ВО ИМЯ АЛЛАХА МИЛОСТИВОГО И МИЛОСЕРДНОГО
ﺑﺳﻡ ﺍﷲ ﺍﻟﺭﺣﻣﻥ ﺍﻟﺭﺣﻳﻡ
Аллах в переводе на русский - Бог, Господь, Всевышний

НДП ВАТАН tatar halyk firkasy. Rahim itegez!


ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО ПРЕЗИДЕНТУ РФ ПУТИНУ О ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ЯЗЫКАМ КОРЕННЫХ НАРОДОВ РФ СТАТУСА ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЯЗЫКОВ РФ https://irekle-syuz.blogspot.com/2015/05/blog-post_72.html

ХОРМЭТЛЕ МИЛЛЭТТЭШЛЭР ПОДДЕРЖИМ СВОЕГО ТАТАРСКОГО ПРОИЗВОДИТЕЛЯ! ПЕРЕЧЕНЬ ТАТАРСКИХ ФИРМ. СПИСОК ОТКРЫТ!

l

УЯН ТАТАР! УЯН! стихотворение

http://irekle-syuz.blogspot.ru/2015/07/blog-post_79.html

зеркало сайта https://ireklesyuzweb.wordpress.com/

Азатлык Радиосы

среда, 31 августа 2016 г.

"Азатлык хәбәрләре" - 30.08.2016

30 АВГУСТ - МӨСТӘКЫЙЛЬЛЕК КӨНЕ
Татарстан мөстәкыйльлек көнен ничек бәйрәм итте
Татарстан мөстәкыйльлек көнен ничек бәйрәм итте30 август – Татарстанның суверенлык декларациясе кабул ителүгә 26 ел тулу уңаеннан Казанда "Азатлык" яшьләре әләмнәр таратты, Татар иҗтимагый үзәге пикет үткәрде, "Уйнагыз гармуннар" бәйрәме, Иске татар бистәсендә төрле чаралар үтте.
КОММЕНТАР
Татарстан суверенитеты. Нәрсә дөрес, нәрсә ялган?
Татарстан суверенитеты. Нәрсә дөрес, нәрсә ялган?1990 елның 30 августында Татарстан дәүләт суверенитеты турында декларациясен кабул итте. Бу хакта бүген Татарстанда шыпырт кына сөйләшергә күңегелгән. Күпләр аны сепаратистик гамәл дип күз алдына китерә һәм Татарстанны бу адымга барган бердәнбер республика дип уйлый. Чынлыкта исә бу алай түгел.
ХАЛЫК СҮЗЕ
30 августның дәрәҗәсе төште. Бу махсус эшләнде
30 августның дәрәҗәсе төште. Бу махсус эшләнде30 августта Суверенитет бәйрәме генә түгел, меңьеллык башкала бәйрәме икәне дә сизелми. Әллә бик нык картайдым, әллә бәйрәм үзе үзгәрдеме шунда? Ә элек бит бик кызык иде!
ФОТОГАЛЕРЕЯ
Казанда "Уйнагыз гармуннар" бәйрәме
Казанда 30 августта Казанның Камал театры каршында елдагыча “Уйнагыз гармуннар” бәйрәме үтте.
1990 ел мизгелләре: бәйсезлек хәрәкәте
1990 ел мизгелләре: бәйсезлек хәрәкәте1990 елның 30 августында 22 сәгать 40 минутта Татарстан республикасының дәүләт суверенлыгы турында декларация кабул ителде.
ВИДЕО
ТИҮ Мөстәкыйльлек көненә багышлап Казанда пикет оештырды
ТИҮ Мөстәкыйльлек көненә багышлап Казанда пикет оештырдыПикетчылар 1992 елгы Татарстан Конституциясенең төп маддәләрен кире кайтаруны, Русия белән төзеләчәк яңа шартнамә проектын иң элек Татарстан халкына тәкъдим итүне һәм президент исемен саклап калуны таләп итте
"Мәскәүгә карап торган суверенитет калды, халыкны алдадылар"
Камалиевлар 90нчы елларда бәйсезлек таләп итеп мәйданнарда йөрсәләр, хәзер ел саен республика көненә Казанга киләләр. "Халыкны алдадылар, Мәскәүгә карап тора торган суверенитет булып калдык, урыслар урам тутырып тәре походында йөри, татарга Казанда урын да калмый бугай инде", ди Земфира ханым.
"Уйнагыз гармуннар"да 600ләп гармунчы, җырчы, биюче катнашты
30 август Казанның Камал театры каршында "Уйнагыз гармуннар" бәйрәме булды. Йөзләрчә гармунчы, иҗат төркемнәре, ансамльләр чыгыш ясаган Камал театры диварына Татарстан мөстәкыйльлеге бәйрәме турында бер генә сүз дә язылмаган иде.
"Азатлык" яшьләре Татарстан мөстәкыйльлеге көнен байрак таратып искә алды
"Азатлык" татар яшьләре берлеге активистлары 30 август – Татарстан мөстәкыйльлеге көнен Бауман урамында халыкка ике мең Татарстан байракчыгы таратып билгеләде. Яшьләр бу чара белән бәйрәмнең асылын искә төшерүләрен белдерде.
30 август – Сезнең өчен нинди бәйрәм?
 30 август – Сезнең өчен нинди бәйрәм?1990 елның 30 августында Татарстан дәүләт шурасы республиканың мөстәкыйльлеге турында декларация кабул итте. Хәзер бу көнне кемдер Республика көне, кемдер Шәһәр көне дип атый. Сезнең өчен 30 август нинди бәйрәм? Фикерегезне әйтегез!
Азатлык көнгә нәтиҗә ясый. Ничек бар, шулай www.azatliq.org .

За что 20 лет Олегу Сенцову?

