ВО ИМЯ АЛЛАХА МИЛОСТИВОГО И МИЛОСЕРДНОГО
ﺑﺳﻡ ﺍﷲ ﺍﻟﺭﺣﻣﻥ ﺍﻟﺭﺣﻳﻡ
Аллах в переводе на русский - Бог, Господь, Всевышний

НДП ВАТАН tatar halyk firkasy. Rahim itegez!


ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО ПРЕЗИДЕНТУ РФ ПУТИНУ О ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ЯЗЫКАМ КОРЕННЫХ НАРОДОВ РФ СТАТУСА ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЯЗЫКОВ РФ https://irekle-syuz.blogspot.com/2015/05/blog-post_72.html

ХОРМЭТЛЕ МИЛЛЭТТЭШЛЭР ПОДДЕРЖИМ СВОЕГО ТАТАРСКОГО ПРОИЗВОДИТЕЛЯ! ПЕРЕЧЕНЬ ТАТАРСКИХ ФИРМ. СПИСОК ОТКРЫТ!

l

УЯН ТАТАР! УЯН! стихотворение

http://irekle-syuz.blogspot.ru/2015/07/blog-post_79.html

зеркало сайта https://ireklesyuzweb.wordpress.com/

Азатлык Радиосы

пятница, 2 октября 2015 г.

Гнев Путина после провальной речи в Нью-Йорке


http://nv.ua/opinion/berezovets/gnev-putina-posle-provalnoj-rechi-v-nju-jorke-71469.html


Гнев Путина после провальной речи в Нью-Йорке

 21469  46комментировать

Для Путина возможность побывать в зале Генассамблеи ООН была попыткой вновь продемонстрировать свои амбиции, попыткой, сразу скажем, неудачной
ООН окончательно трансформировалась в клуб седовласых джентльменов, решающих сугубо частные вопросы в одном из самых дорогих и фешенебельных бизнес-центров Нью-Йорка. Это давно поняли американцы и их западные союзники, особенно в свете безуспешных попыток реформировать Совет Безопасности.
В то же время для России Совбез ООН – это один из последних фетишей, посредством которых она продолжает воспринимать себя в качестве одного из двух полюсов мира, сложившегося в результате Ялтинской конференции.
То, что этот мир умер, давно знают все, кроме самой России, отчаянно цепляющейся за остатки былого геополитического величия. Более того, ряды былых союзников давно поредели, и даже некогда верный Китай все чаще воздерживается, когда Виталий Чуркин жмет красную кнопку "вето". Для Путина возможность побывать в зале Генассамблеи ООН была попыткой вновь продемонстрировать свои амбиции, попыткой, сразу скажем, неудачной.
ООН - это не Госдума, где речь вождя десятки раз прерывают аплодисментами
Путин давно разучился выступать перед аудиториями, которые критичны в восприятии его слов. Казалось, что российский президент все время подсознательно ожидал, что аудитория дипломатов и глав государств начнет ему аплодировать. Однако ООН - это не Госдума, где речь вождя десятки раз прерывают аплодисментами. Это объясняет, почему Путин по мере своего выступления становился все более мрачным и к концу даже не смотрел в зал, уткнувшись в текст.
Текст своей речи он, вне сомнения, правил собственной рукой. Потому Путин и получился таким сбивчивым. Вот это "вы сами-то поняли, чё натворили?" - и есть крик путинской души. Его, великого и ужасного (но только в границах России), "лидера мира", не поняли и не оценили на Западе. От того весь тот пафос и угрозы сухим путинским кулачком в адрес ненавидимого Запада, перед которым он на самом деле преклоняется. Ведь этот самый Запад за $5 млрд сверг Януковича. В словах Путина по этому поводу читалось восхищенное: "Ай да, молодец, Обама, ай да сукин сын!".
Из Нью-Йорка Путин уезжает в еще более подавленном состоянии, которое не исправить даже ряженым дамам в кокошнике, бегущим за Путиным с воплями: "Спасибо за Крымнаш!". Главный адресат путинского спича и причина его поездки в ООН - Барак Обама - так и не оценил всей широты его жеста: давай жить дружно и вместе делить этот мир. И потому путинский гнев неминуем. Не в адрес неблагодарного Обамы, само собой. Гнев будет обращен в первую очередь внутрь самой России. Ну и еще этим непокорным украинцам тоже надо что-то такое плохое сделать.
Тем не менее, дело медленно, но верно спорится. Спорится в нужном для нас направлении.
Больше мнений читайте здесь
Текст публикуется с разрешения автора

Мөселман мөгаллимнәре Казанга җыелды

http://www.azatliq.org/content/article/27278903.html

Мөселман мөгаллимнәре Казанга җыелды

29-30 сентябрь Казанда мөселман уку йортлары мөгаллимнәренең халыкара форумы узды



