә, ягъни кышның иң озын төнендә билгеләп үтелгән. Карачун төненә алдан ук әзерләнгәннәр. Тәм-томнар әзерләгәннәр, өйне, йорт тирәсен тазартканннар, чистартканнар. Үзләре дә чистарынганнар, юынганнар. Төн буена зур-зур учаклар якканнар, өйләрен якты итеп яктыртканнар. Төн буена учак тирәли уеннар оештырып күңел ачканнар, бер-берләренә кунакка барганнар, ачуланышкан кешеләре белән татулашканнар.
Алман халыкларында Йоль дигән мәҗүси бәйрәм булган. Ул да нәкъ менә Кояш борылышы белән, табигый Яңа ел белән бәйләп билгеләп үтелгән. Йоль дигән ул бәйрәм алманлыларда 12 көн (төн) буена барган. Бәйрәмнең төп символы, караңгылыкны, суыкны, кышны җиңүче – учак, яктылык булган. Алар зур учак ягып аны 12 көн буе сүндерми тотканнар.

Ә борынгы татарларда ...
Хәзер инде алда язылган мәгълүматларны берләштереп, Яңа елны каршы алу, аның өчен чыршы бизәү, явыз Карачун карт һәм башкаларның русларда һәм башка халыкларда ничек барлыкка килүен язып китик. Алар барысы да татардан, безнең ата-бабаларыбыздан алынган йолалар һәм персонажлар. Татардан алынганнар, татардан үзләштерелгәнгәр, татардан урланганнар.
Татарларда исә бу шулай булган: мәҗүси динле борынгы татарлар якты көчләр һәм явыз көчләр рухларына ышанган булганнар. Кыш, суыклар, көннәрнең кыскаруы, аларның ышануларынча, шул явыз рухлар эше булган. Шуңа күрә дә татарлар аларны куып җибәрү йолалары үткәргәннәр. Һәм дә бу чара кышның иң озын төнендә 21-еннән 22-сенә күчкән төнне үткәрелгән. Моның өчен алар алдан ук үзләре яшәгән җирдәге иң биек тауны сайлап алып, андагы чыршыны бизәгәннәр, аның төбенә рухларга бүләкләр куйганнар. өйләрен, яшәгән җирләрен чистартканнар, үзләре дә мунчага барып юынганнар, төрле тәм-томнар пешергәннәр. Бар пычраклыклардан, яман уйлардан, яман гадәтләрдән арынганнар, бер-берләренә үпкәләрен, рәнҗешләрен кичергәннәр. Алар барысы да иске елда калырга, куып җибәрелгән яман рух – Эрлик белән китеп барырга тиеш булганнар. Кич җитү белән өйләренә шәмнәр утыртып аларны яктыртканнар, зур учаклар якканннар, аның аша сикергәннәр (татарларда ут аша ыргып чыгу – тазарыну процедурасы булып саналган), аның тирәли әйләнгәннәр, җырлаганнар, биегәннәр, төрле сүзләр кычкырып (Морат Атчы язуынча “Карачун” дип кычкырып), келәүләр әйтеп караңгы көчләрне куганнар. Ул кадәр дә яктылыктан, ул кадәр дә эссе-җылылыктан һәм татарларның шул кычкыру-келәүләреннән куркып, борынгы татарларның ышануларынча, кара көчләр качып китәргә мәҗбүр булганнар. Һәм дә иң куркыныч рух – Эрлик алла, җәй җитә икән дип, үзенең Җир асты патшалыгына чумган.
Карачун сүзенең килеп чыгышы да шуннан ук дип исәпләргә кирәк. Монда бу сүзнең килеп чыгышының гомумән башка вариантын да карап китү зарур. Карачун ул вакытларда бәлки Карачум (Кара+чум!) рәвешендә булгандыр, татарлар “Карачум! Карачум!” дип кычкырып шул караңгы көчләрне куганнардыр (“Кара” рух, бар үзеңнең җир асты патшалыгыңа кире кереп “чум!”). Карачум бәлки шул ук Эрлик алланың икенче исеме генәдер. Юкка гына татарның Эрлик алласы русларда Карачун дип атала башламаган бит инде. Бу версиянең дөреслеккә якынлыгын “Карачун” сүзенең русларда элек “Карачун бабай” рәвешендә кулланылуын әйтеп китәргә кирәк (“карачун бабай пришел”, “карачун бабай ему”). Гади халык сөйләшендә әле бүгенге көнгә кадәр “Карачум бабай” гыйбарәсен дә очратырга була. Карачум атлы топонимнар да җитәрлек. Бу мәкалә авторының фикеренчә, ул башта “Карачум!” рәвешендә булган, тора-бара татарның “м” авазы русларда һәм башка халыкларда “н” авазына әйләнгән. Ә бәлки шул ук вариантта ул “Караңгылык чум!” (караңгылык алласы, бар кире үзеңнең Җир асты патшалыгыңа чум!”) рәвешендә булгандыр. Бәлки борынгы татарлар “Кара+чумың!” яки “Кара+чыгың!” дип кычкырганнардыр. Тик шунысы хак, татарлар моны учак тирәли әйләнгәндә дә, чыршы тирәли әйләнгәндә дә кычкырганнар һәм бу сүз кара көчләрне, караңгылык, суыклык, үлем, теге дөнья рухдарын кууны, якты көчләрне, җылылык, яктылык, тереклек рухларын чакыруны символлаштырган. Борынгы татарлар исәпләвенчә, шулай итеп, шул төннән башлап яңа ел, яңа тормыш башланган, табигать уянуга, яңарышка таба йөз тоткан. Татарларның ул кадәр тырышлыгы бушка китмәгән, шул төннән соң Кояш иртәрәк чыга, соңрак байый, төннәр кыскара башлаган. Эрлик алла чигенеп, Өлкәр алла өскә чыгуга юл алган.
Төн буе яман көчләрне кугач, таң атыр алдыннан татарлар тауга менгәннәр һәм анда, Морат Атчы язган рәвештә, Җиргә иң беренче нурлар төшүен, таң атуын каршылаганнар. Чыршы тирәли әйләнгәннәр, җырлаганнар, биегәннәр, рухларга, мәҗүси аллаларга келәүләр әйткәннәр. Татарларның ул келәүләренең кайберләре русларда һәм башкаларда өлешчә сакланып та калган. Мәсәлән, Карачун төнендә руслар “Зло, уходи туда, откуда явилось!”, ә алманлылар Йоль бәйрәме вакытында, үзләренең изге агачлары  тирәли әйләнгәндә “Священное дерево, надели меня силой!”, - дип келәү әйтә торган булганнар.
Ни өчен иң биек тауга менгәннәр соң татарлар? Беренчедән, Кояшның иң беренче нурларын иң биек тауга  менеп күзәтергә мөмкин булган. Икенчедән, татарларның иң югары культлары, иң олуг аллалары – Тәңгре булган. Тауга менү  Тәңгрегә якынлашу булып саналган. Чыңгызханның да халиткеч карарлар кабул итү алдыннан Бүрхан (Бүрехан) тавына менеп келәү әйтүен искә төшерегез. Ә иң биек таудагы иң биек чыршы агачы исә, Тәңгрегә тагын да якынрак торучы булып исәпләнгән. Өлкән алланың яшәгән урыны да, шулай ук, – күктә, тауга менү аңа якынлашу да булып торган. Татарларның сабан туенда биек багана утыртып аңа менүдә ярышулары да шул мәҗүси заманнардан, Тәңгрегә якынлашырга тырышудан калган. Кайбер галимнәр сабантуйны гомумән язгы кыр эшләрен тәмамлау бәйрәме дип түгел, ә күчмәләрнең саба (саба – бөрдекнең башка исеме) бәйрәме, күчмәләрнең җәйләүгә күчү, беренче кымыз бәйрәме дип аңлаталар да. Андый бәйрәмнәр себер татарларының кайберләрендә бүгенге көнгә кадәр сакланып калганнар.