За что 20 лет Олегу Сенцову?
И вот Преступление 21 века, преступление над человечеством! Преступления, совершенные целой державой, называющейся Российской Федерацией! Суд оккупантов такого государства не может быть справедливым по определению!
Путин, пугая народ России «Бендерами», Америкой, Польшей и другими западными странами, перетянул зомбированных рабов на свою сторону. От страха испуганные рабы идут на все, чтобы не отобрали имущества и земли: они берут в руки оружие и выполняют преступные приказы. Так действует успешная пропаганда путинских СМИ. Они также являются соучастниками преступлений. Придет время, и они все будут наказаны вместе со своим хозяином путиным.
Страна-ПУГОЛО!!! Страна, в которой запрещено жить другим национальностям, кроме русских. Которые хотят запугать и лишить человеческого достоинства. Лозунгом действующей фашистской власти является: «Россия только для русских!» За период правления лжеца путина. количество скинхедов в РФ увеличилось в три раза, которые с большой вероятностью могут быть виновниками смерти Бориса Немцова. Напугать нас всех вам не удастся. Трусость – самый главный, самый страшный грех на земле. Предательство – это такая частная форма трусости. Большое предательство начинается иногда с маленькой такой трусости... Когда тебе надевают мешок на голову, бьют и пытают электрическим током, и некоторые уже готовы отречься от всех своих убеждений, оговорить себя в чем угодно, оговорить других людей, только чтобы перестали бить. Некоторых борцов за свободу пытают неделями, лишь бы сломать волю и заставить отречься от борьбы и идей.
Надежла Савченко, депутат Верховной рады Украины, была похищена Российскими ФСБ с территории Украины и незаконно удерживается в СИЗО РФ. Она -Герой Украинского народа! Ее героизм является примером для подражания людям, предающим интерессы своей нации.
Бандитская власть РФ заставила суд Ростова приговорить украинского талантливого, теперь уже всемирно известного режиссера Олега Синцова к 20 годам колонии строгого режима. За что?
Крымчанина Александра Кальченко приговарили к 10 годам колонии строгого режима.
Олег Сенцов получил известность после дебютного фильма «Гамер», снятого им в 2011 году на собственные денги и попавшего в программу роттердамского кинофестиваля. В 2013 году он приступил к работе над своей второй картиной «Носорог». Кроме того, в 2014 году Сенцов выпустил роман «Купите книгу». Его освобождения из СИЗО неоднократно требовали украинские власти. Режиссеры со всего мира заступились за него. Кроме того, за режиссера вступились и члены Европейской киноакадемии.
Активный борец, Рафис Кашапов, арестован по сфабрикованному делу ПАЛАЧАМИ ФСБ!!! Выдающийся общественный и политический деятель республики Татарстан, отстаивающий права жителей республики и права людей во всех частях света, независимо от национальной, религиозной и политической принадлежности. Борец за права тюркскоязычных народов лишен свободы.
28 декабря 2014 года в 6 часов утра был задержан Рафис Кашапов. В его квартире был произведен обыск, главной целью карателей ФСБ было выявление мотивов поездки в Турцию, где он прибывал на лечении и строил дружеские отношения с представителями тюркских народов со всего мира. (Начиная с 1989 года, он вел работу с тюркским миром). Все это связано с созданием им центра оперативного реагирования по защите прав тюркских народов и крымских татар. Рафис Кашапов был одним из организаторов проведенных митингов, требующих остановить войну в Украине и вывести войска из Крыма! Он перенес 18 переломов, 9 из которых - переломы черепа, на данный момент он содержится в ужаснейших условиях в российском СИЗО.
Борьба за права своего народа, за свои права – является достоинством человека!
Незаконные оккупационные власти в Крыму арестовали заместителя главы Меджлиса Ахтема Чийгоза в рамках уголовного дела 26 февраля. По этому же сфабрикованному делу арестованы и подвергнуты как психическому, так и физическому насилию сотни крымских татар. За период захвата террористическими российскими войсками Крыма, похищены десятки молодых крымских татар, многие из которых были найдены убитыми со следами жестокого насилия. Крым превратился в зону страха. Слова Ахтема Чийгоза на суде: «Напугать всех крымских татар у вас не выйдет!
Народы, проживающие на территории Украины и оккупированного Крыма, ясно осознали, на своей шкуре, то в каких условиях психологического и физического насилия живет вся Россия! Службы ФСБ и армии РФ воюют против собственного народа.
Народы РФ хватит спать пора проснутся и помочь в первую очередь себе и остановить войну в Украине, и вывести оккупационные войска из Крыма!
Вставай, Россия! Эту криминальную власть вместе с ФСБ и путиным надо выкинуть!
Нафис Кашапов, политэмигрант, ТОЦ(Татарский общественный центр)
Варшава, Польша
Тел. +48 739 410 981