Нардуган – Коляда – Келәде ...
Татарлар яман кара көчләрне куып җибәргәч, татар илендә Яңа ел, яңа Кояш туган. Ул аларда Нардуган дип аталган. Нардуган – татарча Кояш туган, нур туган дигән сүз. Бәйрәмдә татарлар тәм-томнар пешергәннәр, бер-берләренә кунакка йөрешкәннәр, бүләкләр бирешкәннәр, ә яшьләр исә танымаслык итеп төрле киемнәргә киенеп, төрле битлекләр (аю, бүре һ.б. битлекләре) киеп өйдән өйгә йөргәннәр, өйдәгеләрне Нардуган белән котлаганнар, алар алдында җырлаганнар, биегәннәр, аларга яхшы теләкләр теләгәннәр. Бу визитлар яшьләргә хас уен-көлкеләр, шуклыклыклар белән бергә барган,  Нардуган бәйрәме татарда бүгенге көнгә кадәр керәшеннәрдә сакланып калган. Нардуганда киләчәкне юраганнар, кияүгә чыкмаган кызлар булачак ирләрен юрап фал салганнар. Бу бәйрәм берничә көн, атналар буена барган.
Шулай итеп, татарның мәҗүси Эрлик алласы, теге дөнья алласы русларда һәм башка славян халыкларында Карачун алла булып, ә аннары Дед Мороз булып киткән. Борынгы татарларның тау башына менеп Кояшны, Яңа елны каршылаулары – русларда, башка славян һәм славян булмаган халыкларга да күчкән, ә татарның Нардуганы – русларда һәм башка славяннарда Колядага әйләнгән (предрождественские (зимние) святки, сочельникларның чыгышы да шуннан ук). “Коляда” сүзен Морат Атчы татарчага «вымаливать благополучие” дип тәрҗемә итә, ягъни, келәү дип, Тәңгрегә яки башка бер рухка мөрәҗәгать итеп бәрәкәт келәү дип. Коляда, авторның аңлатуынча, “Келәде”, “Келәү әйтте”, “Келәү башкарды” була инде. Чынлап та, славяннарның Коляда бәйрәме татарның Нардуган бәйрәменнән берние белән дә аерылымый, шул ук төрле битлекләр киеп киенүләр, шул ук өйдән өйгә йөрүләр, шул ук фал салулар, шул ук уен-көлкеләр һ.б. Ә аю, бүре һәм башка затлар булып киенү – Эрлик алланың ярдәмчеләреннән килә. Татарларның ышануларынча, зәмһәрир суыкларны өненнән уянып чыккан аю (шатун) китерә, ә бураннарны бүре алып килә икән.
Бу бәйрәмнәрнең, бу персонажларның, бу йолаларның христиан диненә, Гайсә пәйгамбәрнең туган көненә (Раштуага) бер катнашы да юк. Ул – Кояш борылышын, табигый Яңа ел килүен билгеләп үтү белән бәйләнгән. Гайсә пәйгамбәрнең дөньяга килүе татарча Яңа елга туры килүе аркасында гына (якынча туры килүе аркасында гына) христиан дине татарның тарихи бу ядкарьләрен үзенә үзләштергән, аны үзенеке иткән, татарның Яңа елын Раштуа бәйрәме дип игълан иткән. Ә татарның бу бәйрәмнәре, бу йолалары бик борынгы, Морат Атчы язганча, аларга 3-4 мең ел. Ул кельтлар заманнарына ук барып тоташа. Чөнки алманлыларның “Йоль” бәйрәме кельтлардан алынган дип исәпләнә. Ә бу исә Морат Атчының “ёль” сүзен татарның “юл=йул” сүзе белән аңлатылуын да дәлилли. Алманнарның ул Йоль бәйрәме борынгы татар Яңа елы кебек үк, шул ук учаклар, шул ук агач утырту һәм бизәү, шул ук аның тирәли әйләнү, шул ук кунакка йөрешү һ.б. Борынгы ул кельтларга бу бәйрәм татарлардан, нәкъ менә борынгы татарлардан кергән дип исәпләргә кирәк.

Пасха – татарның Йомырка бәйрәме, ә куличи – татарның көлчәсе.
Христианнарның (рус һәм башка халыкларның) татардан үзләштергән тагын бер йоласына туктап китик. Ул – Пасха бәйрәме. Төгәлрәк итеп әйткәндә Пасхага йомыркалар буяу. Бу бәйрәм дә бар асылы белән – татардан. Татарда бик борынгы заманнардан ук Йомырка бәйрәме булган. Йомырка – тормышның мәңгелек яңарышын, алмашынып торуын, мәңгелек тереклекне символлаштырган татарларда. Кыш бетеп, таулар (тау башлары) карлардан арыну белән үткәрелгән Йомырка бәйрәме. Татарлар моның өчен йомыркаларны пешергәннәр, төрле төсләргә буяганнар, аларга төрле рәсемнәр, бизәкләр төшергәннәр. Аннары якындагы биек тауга менеп аларны таудан тәгәрәткәннәр (бу йола татарның күп кенә төркемнәрендә бүгенге көнгә кадәр бар). Кемнең йомыркалары аска таба күбрәк тәгәрәвендә ярышканнар. Йомырка бәйрәме Кояш борылышы көнендә, көн белән төннең тигезләшкән вакытында билгеләп үтелгән. Татарлар бу көнне тәм-томнар (гадәттә күп итеп йомырка, көлчәләр) пешергәннәр, бер-берләренә кунаккка йөрешкәннәр, яшьләр өйдән өйгә йөреп, төрле такмаклар әйткәннәр, җырлаганнар, биегәннәр, күңел ачканнар. Татар бәйрәмнәренең барысына да хас булган учак ягу һәм аның аша сикерүләр, әйлән-бәйлән эшләүләр дә Йомырка бәйрәменең төп атрибутларының берсе булган.  Фарсылар тәэсирендә татарның Йомырка бәйрәме соңыннан Нәүрүз дип аталып йөртелә башлаган. Шулар тәэсирендә үк татарның кышның иң кыска көнендәге Яңа елы язга күчкән. Ә христианнарның Пасхасы якынча татарның Йомырка бәйрәменә туры килгән, шуннан инде аларда да йомырка сырлау, йомырка буяу, йомырка бизәү йоласы таралыш алган.
Пасханың куличларын да татардан, татарның көлчәсеннән дип исәпләргә кирәк. Ни өчен? Беренчедән, русларның “кулич” сүзе грекларның “коулликиов”  (κουλλίκιον) сүзенә карганда татарның “көлчә” сүзенә ныграк яңгырашлы (ә рәсми чыганаклар кулич сүзенең этимологиясен грекларның нәкъ менә шул сүзе белән бәйләргә тырышалар да). Икенчедән, руслардагы һәм башка славян халыкларындагы Пасха бәйрәме – борынгы заманнарда Яз җитүнең мәҗүси бәйрәме булган, ул Кояш борылышы көне буларак билгеләп үтелгән. Моны бар белгечләр дә таный. Ә бу бәйрәм исә татарның Йомырка бәйрәменнән кергән аларга. Башта алар татарлар кебек үк Йомырка бәйрәменә камырдан көлчә пешергән булганнар, ә аннары, христиан динен кабул иткәч, ул көлчә христианнарга борынгы греклардан кергән коулликиов ризыгы рәвешен алган. Ә ул коулликиов исә, борынгы грекларның мәҗүси Орлыкйөртү алласының (бог Плодоношения) ирлек мәртәбәсен символлаштыручы ризык. Аның бар төзелеше, бар формасы шуның рәвешендә эшләнгән. Тарих күзлегеннән караган вакытта куличның христианлыкка бер катнашы да юк, ул мәҗүси диндәге греклар ризыгы. Ул гына да түгел, шактый негатив эчтәлекле мәҗүси ризык.
Мәкаләбезне шундый юллар белән тәмамлыйсы килә:
Дед Мороз да безнеке,
Карачун да безнеке, –
Коляда дигән бәйрәм дә
Безнең үзебезнеке!
Яңа елны Чыршы бизәп
Каршы алу – безнеке,
Яңа ел дигән бу бәйрәм –
Безнең үзебезнеке!

Айрат Чанышев





Красноярск терпит экологическую катастрофу, и новый проект послужит ей катализатором. Город умрет уже в обозримом будущем.