30 август – Мөстәкыйльлек көне чаралары


30 август – Мөстәкыйльлек көне чаралары


30 август – Татарстанның суверенлык декларациясе кабул ителүгә 26 ел тулу уңаеннан Казанда "Азатлык" яшьләре әләмнәр таратты, Татар иҗтимагый үзәге пикет үткәрде, "Уйнагыз, гармуннар!" бәйрәме булды, Иске татар бистәсендә төрле чаралар үтте.
Казанның Иске татар бистәсендә дә бәйрәм уңаеннан төрле чаралар оештырылды. Сәхнәдә башкала ветераннары чыгыш ясады. Казанга, Татарстанга багышланган татар һәм урыс телләрендә җырлар башкарылды, шигырьләр сөйләнде. Кабан күле яры буена һәдия һәм чәкчәк стаучылар рәтләре тезелгән иде, ит тә кыздырдылар. Иске татар бистәсендә кеше алай күп күренмәде. Бер колектив чыгыш ясаганны башкалар карап торды. Оештыручылар сәхнәгә "30 август – Татарстан мөстәкыйльлеге көне" дигән сүзләрне язып торуны кирәк санамаган. Шулай да, Иске татар бистәсендәге бер йортка Татарстан, Русия һәм Казан шәһәре әләмнәрен бергә элгән иделәр.
ТИҮ пикеты, 30 август 2016
ТИҮ пикеты, 30 август 2016
Татар иҗтимагый үзәге Казанның Тинчурин паркында пикет уздырды. Чарада катнашучылар 1992 елгы Татарстан Конституциясенең төп маддәләрен кире кайтаруны, Русия белән төзеләчәк яңа шартнамә проектын иң элек Татарстан халкына тәкъдим итүне һәм парламенттан Татарстан президенты исемен саклап калуны таләп итте.
"30 август-Татарстан дәүләтенең туган көне", "1990 елгы декларацияне тормышка ашырырга", "30 август 1990 ел. Без дәүләтебезне төзи башладык. Җиңәрбез иншалла", дигән һәм башка шигарьләр күтәрелде. ТИҮ рәисе Фәрит Зәкиев Азатлыкка, татар дәүләтен торгызу өчен ике шартның үтәлүе җитә дип белдерде. "Аның беренчесе – Русия демократик федератив хокукый дәүләткә әйләнергә тиеш. Икенчесе – Татарстанда демократия, сүз иреге, сәяси көндәшлек, ирекле гадел сайлаулар мөмкинлеге булырга тиеш. Татарстан халкы ирекле сайлауларда парламентка халык ихтияҗлары өчен көрәшүче депутатларны сайларга тиеш. Халык депутатлары исә дәүләт мөстәкыйллеге турындагы декларацияне тормышка ашырыр иде", ди Зәкиев.
Пикетны карарга килгән Илдус әфәнде Татарстан мөстәкыйльлеге көне булган 30 августны шәһәр көне итеп билгеләргә тырышуга кәнәгатьсезлек белдерде.
"Канун белән кабул ителгән бу бәйрәмне кем шәһәр көне дип алыштыра ала? Минемчә Мәскәүгә ялагайланучылар моңа уңай карый. Бу бәйрәмне уздыру бары фарс кына. Менә сентябрьдә хәзер сайлау булачак. Татарстан мафиясе бу сайлауда бар мөмкинлектән файдаланып үз кешеләрен төртәчәк. Ә болар, Татарстанның мөстәкыйллеге көнен билгеләп үтү белән кызыксынмыйлар да. Әгәр Татарстан мөстәкыйль булса республика халкы нефтьтән кергән долларлар кая китә дип сорарга мөмкин бит. Татарстан пенсионерларына бер тиен дә өстәмә түләнми", диде Илдус.
Пикет ахырында Татарстан президенты, паламент башлыгы, Татарстан Дәүләт шурасы депутатларына атап мөрәҗәгать кабул ителде. Пикет резолюциясендә урын алган өч төп таләпнең беренчесендә Татарстан парламентыннан 1992 елгы Татарстан Конституциясендәге "Суверен дәүләт-халыкара хокук субъекты", "Татарстан кануннары аның территориясендә өстенлеккә ия", "Җир һәм аның байлыклары – бөтен халык милке" дигән маддәләрне кире кайтару соралды.
ТИҮ пикеты, 30 август 2016
ТИҮ пикеты, 30 август 2016
30 август – Татарстанның суверенлык декларациясе кабул ителүгә 26 ел тулу уңаеннан "Азатлык" татар яшьләре берлеге Казан урамнарында республика әләмнәре таратты. Берлек активисты Рәфыйк Кәримуллин сүзләренчә, яшьләр әлеге гамәлләре белән бу бәйрәмнең асылын – Татарстанның мөстәкыйльлек игълан итүен халык исенә төшерүне максат иткән.


үпләр гармун белән килсә дә, Камал театры керешендә күпчелек фонограммага чыгыш ясадылар. "Республика көне" дигән бер генә язу да күрә алмауларына тамашачыларның исләре китте.
"Уйнагыз, гармуннар!"да Татарстанның мөстәкыйльлек көнен бәйрәм итәргә дип махсус Әгерҗе районнан килгән ТИҮ әгъзалары Земфира белән Рәис Камалиевлар да бар иде. Алар бүгенге бәйрәм чараларының артык "толерант" үтүенә ризасызлык белдерде.
Камалиевлар 90нчы елларда бәйсезлек таләп итеп мәйданнарда йөрсәләр, хәзер һәр ел республика көненә Казанга киләләр. "Халыкны алдадылар, Мәскәүгә карап тора торган суверенитет булып калдык, урыслар урам тутырып тәре походында йөри, татарга Казанда урын да калмый бугай инде", ди Земфира ханым.







понедельник, 29 августа 2016 г.

Правительство предлагает потратить на развитие казачества 765 млн рублей


https://news.mail.ru/politics/26913021/?social=fb

Правительство предлагает потратить на развитие казачества 765 млн рублей

Правительство предлагает потратить 40,1 млрд руб. в период с 2017 по 2025 годы на реализацию госпрограммы национальной политики.

Средства планируется направить из федерального бюджета, Пенсионного фонда России, Фонда обязательного медицинского страхования и Фонда социального страхования
Такие данные содержатся в проекте постановления правительства, размещенном на едином сайте нормативных правовых актов.
Программа состоит из девяти подпрограмм, цели которых — социально-культурная адаптация и интеграция мигрантов, укрепление общероссийского гражданского самосознания и духовной общности, развитие этнокультурного многообразия народов России, обеспечение равенства прав и свобод и гармонизация национальных и межэтнических отношений.
В числе задач программы значатся укрепление единства российской нации и создание устойчивой системыгосударственно-общественного партнерства в сфере госполитики в отношении российского казачества.
В частности, на создание системы государственно-общественного партнерства с российским казачеством планируется направить из федерального бюджета 765 млн руб. до 2025 года.
Результатом реализации этой подпрограммы должно стать увеличение численности казачьих обществ со 180 тыс. человек в 2017 году до 206 тыс. человек в 2025 году.
Также правительство рассчитывает повысить роль казачества в воспитании подрастающего поколения и нарастить количество мероприятий, проводимых при участии казачества для воспитания детей в духе патриотизма, на 18% к 2025 году.
На социально-культурную адаптацию мигрантов правительство предлагает направить 763 млн руб. На профилактику ксенофобии, религиозной и расовой нетерпимости, а также на борьбу с фальсификацией истории и попытками подорватьобщественно-политическую стабильность в России кабмин намерен выделить 4,7 млрд руб.
Меньше всего средств планируется направить на укрепление статуса русского языка. В период с 2017 года по 2025 год объем бюджетных ассигнований этой подпрограммы определен на уровне 480 млн руб.