http://akirama.com/2017/03/01/1527/


Красноярск терпит экологическую катастрофу, и новый проект послужит ей катализатором. Город умрет уже в обозримом будущем.
Разумеется, Дерипаска ничего не решает, все зависит от воли китайцев, и они пока воздержались от подписания некролога русскому городу. Рассчитано все именно на них: КНР впечатляющими темпами закрывает грязные производства в своих городах и готова выносить их в Сибирь и на Дальний Восток.
Только два факта. Китай еще в начале этого столетия полностью закрыл все алюминиевые комбинаты, работающие по допотопной, вековой уже, технологии Содерберга (именно той, что работает в городском районе миллионного Красноярска, и вообще бульшая часть алюминия Дерипаски выплавляется именно так). В апреле 2016 года успешно прошли переговоры Минвостокразвития РФ и госкомитета по развитию и реформе КНР о переносе на российский Дальний Восток китайских промышленных мощностей в 12 отраслях, в том числе самых грязных — металлургии, химической, цементной, стройиндустрии. Ранее эти договоренности зафиксировали в меморандуме взаимопонимания по укреплению российско-китайского регионального, производственного и инвестиционного сотрудничества на Дальнем Востоке.
Показательно, что Толоконский (ему Красноярск — не родной) сделал этот шаг вдали от Енисея. Так обращаются с колониями и туземцами.
Напомню, в черте города уже работает Красноярский алюминиевый завод (КрАЗ) Дерипаски. Такого больше нет нигде в мире, чтобы внутри города выплавляли по миллиону тонн алюминия ежегодно. Да еще по самым грязным технологиям. Такого больше нет нигде в мире, чтобы для города-миллионника безветрие и температуры выше плюс 25—28 становились бедствием. Красноярск стоит на речных террасах, запертых горами, и ты ощущаешь себя в душегубке, в закрытом гараже с газующей машиной или в кастрюле под крышкой. То же — зимой. Режим неблагоприятных метеоусловий (НМУ) разных степеней опасности («режим черного неба») в городе объявляют с каждым годом все чаще.

Положение усугубляет Красноярская ГЭС, обеспечивающая КрАЗ током. Благодаря преступной ошибке проектировщиков Енисей перестал замерзать на протяжении 300 км. Над рекой и над Красноярском перманентно висит туман, копящий все яды, испускаемые заводами, ТЭЦ, котельными, транспортом; этой взвесью и дышим.
Горожанам в дни и недели НМУ, а то и месяцы (например, весь минувший январь) чиновники официально рекомендуют уезжать из города или сидеть дома с закрытыми окнами, заниматься спортом исключительно в закрытых помещениях, мыть полы каждый день и промывать горло, сходив на улицу.
В крае растет число онкобольных: только за прошлый год, по Красноярскстату, — на 2,5%. Рост болезней эндокринной системы, расстройства питания, нарушения обмена веществ — на 14,5%, болезней мочеполовой системы — на 7,2%, системы кровообращения — на 2,7%.
Доктор физ.-мат. наук Рем Хлебопрос прокомментировал последний госдоклад: времени, когда Красноярск станет непригодным для жизни, осталось в разы меньше. (Профессор более четверти века изучает влияние загрязнения атмосферы на рост онкологии в Красноярске, у него самого в 1986-м умерла от рака дочь. В 2012 году издана, Хлебопрос — соавтор, убийственная для миллионного города монография «Красноярск. Экологические очерки»: ученые совместили карту загазованности города с картой онкологических заболеваний.
В любой стране, где государство не слито в столь смертной для всех прочих любви с крупным бизнесом, где государство — сдерживающий миллиардеров фактор, КрАЗ давно бы обанкротили и закрыли. Как вариант — заставили бы поменять технологии на более щадящие все живое вокруг, вынесли бы его подальше от города. Красноярцы иллюзий не питают, поэтому с просьбой спасти их от катастрофы они обратились (незадолго до Питерского форума) не к Толоконскому и не к Путину, а к генсеку ООН Пан Ги Муну и к известным своим неравнодушием к экологии актеру Леонардо Ди Каприо и правящему князю Монако Альберу II. Последний адресат объясняют еще и тем, что в Монако — куда как чаще, чем в Красноярске, — бывает Андрей Мельниченко. Его угольные ТЭЦ — вторые после КрАЗа Дерипаски загрязнители красноярского воздуха. Вот что пишут в петиции: «Красноярские ТЭЦ работают на буром угле, который стоит дешево, поскольку его легко добывать, ведь он залегает практически у самой поверхности. Однако в этом угле содержится огромное количество вредных примесей — диоксид серы, оксид азота, бензапирен, а также мелкодисперсные частицы. При сгорании они попадают в атмосферу Красноярска». Все так, добавлю со слов ученых, что там еще множество всего, например ртуть.
Можно не топить бурыми канско-ачинскими углями, можно перейти на бездымное сжигание угля при высоких температурах, можно получать газ из угля и пустить далее его на отопление, а полученный кокс — в металлургию, можно вообще отапливать весь город, лишь утилизируя то тепло, что газами выбрасывает в атмосферу КрАЗ. Технологии есть, они давно разработаны в Красноярске. Они даже работают в небольших масштабах. Но мнение профессора Хлебопроса никого во власти и бизнесе не интересует, физика Валентина Данилова, бившегося за красноярскую экологию, на 12,5 года изолировали за выдачу «гостайны» Китаю. Выйдя из тюрьмы, он сказал мне: «Слушайте, вышел из тюрьмы, впечатление, что вчера сел. Ничего не изменилось. Я про утилизацию тепла КрАЗа рассказывал в 2000 году. Умер мой друг Вадим Славин, с кем мы двигали это дело. Все давно сказано. Когда говорят, что у вас украдут идеи, отвечаю: это где-нибудь, не у нас».
Эвакуация маленькой Припяти и расселение в другом жилфонде даже для СССР было непростой задачей. Куда будет эвакуировать, что будет делать Россия с миллионным Красноярском? Понятно — никуда и ничего. На кого Красноярску надеяться? На князя Монако?
Прошлой осенью на германской верфи спустили на воду яхту Мельниченко — крупнейшую в мире, чью постройку оценивали не менее чем в 400 млн долларов. Это больше всей доходной части бюджета Красноярска на этот год (менее 26 млрд рублей). И это, безусловно, чистая риторика — задаваться вопросом, не будут ли на борту этой яхты Мельниченко сниться палаты с раковыми младенцами Красноярска? Он их и не видел, он сюда не ездит. Но именно они обеспечили ему эту игрушку.
Петицию в Монако написал и подписи собрал один блогер — Руслан Руденко, доехал с ней до Монте-Карло другой блогер — Денис Стяжкин. Это смешно, конечно. В «Спортлото» еще можно написать.
Это действительно колония. В Московской области каждая деревня, где зарегистрировано не менее ста человек, может рассчитывать, что к ней проведут газ. В Красноярске живет больше миллиона таких же граждан РФ (в крае 3 млн), но им газ не положен. При этом замечу, газ вообще-то добывают не в Подмосковье, а как раз в Сибири — для всех, кроме сибиряков. И только в колонии возможно такое размещение допотопных плавильных металлургических печей — не за городом, а внутри.