Навальный повернулся лицом к ПАРНАСу и выборам

http://www.ng.ru/politics/2016-08-29/1_navalny.html

Навальный повернулся лицом к ПАРНАСу и выборам

Демократическая коалиция восстанавливается, но скорее всего не с Касьяновым, а с Мальцевым
политика, выборы, вячеслав мальцев, алексей навальный, демкоалиция, парнас, михаил касьянов
Лидер незарегистрированной Партии прогресса (ПП) Алексей Навальный все-таки решил поддержать на выборах Партию народной свободы (ПАРНАС) Михаила Касьянова. Ранее они оба состояли в Демкоалиции, которая развалилась по инициативе именно Навального. Но теперь он заявил, что не будет призывать к бойкоту выборов, потому что надо голосовать за ПАРНАС. Эксперты отмечают, что эти политические метания на самом деле четкое следование складывающейся конъюнктуре.
Это важное заявление Навальный сделал в эфире интернет-программы «Артподготовка» кандидата в депутаты Госдумы от ПАРНАСа Вячеслава Мальцева. По словам Навального, он по-прежнему без восторга относится к предстоящим выборам, тем более что его на них не пускают. Однако «много хороших людей идет на выборы, начиная от Вячеслава и заканчивая членами «Фонда борьбы с коррупцией», и если я буду призывать к бойкоту, то буду вредить многим хорошим людям». Таким образом, политик фактически признал, что он уже начинал призывать к мягкому бойкоту («НГ» от 08.07.16).
Навальный напомнил о прежнем заявлении ПП с призывом голосовать за демократических одномандатников, а из партий – либо за «Яблоко», либо за ПАРНАС. Оппозиционер отметил, что хорошо относится к ним обеим, но подчеркнул: «ПАРНАС – это партия, с которой я создавал политическую коалицию. Это единственная партия, которая открыто говорит все то, что я хочу, чтобы они говорили на дебатах: про Путина, про «Единую Россию». К сожалению, «Яблоко» этого не делает. Поэтому, выбирая между «Яблоком» и ПАРНАСом, – конечно, ПАРНАС».
Напомним, впрочем, что Демкоалиция весной этого года распалась именно по инициативе Навального. В конце апреля он предложил пересмотреть прежние соглашения, по которым Касьянов в праймериз не участвует, занимая первый номер автоматически. «Если лидер списка не уверен в том, что он может занять первое место на праймериз, наверное, он не очень хороший лидер списка», – заявил тогда Навальный. Критически он отзывался и о результатах этих самых праймериз: «провал, некомпетентность, неспособность решать элементарные задачи».
«НГ» задалась вопросом, а что же изменилось за четыре месяца. Ответы от сторонников Навального и руководства ПАРНАСа, однако, оказались какими-то уклончивыми.
Глава московского отделения ПП Николай Ляскин сообщил «НГ», что для него ничего не изменилось, «я как был кандидатом от ПАРНАСа, так им и являюсь, а что изменилось у Алексея, это лучше у него спросить». На вопрос, стоило ли тому вообще выходить из коалиции, Ляскин ответил и вовсе загадочно: «Я считаю, что все как делается, так и должно делаться, и все те, кто работает, получают поддержку и оппозиционную, и от избирателей». Ляскин тоже считает, что есть две партии, за которые можно проголосовать. Вот, правда, в Москве, по его мнению, ПАРНАС ведет себя более честно и открыто, чем «Яблоко», а значит, заслуживает и большей поддержки. «Яблоко» же он обозвал спойлером.
Зампред ПАРНАСа Константин Мерзликин тоже говорил не слишком определенно: «Мне сложно ответить на вопрос, что изменилось. Мы говорили, что тогда Алексей допустил ошибку, но ее исправить еще не поздно, и вот он на этот путь встал». Мерзликин полагает, что скорее всего Навальный увидел активность партии и ее возросшие шансы на победу: «В этой ситуации ему настаивать на прежних ошибках, в частности, у него были намеки и на бойкот выборов, было бы неправильно». А ПАРНАСу  нецелесообразно напоминать Навальному о них, когда решается судьба страны.
Мерзликин совершенно исключил, что тремя месяцами ранее Навальный работал на третьих лиц, по его мнению, «он действовал в рамках своих представлений». «У меня есть предположение, но комментарии мои только навредят тому наметившемуся прогрессу, который мы наблюдаем. Мы находимся в процессе избирательной кампании, которая достигла своего решающего момента, и очевидно, что поддержка Навального добавит нам результат», – подчеркнул он.
Вице-президент Центра политических технологий Ростислав Туровский заявил «НГ», что дело не в капризах Навального. «Он ориентируется на конъюнктуру, пытаясь всякий раз найти свое место и все-таки не выпасть полностью из электоральной повестки», – пояснил эксперт. Навальный всегда действует рационально, считает Туровский, им двигают неудовлетворенные амбиции лидера оппозиционного движения: «Если ему не удалось стать лидером внутри ПАРНАСа, то он сыграл деструктивную роль в этом движении. А сейчас у него возникла потребность заявить о себе, а вариантов у него не осталось, кроме как снова апеллировать к поддержке ПАРНАСа». Туровский заметил также, что Навальный уже начинает говорить и о президентских выборах, чтобы тем самым подчеркнуть свою особую роль и политические амбиции, «этим, кстати, напоминая Явлинского». Туровский отметил, что Навальный явно начал сближаться с Мальцевым для того, чтобы формировать новый тактический альянс, дистанцируясь при этом от традиционного либерального крыла ПАРНАСа.
Руководитель Центра экономических и политических реформ Николай Миронов считает, что ситуация с оппозицией в целом не изменилась. По его мнению, шансов у ПАРНАСа на выборах не прибавилось: «Но ПАРНАС и «Яблоко» получат свои проценты, а где оказывается Навальный? А если он снова сотрудничает с ПАРНАСом, то опять оказывается в игре». При этом Миронов тоже уверен, что Навальный «делает ставку на Мальцева как на одного из возможных лидеров ПАРНАСа». По мнению эксперта, Навальный хотел бы либо уравновесить Касьянова Мальцевым, либо создать группу влияния внутри ПАРНАСа, либо вообще отобрать партию у Касьянова. При этом Миронов вовсе не исключил, что при развале Демкоалиции Навальный мог работать в интересах третьих лиц, поскольку тем самым «подрубил» ПАРНАС на взлете. «Про Навального многие говорили, что он сотрудничает с Кремлем. Когда он проводит расследование, у него в руках оказывается эксклюзив, который не могут добыть никакие другие политики и организации. И действительно, его поведение было странным во время начала избирательной кампании: демократов и так мало, у них такой маленький рейтинг, конечно, надо объединяться, и вдруг неожиданно произошел раскол. Вполне допустимо сотрудничество Навального и с властью, и как минимум с корпорациями, он выступает как фигура, которая может в публичном пространстве осуществлять эффективный антипиар», – заявил эксперт.   