Разоблачение семнадцатого ребёнка в крестьянской семье, из глухой глубинки Алтая.

http://goruzont.blogspot.ru/2016/10/blog-post_370.html?m=1

Разоблачение семнадцатого ребёнка в крестьянской семье, из глухой глубинки Алтая.



Калашников — семнадцатый ребёнок в многодетной крестьянской семье из глухой алтайской деревни, впервые паровоз увидел в 18 лет. Потом он в госпитале прочитал книгу про историю стрелкового оружия и создал лучший в мире автомат, — это Калашников сам пишет в своей автобиографии.
По удивительному совпадению в это время в Ижевске работало несколько сот лучших немецких оружейников во главе со знаменитейшим Хуго Шмайссером. И после их отъезда в Германию Калашников за 66 лет с 1947 по 2013 больше не создал ничего абсолютно: ни пистолета, ни ножа, ни винтовки, ни пушки. Сообщает http://startco.net.uaЕсли взять любого известного оружейника, то сначала он длительно копит опыт и только к середине или концу жизни создает что-нибудь гениальное как, например, Шмайссер. У Калашникова наоборот — в начале карьеры очень хороший автомат, а потом, когда он уже поднакопил опыт, больше ничего. В 1947 году была его лебединая песня?

Шмайссер со всем своим конструкторским бюро были перевезены в Ижевск и работали там в лучших ГУЛАГовских традициях. И абсолютно ничего в результате не сделали. Но зато был там секретарь комсомольской организации Миша Калашников, бывший необразованный крестьянин, который совершенно в одиночку создал чудо военной техники АК-47!

Согласно доступным архивным данным в СССР работало не менее 474 немецких специалистов в области стрелкового оружия! Среди них были доктор Вернер Грунер и Курт Хорн (создатели легендарного пулемета MG42, который до сих пор состоит на вооружении бундесвера и широко экспортируется в различные страны, а также производится по лицензии в Греции, Пакистане, Испании и Турции), главный конструктор фирмы «Gustlof Werke» Карл Август Барницке, Оскар Шинк, Оскар Генрих Бетцольд и другие. Хуго Шмайссер и другие немецкие инженеры и ученые были на пике своей профессиональной деятельности после двух мировых войн. Сам Хуго Шмайссер безусловно является классиком и специалистом мирового уровня — как Ньютон в физике. Но сельский самородок под руководством партии и правительства заткнул за пояс сотни образованнейших и опытных конструкторов, у которых уже были значительные наработки, имя и ученые степени. Напомним, что у Калашникова на тот момент тоже было целое одно! «изобретение» — он установил на двигатель счетчик оборотов, т.н. прибор учёта моторесурса танка (мне смешно — не знаю, как вам).

И вы в это верите? Ведь создать автомат и патрон к нему (кстати, это был первый в истории СССР и России бесфальцевый патрон, слизанный с немецкого образца), наладить их производство — это не проще, чем создать космическую ракету. Мог ли неграмотный крестьянин, например, проводить сложные математические расчеты кинематики и динамики оружейных узлов, как доктор технических наук Вернер Грюнер? По-моему, так математические знания Калашникова не выходили за рамки арифметики. А уж со Шмайссером я даже и не смею сравнивать этого проходимца комсомольца.

Да будь Калашников столь гениален, как его описывает советско-российская пропаганда, то нужно было дать ему книги по истории самолетостроения, двигателестроения и прочего строения, и он создал бы нам гениальнейшие ракеты, танки, самолеты и прочее. Представляете, сколько бы он сотворил за 66 лет с 1947 по сегодняшний день? Даже если дать ему по 6 лет между прочтением очередной книги и созданием шедевра, то у нас было бы 11 шедевров!

Например, он мог бы создать водородную бомбу, космическую ракету, суперклей, графен, гиперзвуковой самолет, компьютер, интернет, лазеры, самолет-стелс, БМВ Х6, луноход, IPhone и так далее до 11. На какую бы высоту он поднял нашу электронику, авто и самолетостроение, ядерную энергетику и прочее и прочее! Вот дали бы ему в 1947 году почитать про историю телефонной связи, и он бы сделал IPhone уже в 1953 году!
Вся беда в том, что никто ему за 66 лет не дал другой книжки почитать! Единственная книга, которую он прочитал, — это история стрелкового оружия.

Наука: Кто же все-таки создал автомат АК-47? Люди настолько прозомбированы советской и российской пропагандой, что даже и слышать не хотят про альтернативную точку зрения
Поди Калашников впервые токарный станок увидел только в Ижевске. Неужели вы думаете, что неграмотный крестьянин мог в Ижевске руководить опытнейшими немецкими оружейниками, многие из которых — оружейники не в первом поколении? У Шмайссера отец также был знаменит — отец ему с детства опыт передавал. А чему учили Калашникова в детстве? Коров доить?

И что тогда делал Шмайссер в Ижевске? Ходил вокруг Калашникова и просил: «О, мэтр Калашников, научите нас, немецких оружейников, сеять овёс делать оружие, о, чудо-мастер Калашников!»?
Просто не могли взять на вооружение Советской Армии автомат Шмайссера, поэтому присвоили авторство АК-47 комсомольцу Калашникову, секретарю комсомола, раз все советские оружейники отказались от такого позора плагиата.

Все почему-то сравнивают АК-47 и Stg-44 Шмайссера. И делают правильный вывод, что автоматы не полностью похожи, т.к. запирание ствола в STG осуществляется при помощи перекоса затвора и еще кое-что по мелочи. И отсюда делают неправильный вывод, что АК-47 — это оригинальная конструкция. Но почему-то все забывают про MKb-42(W), созданный в 1942 другим известнейшим оружейником Вальтером, у которого способ запирания ствола аналогичен АК-47.

Я думаю, что самое близкое приближение к истине такое:
Stg-43 попал к нам в руки в 1943 во время Сталинградской битвы. Немедленно (в течение 6 месяцев) был разработан аналогичный, т.н. «промежуточный» патрон. Далее в самом пожарном порядке пытались создать что-то похожее, но ничего не получалось, пока в Ижевск не приехал работать Шмайссер со своим конструкторским бюро.

Ничего не получалось — это значит, что удавалось создавать только опытные образцы, слизанные с MKb-42(W) и Stg-44, но внедрять в массовое производство даже не пытались.
А сделать опытный образец на основе немецких автоматов — это только 1% дела. Остальные 99% — это налаживание массового производства. После чего опытный образец походит на конечный продукт как гадкий утенок на лебедя, т.к. в ходе испытаний и налаживания производства приходится менять целые узлы. В частности пришлось поменять способ запирания ствола, т.к. при советской культуре производства и обслуживания техники не удавалось добиться приемлемой надежности советской копии Stg-44.

Поставить Калашникова руководить немецким конструкторским бюро (пусть даже он будет трижды комсомолец и четырежды секретарь комсомольской организации), поручить Калашникову создавать и внедрять оружие в производство — это то же самое, что поставить меня генеральным конструктором руководить разработкой и производством Боинга 787 или Airbus А380. Даже если я буду трижды член Единой России и десять раз генеральный секретарь ЦК КПСС — из этого ничего толкового не выйдет.
Наука: Кто же все-таки создал автомат АК-47? Люди настолько прозомбированы советской и российской пропагандой, что даже и слышать не хотят про альтернативную точку зрения

Вот две цитаты, стиль прямо один в один, т.к. все тоталитарные режимы одинаковы:
Расово правильный ариец Гудериан:
…советский танк Т-34 является типичным примером отсталой большевистской технологии. Этот танк не может сравниться с лучшими образцами наших танков, изготовленных верными сынами рейха и неоднократно доказывавшими своё преимущество…

Классово правильный крестьянин Калашников:
В стране, которой управляли коммунисты, я — семнадцатый ребёнок в крестьянской семье — смог стать конструктором стрелкового оружия, подняться к вершинам профессионального мастерства. Под руководством Коммунистической партии мое поколение победило в страшной войне, построило мощную державу, проложило человечеству дорогу в космос, создало лучшие в мире образцы техники.
Я не верю Калашникову и считаю, что неграмотный крестьянин не мог создать АК-47 даже «под руководством Коммунистической партии». Опыт СССР показал, что кухарки и крестьяне не могут управлять государством, даже если они коммунисты-большевики.

Российская Армия отказалась от автоматов Калашникова даже последних «разработок» ввиду их отсталости и устаревшей конструкции (давно пора было). Из-за этого и умер, наверное, Калашников — переволновался. 66 лет армия покупала «его» автомат и не вякала, а тут вдруг такое!

P.S.
Здесь я обрисовал некоторые факты и мои мысли по их поводу, а каждый уж волен сам составить свое мнение. Если верите в авторство Калашникова, то продолжайте верить и дальше.

Я лишь столкнулся с тем, что очень многие факты о истории СССР, России и дороссийских государств вплоть до Киевской Руси оказались ложью. Сюда я отношу мифы и героические баллады про Т-34, крейсер Варяг, 28 панфиловцев, лампочку накаливания, радио, таблицу хим. элементов, Ломоносова, стахановцев, Жукова и прочих и прочих. Практически вся советская историография оказалась основана на лжи.

Особенно если учесть, что из Германии были вывезены чуть ли не все инженеры и ученые из советской зоны оккупации. Что они внесли огромный вклад в СССР в развитие и становление атомной энергетики и оружия, реактивных самолетов, ракет и т.д. Что это были немецкие ученые и инженеры с мировым именем вплоть до лауреата Нобелевской и Сталинской премий Густава Герца и что немцы были везде и даже налаживали производство мотоциклов в Ижевске.

Вспомним также о скоропостижной смерти Шмайссера по приезде в ГДР в 1953 году. В архивах Штази пока ничего не нашли. Архивы КГБ до сих пор засекречены. Но некоторые связывают его смерть с тем, что по приезде он ляпнул где-то, что он в СССР «дал русским несколько советов» по поводу АК-47.

Учитывая всё это и крайнее нежелание советской пропаганды рассказывать про достижения трофейных немцев, я очень критично отношусь к достижениям Калашникова.

P.P.S.
Если кто-то будет писать в пользу Калашникова, то в первую очередь ответьте на мои вопросы, плииз.
1. Что делали почти 500 немецких оружейников в СССР в период разработки и внедрения в производство автомата АК-47 и патрона для него, а именно в период с 1946 по 1952 год?

2. Какие заказы для СССР выполняли немецкие оружейники в период с 45 по 46 год еще будучи в Германии?

3. Почему Калашников ничего не сделал после 1947 года?

Ну хоть какую-нибудь версию выдвините. У меня просто иначе фантазии не хватает, как только объяснить эти чудеса авторством Шмайссера.