The New York Times: почему Москва помешала Перми стать культурной столицей

https://openrussia.org/post/view/17174/

The New York Times: почему Москва помешала Перми стать культурной столицей


Арт-объект «Счастье не за горами» в Перми

Провинциальная Пермь за несколько лет превратилась в столицу современного искусства, но это пришлось не по нраву российским властям, потому что творческая свобода делает людей менее управляемыми, пишет в The New York Times Иван Нечепуренко

Пермь — провинциальный российский город у западной границы Сибири — интересна сейчас не тем, что она собой представляет, а тем, чем она должна была стать, но так и не стала.
Сейчас в Перми должно было бы стоять роскошное новое здание оперного театра, спроектированное британским архитектором Дэвидом Чипперфилдом, великолепный музей современного искусства в реконструированном историческом здании и галерея знаменитых местных деревянных скульптур — эффектный белый куб над широко разлившейся Камой.
Центральная эспланада, о которой местные жители с гордостью говорят, что она длиннее, чем вашингтонский National Mall, была бы полна жадных до зрелищ приезжих из всех уголков России и из-за границы, которые приходят сюда ради театральных представлений на временных открытых сценах и современного стрит-арта.
Но ничего из этого не случилось.
В 2008 году Пермь стала лабораторией дерзкого социального и культурного эксперимента. Тогдашний губернатор Олег Чиркунов решил модернизировать провинциальную жизнь с помощью культурных проектов. Чиркунов, амбициозный и дальновидный политик, пригласил возглавить проект известного российского импресарио Марата Гельмана, у которого есть также опыт работы в качестве политтехнолога.
«Мы разрушили стереотип, по которому в России не может быть ничего интересного за пределами Москвы и Санкт-Петербурга, — сказал Гельман, который теперь покинул Россию и живет в Черногории. — Местные жители обнаружили, что их статус изменился, и стали требовать большего. Когда в городе есть музей современного искусства, люди хотят еще и чистых улиц».
По плану, созданному Гельманом, сегодня город должен был бы соперничать с Москвой и Петербургом, которые веками были двумя центрами притяжения в художественной жизни России.
Все получилось не так. Короткий пермский ренессанс закончился в 2012 году, и с тех пор Пермь вернулась в свое прежнее состояние среднего российского промышленного города. Она выглядит как унылая смесь красивых, но потускневших и безжизненных дореволюционных зданий в центре и нагромождений серого бетона на окраинах.
Марат Гельман. Фото: Петр Ковалев / ТАСС
Марат Гельман. Фото: Петр Ковалев / ТАСС
Прежде чем Пермь стала попадать в заголовки новостей как мастерская современной культуры, у нее была репутация ворот Гулага, места, через которое проходили узники по пути в сибирские лагеря. В 1950-х годах, когда потоки заключенных уменьшились, в Перми наладили производство баллистических ракет, и город стал закрытым для иностранцев.
У Гельмана была грандиозная идея — преобразить Пермь, чтобы показать другим пребывающим в летаргии провинциальным российским городам, что и они имеют полное право стать живыми культурными столицами. Он надеялся, что проект даст им какую-то меру независимости в стране, где большинство регионов зависят от Москвы и потому Кремль их легко контролирует.
Гельман открыл ПЕРММ — единственный в провинциальной России музей современного искусства — и создал несколько фестивалей, которые привлекли в Пермь туристов из всей России и не только из нее.
Региональное правительство пригласило возглавить местный оперный театр российского дирижера греческого происхождения Теодора Курентзиса (точнее, Курентзис стал российским гражданином, уже работая в Пермском театре. — Открытая Россия). Сейчас он один из немногих художников, до сих пор остающихся в Перми.
«У меня были приглашения от многих ведущих оркестров в Европе, но я решил остаться в Перми, — сказал 44-летний Курентзис, одетый в узкие черные джинсы и башкирскую кожаную куртку. — Причина в том, что я верю в эту утопическую идею осуществления "плана Б" для российской культуры».
Но эта идея была не по вкусу одному человеку, чье мнение в России перевешивает все остальные, — президенту Владимиру Путину.
В 2012 году, незадолго до возвращения Путина в президентский кабинет после четырех лет на посту премьер-министра, Москва отправила Чиркунова в отставку и заменила его бюрократом Виктором Басаргиным.
Басаргин быстро распорядился избавиться от большинства вещей, созданных Гельманом. Новый региональный министр культуры Игорь Гладнев получил указание вернуть Перми ее прежний образ — серый и скучный.
В интервью Гладнев сказал, что он гордится своей работой, и назвал элитарную западную культуру «сорняком», заразившим его родной город.
«Этот сорняк буйно разросся на почве Пермского края, — сказал 55-летний бывший актер Гладнев. — За период "культурной революции" не было создано выдающихся выставок, не появилось новых уникальных исполнителей. Не было сделано ничего глубокого, яркого и духовного».
Гладневу настолько не терпелось увидеть свои уничтожающие реплики в печати, что он даже опубликовал на своем сайте интервью, которое дал The New York Times, прежде чем оно появилось в газете.
Фото: pprofessors.livejournal.com
Фото: pprofessors.livejournal.com
У культурных лидеров Перми интервью вызвало шок.
Вскоре исчезли четыре красные скульптуры, напоминавшие конструктор Lego, стоявшие на главной площади Перми. Против «Красных людей» протестовали местные консерваторы. Региональные законодатели отказывались принимать бюджет на следующий год, пока скульптуры не уберут.
Под покровом ночи небольшая группа рабочих убрала «Красных людей» с площади. Через восемь месяцев на этом месте установили стелу с изображением ордена Ленина.
«Это очень символичная замена, она сильнее любой фантазии художника, — сказала куратор проекта "Красных людей" Наиля Аллахвердиева, которая выбрала первоначальное место для них. — Символ прогресса заменили символом прошлого».
В прошлом месяце Гладнев уволил худрука местного драматического театра Бориса Мильграма, который был его предшественником на посту министра культуры, и назначил вместо него сотрудника юридической службы.
«Мы были мечтателями, — сказал Мильграм, сидя в своем кабинете, переполненном подарками и призами, среди которых и высшая театральная награда России "Золотая маска". — Мы поняли, что у нас есть уникальный шанс превратить Пермь в место, где людям хотелось бы жить, но в России всегда есть страх, что творческая свобода сделает людей трудно контролируемыми».
Увольнение Мильграма вызвало такое общественное негодование, что губернатор Басаргин вынужден был восстановить его в должности.
Сейчас Мильграм и Курентзис не хотят насовсем покидать Пермь, хотя Курентзис проводит много времени за границей, исполняя Моцарта в австрийском Зальцбурге и Вагнера в Германии.
«Мы приехали сюда не из-за хорошей архитектуры. В Париже архитектура лучше, чем в Перми, — сказал Курентзис. — Почему молодежь уезжает из провинциальных городов? Мы хотели изменить ситуацию, и мы это сделали».
Наряду с Мильграмом Курентзис — один из немногих магнитов, которые все еще привлекают в Пермь посетителей. Среди этих посетителей оказался и бывший губернатор Чиркунов, живущий теперь во Франции.
«Мы делали какие-то ошибки, но я горжусь тем, что мы сделали», — сказал Чиркунов. Он часто приезжает в Пермь, в основном, чтобы посетить оперу, которая, как он считает, лучше парижской.
«Это были лучшие годы моей жизни», — говорит он.
Оригинал статьи: Иван Нечепуренко, «Москва подавляет восстание. На этот раз художественное», The New York Times, 24 августа