Советско-российская пропаганда про эти факты молчит как рыба об лед и никак не объясняет. Хотя в архивах, я уверен, есть подробнейшая информация о деятельности немцев в Ижевске. Но ведь молчат эти единоросы с медвепутами во главе и архивы не рассекречивают. И это молчание я отношу в пользу версии авторства Шмайссера. И эту секретность на документы 60-летней давности тоже.

Также прошу не сравнивать АК с STG44. Оттого, что они разные, не следует вывод, что АК сделал Калашников. Иначе МР-43 тоже сделал Калашников — ведь он тоже отличается STG44. И вообще всё, что отличается от STG44, сделал Калашников: M16, HK G36, FN FNC и прочие.

Этой же бедой страдают медвепуты, захватившие статью про АК на Википедии. Они также утверждают, что раз автоматы отличаются, то АК создал Калашников — даже женской логикой можно понять, что между двумя этими утверждениями нет логической связи. Про немцев в Ижевске они лишь пишут: «Значимого следа от пребывания немецких конструкторов-оружейников в Ижевске не было». Т.е. 500 немцев-оружейников в течение 6 лет были в СССР просто на отдыхе? И при этом получали зарплаты до 10 тысяч рублей, что было гораздо больше средней зарплаты советского инженера того времени?

"Татарның иң зур проблемы – бер-берен ашау"

Идел буе мөфтиләре: исламга катнашы булмаучылар мөселманнар эшенә тыкшына

http://www.azatliq.org/a/28340494.html

Идел буе мөфтиләре: исламга катнашы булмаучылар мөселманнар эшенә тыкшына


Белдерү кабул ителгән утырыш, сулдан: Мөхәммәт Байбиков (4нче), Мөкаддәс Бибарсов (5нче), Ислям Дашкин (6нчы). 25 февраль 2017 ел

Белдерү кабул ителгән утырыш, сулдан: Мөхәммәт Байбиков (4нче), Мөкаддәс Бибарсов (5нче), Ислям Дашкин (6нчы). 25 февраль 2017 ел