Кашапов татар мәгарифен кайгыртып төрмәдән Миңнехановка мөрәҗәгать итә

http://www.azatliq.org/a/27945522.html

Кашапов татар мәгарифен кайгыртып төрмәдән Миңнехановка мөрәҗәгать итә

Рафис Кашаповның Казан мәхкәмәсендәге фотосы. 23 апрель, 2015


Чаллы Татар иҗтимагый үзәге рәисе Рафис Кашапов Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны республикада һәм Русия төбәкләрендә татар мәгарифен саклау өчен колачлы эш башларга чакыра.
"Илне җимерергә чакыру", "халыклар арасында дошманлык һәм нәфрәт тудыру"да гаепләнеп өч елга Коми республикасындагы төрмәгә утыртылган Рәфис Кашапов Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка мөрәҗәгать итте. Кашапов үзенең хатында Татарстанда һәм Русиядә татар мәгарифенең аянычлы хәлен бәян итә һәм, бөтен татар халкының лидеры буларак, Миңнехановны татарча укытуны аякка бастыру өчен халыкара оешмалар белән бергә колачлы эш башларга чакыра.
"Соңгы елларда татарларның белем алуы тагын да аяныч хәлгә килде. Мәгариф өлкәсендә оптимизация сылтавы белән йөзләгән мәктәп ябыла, урта мәктәпләр тугыз еллыкка калдырыла. Татарстанда бу хәл белән килешмәгән әти-әниләр, укытучылар, җәмәгать эшлеклеләре, хокук яклаучылар төрле оешмаларга мөрәҗәгать итә. Татарстаннан читтә яшәгән татарларның хәлләре икеләтә аяныч. Ни өчен татар балалары дәүләт дәрәҗәсендә үз телендә белем алудан, тарихыбызны, мәдәниятебезне өйрәнүдән, латин имласында язудан мәхрүм кала?", ди Кашапов.
Сез, татар халкы кайда гына яшәмәсен, аларның милли хокукларын якларга тиеш
Рәфис әфәнде фикеренчә, әгәр Миңнеханов мөрәҗәгать итсә, БМО, Европада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасы, Европа Берлеге парлмент ассамблеясы, Европа Кеше хокуклары шурасы да татар халкына үз мәнфәгатьләрен кайтаруда ярдәм итә алыр иде.
"Сез Татарстанның беренче президенты Миңтимер Шәймиев белән Казанның мең еллыгын, Универсиада, Йөзү дөнья чемпионатын зурдан үткәрдегез. Татар халкының хокукларын яклауда да киң колачлы эш җәелдерүегезне телим", ди Кашапов.
Ул Миңнехановны Татарстан президенты булу белән беррәттән дөньядагы 12 миллионлы татар халкының да лидеры икәнлеген ассызыклый. "Сез, Татарстан президенты, республика Конституциясенең гаранты буларак, татар халкы кайда гына яшәмәсен, аларның милли хокукларын якларга тиеш", дип белдерә Рафис әфәнде.
Чаллы Татар иҗтимагый үзәге рәисе мөрәҗәгатендә XX гасыр ахырында Иҗтимагый үзәк, "Милли Мәҗлес", "Иттифак", "Азатлык" татар яшьләре берлеге, "Ак калфак", "Татар укытучылары ассоциациясе" һәм башка иҗтимагый оешмаларның бер фронт булып татар мәктәпләре, татар институты ачу таләбе белән чыгуларын яза.
"Чыннан да Татарстанда татар гимназияләре һәм мәктәпләр ачылды. Ул елларда йөз меңнәрчә ата-ана куана-куана балаларын бу мәктәпләргә биргән иде һәм балалар үз ана телләрендә белем алды. Ата-аналар балалары мәктәп бетергәч тә югары уку йортларында укыр дип өметләнде", дип сүзен дәвам итә ул.
Кашапов башта Ухта шәһәрендәге 19нчы төрмәдә утырды
Кашапов башта Ухта шәһәрендәге 19нчы төрмәдә утырды
Рафис әфәнде үзенең мөрәҗәгатендә Русиядә милли телләрнең һәръяклап кысылуын белдерә. Үзе утырган төрмәдә татарча язарга рөхсәт итмәүләрен, әнә шунлыктан Миңнехановка мөрәҗәгатен урысча язарга мәҗбүр булуын да әйтә. Чаллы Татар иҗтимагый үзәге рәисе хәзер Микунь шәһәре төрмәсендә утыра.
Русиядә татар мәгарифенең аяныч хәлдә булуын җәмәгатьчелек тә, белгечләр дә әледән-әле белдереп килә. Узган ел Оренбур өлкәсендә генә дә Ибрай авылындагы мәктәпне башлангыч иттеләр, ә Абдрахман мәктәбе бөтенләй ябылды. Төмән өлкәсендә 1990нчы еллар башында татар теле укытылган мәктәпләр саны 118 булса, бүген 54кә генә калды. Татарстанда да оптимизация сылтавы белән татар мәктәпләре елдан-ел кими бара.
23 август Казанда узган татар теле укытучылары, мәгариф идарәләре вәкилләреҗыенында да татар мәктәпләрен саклап калырга кирәк диелде, әмма аның юллары күрсәтелмәде.
* * * *
Чаллы Татар иҗтимагый үзәге җитәкчесе Рәфис Кашапов сепаратизмга чакыру маддәсе нигезендә гаепләнеп 2015 елның сентябрендә өч елга төрмәгә утыртылган ​Татарстанда беренче кеше. Кашапов интернетта Вконтакте сайтына алты мәкалә урнаштырган иде. Ул анда кырымтатарларның хокуклары бозылу, Кырымны Русиягә кушуның кануни булмавын да белдерде. Русия президенты Владимир Путинның тышкы сәясәтен гаепләп ТИҮ вәкиле Русиянең Донецкидагы гамәлләрен фаш итте.
"Агора" хокук яклау оешмасы Русиядә сүз ирегенә басым артуга багышланган хисабында: "Кашапов бернинди көч куллануга да чакырмады, әмма соңгы 25 ел эчендә ул Татарстан хакимиятләренең милли һәм дини сәясәтен, Мәскәү белән ике арадагы мөнәсәбәтләрне тәнкыйтьләп килде", дип белдерде.

Рафаил Хәкимов: "Без суверенитет белән уйнамадык"

http://www.azatliq.org/a/27214644.html

Рафаил Хәкимов: "Без суверенитет белән уйнамадык"