Идел буе мөселман вәкилләре Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил хәзрәт Гайнетдин күптән түгел белдергән дәгъвалар төбәктәге мөселманнарга да кагыла дип саный. Шул сәбәпле алар Гайнетдингә яклау белдерде.
Идел буе төбәкләре мөфтиләренең белдерүе турында Азатлык инде языпчыккан иде. Русия мөфтиләр шурасы рәистәше, Сарытау мөфтие Мөкаддәс Бибарсов, Пенза өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, мөфти Ислям Дашкин, Ульян мөселманнары Үзәкләшкән Диния нәзарәте рәисе, мөфти Мөхәммәт Байбиков кабул иткән белдерүдә Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил хәзрәт Гайнетдингә яклау белдерелә. Азатлык әлеге мөфтиләрдән белдерүне кабул итәргә нәрсә этәрүе белән кызыксынды.
Сарытау мөфтие Мөкаддәс Бибарсов сәфәрдә булу сәбәпле, әлеге белдерү турында Сарытау мөселманнары Диния нәзарәте идарәсе башлыгы Ильяс Богатырев җавап бирде.
“Равил хәзрәт Гайнетдин җитәкләгән Русия мөфтиләр шурасы яшьләр белән, шул исәптән аларны төрле ялган радикал юллардан китүдән саклап калу өчен эшләргә тырыша, башка бик күп чаралар уздыра. Шул ук вакытта матбугат вәкилләре бу чараларга максатчан рәвештә игътибар итми. Равил хәзрәт Гайнетдин күптән түгел матбугат очрашуында шул хакта зарланып сөйләде. Бу аның гына фикере түгел, әлеге проблемнарга төбәкләрдә дә аптырыйлар.
Русия мөселманнарына багышланган “Мусульмане” тапшыруын ник яптылар? Бу тапшыруны эфирдан алып ату турында кем карар кылган?
Исламга багышланган иярчен телеканал булдыру турында да сөйләделәр, әмма ул гамәлгә ашмады, чөнки вәгъдә ителгән ярдәм тукталды. Бу акчалата ярдәм дип әйтүем түгел, аннан тыш бит әле лицензия алу кирәк, төрле карарлар имзалау мөһим. Русия мөфтиләр шурасы уздырган чараларга тиешле ярдәм күрсәтелми.
Мөселманнар башкарган уңай чаралар игътибардан читтә кала
Матбугат чаралары бары тик халыкта шау-шу тудырган вакыйгаларны гына яза. Бу - террор гамәлләре, экстремистик белдерүләр, мөселманнар исеменнән сүз йөртүче кайбер җинаятьчеләр гамәлләре. Ә мөселманнар эшләгән уңай чаралар игътибардан читтә кала, шул сәбәпле ислам турында җәмгыятьтә дә, хакимият вәкилләрендә дә начар фикер туа.
Аннары исламга бернинди дә катнашы булмаучы кайбер вәкилләр мөселманнарның һәм мөселман оешмаларының эчке эшләренә тыкшынырга ярата. Аларга карата тискәре бәя бирәләр. Равил хәзрәт Гайнетдин чыгышында, мисал өчен, шундыйларның берсе - Роман Силантьев исеме яңгырады. Мондый кешеләр тыкшынуы бөтен мөселманнар тормышында һәм Русия җәмгыятендә чагылыш таба.
Равил хәзрәт Гайнетдин хакимиятне үзләренә отышлы булган оешмалар булдыруда гаепләде. Идел буенда мондый хәлләр юк әлбәттә. Мәскәүдән читтәрәк яшәп без Русия президенты идарәсе белән турыдан-туры эшләр алып бармыйбыз, әмма Равил хәзрәтнең фикерләре белән тулысынча килешәбез”, диде Богатырев.
Ул әлеге белдерү кабул иткәндә Русиянең алты төбәгеннән вәкилләр катнашуын әйтте, әмма белдерүгә мөфтиләр исемен генә куярга килешкәннәр.
Белдерүне имзалаган Пенза өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәте рәисе, мөфти Ислям Дашкин шулай ук хакимият һәм башка кайбер вәкилләрнең мөселманнарның эчке эшләренә тыкшынуына дәгъва белдерде.
“Шул ук Роман Силантьевлар яки башкаларның тыкшынуы төбәкләрдә дә чагылыш таба. Аерым алганда төбәкләрдәге эчке сәясәт белән шөгыльләнүчеләр безнең эшләргә кысыла башлый.
Бу ниндидер губернаторлар түгел, ә аерым кечкенә түрәләр. Шул ук хакимият башлыклары урынбасарлары, мәгариф министры урынбасары булырга мөмкин. Алар үз җитәкчеләренә “күрегез, бик әйбәт эшлибез”дип күрсәтергә тели.
Аннары кайбер вәкилләр мөселманнар Диния нәзарәтен, мөселман җәмгыятен алар белән эш итмәүдә, теләктәшлек белдермәүдә гаеплиләр. Шул ук вакытта үзләре безгә тикшерүләр җибәреп борчый. Әле бит ниндидер вак түрәләрне җибәрәләр. Алар безгә татар яки мөселман диаспорасы дип карый, гәрчә без монда җирле халык булсак та. Шуңа кайвакыт саклык белән карарга туры килә.
Төрле тикшерүләр уздырып аптыраталар
Мисал өчен, бездәге татар авыллары оешмасының Пенза шәһәрендә мәчет төзү теләге бар, әмма җитәкчеләр моңа каршы тора. Төзелеш өчен җир алу кыен.
Тагын бер проблема: кайбер гаиләләр балаларын өйдә укытуга күчерде. Канун рөхсәт итсә дә мәгариф министрлыгы кешеләре килеп эшне туктатырга тели. Пензадагы бөтен балаларның мәктәптә укуын телиләр, гәрчә башка төбәкләрдә өйдә укыту кулланылса да.
Аннары православ гимназияләр, кадет мәктәпләре бар. Ни өчен татарлар яки мөселманнар гаиләдә укый алмаска тиеш? Килеп тикшерүләр уздыралар, хәтта кем кушканын да белмибез.
Пензада бит зур татар авыллары күп. Алар гомер-гомергә үз хокукларын яклап торды. Бу күрәсең кемгәдер ошамый башлагандыр. Равил хәзрәт еракта булса да, мондый хәлләрне белеп тора”, диде Дашкин.
Белдерүне кабул итүдә катнашкан Ульян мөселманнары үзәкләшкән Диния Нәзарәте рәисе мөфти Мөхәммәт Байбиков Равил хәзрәт Гайнетдинның матбугат очрашуында әйткән барлык сүзләре белән килешүен әйтте. Ул Мордовиядә яулыклы укытучыларга “бәйләнү” башланганнан соң, Ульянда да моны бер борчылу белән күзәтүен белдерде.
“Ульян өлкәсендә инде 2013 елда ук мәктәпләрдә яулыкларны тыю турында канун кабул ителде. Губернатор урынбасарлары белән бу мәсьәләдә күп бәхәсләшергә туры килде, әмма аннары ничектер проблемнар тумады. Менә хәзер Мордовиядәге хәлләр бездә дә чагылмасмы дип куркып торабыз.
Мәчет төзергә халык ризалыгы кирәк, ә чиркәүгә юк ахры
Тагын бер мәсьәлә – хәзер мәчетләр төзергә уйласаң халык ризалыгы кирәк, диләр. Әлеге проблем бөтен өлкәләрдә дә бар, шуңа мәчет төзү авыр. Ә менә чиркәүләр белән андый мәсьәлә юк дип беләм. Мисал өчен барлык зур хастаханәләр янында, бала тудыру йортында чиркәүләр бар”, диде ул.
Исегезгә төшереп узабыз, 25 февраль утырышта кабул ителгән әлеге белдерүдә мөфтиләр президент, Конституция һәм гомумкешелек кыйммәтләренә карамастан, Русиядә исламның бары тик мәдәни чалым гына булуын, ә мөселманнарның үз динен бары елга ике тапкыр бәйрәм намазлары вакытында гына тотуын теләүче кайбер кешеләр җәмгыятьне фетнә һәм дошманлыкка илтә, диелгән.
Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин хакимияттә, аерым алганда Русия президенты администрациясенең эчке сәясәт идарәсендә эшләүче түрәләрне мөселман дөньясына таркаулык кертергә, дошманлык оештырырга тырышуда гаепләде. Моңа дәлил итеп ул түрәләрнең “курчак” итеп тотылучы яңа идарәләр булдыру һәм аларга ярдәм итәргә тырышуын китерде.
Ул шулай ук исламофоб Силантьевның яңа оешма оештырып йөрүен, телевидениенең мөселманнарны каралтучы тапшырулар күрсәтүен, ә Русия мөфтиләр шурасының Сүрия белән Лүбнән чигенә тупланган качакларга ярдәм итүнен игътибарсыз калдыруын әйткән иде.
Идел буе мөфтиләре Русия мөфтиләр шурасының илдәге мөселман мәгарифен үстерү өчен мәчет, мәдрәсәләр, интернет каналлары, сайтлар, телевидение тапшырулары булдыруы, конференцияләр, түгәрәк өстәлләр, мәдәни һәм хәйрия чаралары уздыруын искә алып оешма җитәкчесе Гайнетдин һәм аның тарафдарлары гамәлләрен яклавын һәм аның белдерүләре белән тулысынча килешүен әйтә.