Рафаил Хәкимов

Татарстан Фәннәр академиясе вице-президенты, тарих фәннәре докторы, Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге тарих институты директоры Рафаил Хәкимовка Татарстанның мөстәкыйльлек юлына булган омтылыш еллары хакында берничә сорау белән мөрәҗәгать иттек.
– Рафаил әфәнде, Суверенлык Декларациясе кабул итүдә татар милли хәрәкәтенең өлеше гаять зур булды. Узган гасырның сиксәненче еллар азакларында оешкан БТИҮ милли хәрәкәтнең башында торды дисәк хата булмас. БТИҮ хәрәкәте өчен програм әзерләүдә КПССның Татарстан өлкә комитетының, шунда эшләүче буларак сезнең дә өлеш бар дип беләбез. Шул хакта әйтеп китсәгез иде.
– Әйе, бу програмны үзебез яздык. Аны коммунистлар язды дигән сүзләргә шуны әйтәм, заманы шундый иде. Бар коммунистлар да әшәке дип әйтергә ярамый. Күп кеше намуслы иде. Алар ышанып партиягә барды. Аллага шөкер, бүгенге көн белән чагыштырганда алар күпкә иманлырак иде. Менә хәзерге заман имамнарын тикшерергә кирәк, иманлымы алар, юкмы. Теге компартия програмы буенча барганда бар халыклар үлеп бетәргә тиеш иде бит. Ә без икенче юл белән бардык, халыкны, Татарстанны саклап кала алдык. Ул вакытта безнең төп мәсьәләләрнең берсе – шул чакта хакимият башында торган коммунистлар белән милләтчеләрне, татар халкы белән урысларны чәкештермәү иде. Аллага шөкер, иҗтимагый үзәк белән бу бурычны үти алдык. Хәзер милли хәрәкәт бетте, ул элек көчле иде дигән сүзләрне еш ишетергә туры килә. Нигә хәрәкәт бетсен, менә мин яшим бит әле. Әйе, мин милли хәрәкәт чорында да киңәшче булып эшләдем, интервьюлар да күп бирелде. Чагыштырсаң, ул фикерләрне Шәймиев тә сөйләде. Шөкер, алар тормышка да кереп киттеләр.
– 1989-90 елларда милли хәрәкәт вәкилләре дә, галимнәр дә Татарстан байлыгының 98 проценты Мәскәүгә китүе хакында борчылып сөйләделәр, чыгышлар ясадылар. Шундый саннар белән халыкның күзен дә ачтылар. Хәзер мондый мәгълүматлар юк диярлек. Икътисад юнәлешендә бүген нинди сәясәт алып барыла?
– Шартнәмәгә кул куелгач, Мәскәүгә Татарстан байлыгының 22-25 проценты китте. Ләкин шул чакта ук, вакытлар узу белән Русия кануннары буенча яшәү фаразланды.
Ул елларда шактый гына акча үзебезгә калды. Аңа зур эшләр башкарылды. Юллар да, мәктәпләр дә салдык. Акча әрәм-шәрәм ителмәде, аны ашап кына бетермәдек. Булганны ашап бетерү тиз бит ул.
Инде бүгенгә килсәк, Мәскәүгә акча күп китә. Шул ук вакытта күп кайта да. Бүген бит инде вертикаль хакимият тамырланып килә. Шуңа акчаны башта суырып алалар, аннан кире кайтаралар. Аңлашыла, әлбәттә, күпмеседер Мәскәүдә кала. Ельцин заманында ук бюджет кодексын кабул итү начар булмагандыр. Аның буенча акчаның 50%ы Мәскәүгә китә, 50%ы регионда кала иде. Ләкин ул бюджетны ахыргача тормышка ашырмадылар. Һәр елны мароторий дигән булып тоткарладылар. Әлбәттә, ничек инде Мәскәү үз кулындагы акчаны ычкындырсын. Теге елларда без регионнар белән берләшеп эшләдек. Аннан кире күренеш китте. Башкортстан да үзенчә читләште. Башкалар турында әйтеп тә торасы юк. Без ялгыз калдык. 2007 елда шартнамәгә фәкать без генә кул куйдык, башка регион булмады.
– Рафаил әфәнде, менә ут күршеләребез Башкортстанны искә алдык. 90нчы елларда алар Татарстанны күрмәмешкә салынды, артка борылды кебек...
– Каядыр көнләшү дә булгандыр, каядыр Мәскәүгә ялагайлану да булгандыр. Һаман ниндидер хәйләкәр сәясәт алып барылды. Теге чорда да “федератив шартнамә”гә кул куймаска дип сөйләшкән идек. Алар имза салырга сигез көн калып килгәндә фикерләрен үзгәрттеләр, үзләренә файда булыр дип.
Суверенитет дигәндә, без аңа ышандык. Күп кенә регионнар Татарстан суверенлык кабул итте. Без дә кабул итәбез дип шаярту юлына басты. Аны оештыруда Мәскәү дә үз ролен уйнады. “Парад суверенитетов” дигән терминны да кулланышка кертеп җибәрделәр. Монысы Татарстан башка регионнардан аерылып тормасын өчен эшләнде. Регионнарны республикалар дәрәҗәсенә күтәрү омтылышлары да булды. Шул ук вакытта безнең дәрәҗәне төшерергә омтылышлар ясалды. Түбән Новгород каласына акчаны күбрәк биреп, менә алар суверенлык кабул итмәгәч яхшырак яшиләр дигән иллюзияләр тудырырга да тырыштылар. Ләкин безнең белән андый уеннар барып чыкмады. Төп аерма шунда, без суверенитет белән уйнамадык һәм халык та шуңа ышанып, референдумда суверенлыкны яклап тавыш бирде. Бу чорда халыкта үзаң туды, үзебезгә үзебез ышандык. Аннан Мәскәү, суверен икәнсез, үз көнегезне үзегез күрегез дигәнрәк мәгънә җиткерде. Ә без алардан бернинди дә ярдәм көтмәдек. Үз башыбыз, үз көчебез белән булганча яши башладык.
– Сез туксанынчы елның августына кадәр Казан-Мәскәү юлын күп таптадыгыз. Шушы вазгыятьтә иң авыр чакларны искә алып китсәк иде.
– Ул чорларда барлык еллар да авыр булды. Ә инде 1990-1994 елларда ниндидер бербөтен авыр чорлар кичердек. Аның ничектер җиңеләйгән мәлләре дә булды. Шунысы хәтергә сеңеп калды, бу елларда халык тынычланды. Референдумнан соң да халык бердәм булуын күрсәтте. Татары да, урысы да Шәймиевне яклау юлына басты. Ул коммунистмы- юкмы, президент буларак аны таныдылар.
Мәскәү-Казан арасында да нәрсәнең тегендә китүе, нәрсәнең бездә калуы аныкланды. Чит илләр белән дә багланышлар булдырылды. Ләкин боларның берсе генә дә җиңел бармады. Бераз соңрак, 1998 елда булган дефолтны гына искә алыйк. Нык авырлыклар китерде ул. Шулай да иң авыр вакытлар 1992 елда – референдум алды вазгыяте булгандыр.
Аннан 2001 елларны искә алып китәсем килә. Шушы “вертикальләштерү” заманнары киткәч, безнең юллардагы гаишниклар таякларын уйнатып, болгап, масаеп басып тора башлаганнар иде. Мин “федерал” дип. Андыйлар да бар иде. Хәзер алар сүнде, тынды. Заманында безнең Дәүләт шурасы бик кыю, эшчән иде. Мондагы һәр чыгышны халык күзәтеп торды. Ә хәзер монда да тыныч. Хәтта артыгы белән.
* * * *
Рафаил әфәнде Хәкимов әңгәмә барышында: “Әйе, кайсыдыр юнәлешләрдә барысы да уңышлы да барып чыкмады. Кайбер хаталар да булды. Миңа калса, тел мәсьәләсендә бераз артта калдык. Мондагы кимчелекләрне мин безнең академия, шулай ук университет телчеләре белән бәйлим. Шул чорда яхшы дәреслекләр булдырылмады. Фәнгә артык кереп китеп гади халык, балалар турында оныттык. Вакытында шуны эшләп булмады. Бу үкенечле. Бу вазгыятьне үзгәртергә кирәк. Менә безнең мәктәпләрнең торышын алыйк. Татар мәктәпләре баштагы мәлне бик киңәеп киттеләр дә, аннан тагын сүрелделәр. Мондый күренешләр бар инде”, дигән фикерләрне дә әйтте.