Казан милли-мәдәни үзәгендә үткән әлеге чарада Татарстанның төрле төбәкләре, шулай ук Гарәп Әмирлекләре, Һиндстан, Марокко мөгаллимнәре катнашты. Чит ил кунаклары үз җирләрендә дини белем бирү тәҗрибәсе белән уртаклашты.
Татарстан мөфтие урынбасары Рөстәм хәзрәт Хәйруллин, Татарстанның бүгенге көндә дини яктан берникадәр уңышы булса да, әби-бабалар вакытындагы дәрәҗәгә әле ирешмәдек, дип искәртте.
"Аллаһ безгә күрергә насыйп итсен әби-бабаларыбыз вакытында ничек булган, бөтенесе динле иде һәм, гомумән, хәзерге вакытта әгәр Татарстанда бер мең ярым мәчет булса, революциягә хәтле Татарстанда өч меңнән артык мәчет булган. Ягъни әле без әби-бабаларыбыз вакытында булган дәрәҗәгә барып җитмәдек”, дип сөйләде Рөстәм хәзрәт.
Форумның беренче көне мәчетләр каршында эшләүче курсларда дини белем бирүгә багышланды. Катнашучылар арасында мәчетләр каршында дәресләр алып баручы остабикәләр дә шактый иде. Чарада әлеге курсларга бәйле булган “Вөҗдан иреге һәм дини оешмалар” турындагы федераль канунга кертелгән үзгәрешләр хакында да сөйләнде.
Биредә билгеләп үтелгәнчә, 2012 елда мәгариф турындагы 273нче федераль канун (аның 91нче матдәсе уку-укыту эшчәнлеген лицензияләүгә багышланган иде), 2013 елда исә уку-укыту эшчәнлеген лицензияләүнең төгәл таләпләрен шәрехләгән 966 номерлы кагыйдәнамә кабул ителү нәтиҗәсендә республика мәчетләрендә тикшерүләр башланган булган, ягъни мәчетләр каршындагы дәресләрнең укыту эшчәнлеге, әлеге документларның үтәлүе тикшерелгән.
Чарада әйтелгәнчә, бу елның җәендә “Вөҗдан иреге һәм дини оешмалар” турындагы федераль канунга үзгәрешләр кертелгән һәм аның нәтиҗәсендә мәчетләр каршында курслар үткәрү өчен лицензия таләп ителми.
Чарада билгеләп үтелгәнчә, мәчетләр каршындагы курслар өчен  республикада бердәм дини тәрбия програмы да булдырылган. Ул китап буларак бастырылган, чарада остабикәләр әлеге програмнар белән тәэмин ителде.

Фәүзия Бәйрәмова: "Ана" китабы Чыңгыз Айтматов турында түгел"


http://www.azatliq.org/content/article/27279313.html

татарстан

Фәүзия Бәйрәмова: "Ана" китабы Чыңгыз Айтматов турында түгел"

29 сентябрь Чаллының Яңа шәһәрдәге татар китапханәсендә язучы Фәүзия Бәйрәмованың "Ана" китабын тәкъдим итү кичәсе узды. Автор әйтүенчә, әлеге китап чыкканчы ук "татар өчен сүз әйтмәгән кеше" турында китап язудан баш тартырга чакырганнар.


Чаллының 14нче бистәсендәге татар китапханәсе хезмәткәрләре Фәүзия Бәйрәмованың “Ана” дип исемләнгән китабын укучыларга тәкъдим итте. Кичәгә китапны язучы Фәүзия ханым да килгән иде. Очрашуда кереш сүзләрне китапханә мөдире Әлфия Аксуева һәм бүлек мөдире Алмазия Шәихова җиткерде. Китапның язылу үзенчәлекләре хакында Фәүзия Бәйрәмова үзе сөйләде:
– Бу китапны язу бер караганда кисәк кенә килеп чыкты кебек. Икенчедән, бу китапны язу өчен мин үзем дә гомер буе әзерләнгәнмен икән. Кисәк дигәнем, узган ел ураза аенда Бөтендөнья татар конгрессы рәисе Ринат Закиров шалтыратып: “Фәүзия ханым, Чыңгыз Айтматов әнисе турында китап язарга кирәк. Аны сез язарга тиеш”, диде. Мин әлбәттә югалып калдым, мондый сөйләшүгә әзер түгел идем. Башка билгеләнгән эшләрем дә бар иде. Әмма татарда бер гадәт бар, без “ярар” сүзен бик тиз әйтәбез, мин дә ярар дидем. Шулай дигәч, инде без чигенмибез, безнең буын шулай тәрбияләнгән. Шушы сүзне әйткәч, мин китап өчен материаллар тупларга керештем. Башта Кукмара районы Мәчкәрә авылына баруны кирәк таптым. Чөнки Нәгыймә апаның әтисе Хәмзә һәм абыйсы Мәчкәрә авылыннан бит. Бу авылда булгач, Киров өлкәсе Малмыж шәһәренә юл алдым. Ревизия материалларын табу өчен Киров каласының үзенә дә бардым. Ревизия материалларында нык буталчыклык күренә иде: шәҗәрәдә бер төрле, ревизиядә икенче төрле мәгълүматлар. Галимнәр белән киңәшләшкәч, боларга да җавап таптым.
Очрашуда катнашучыларОчрашуда катнашучылар
Аннан инде Кыргызстанга чыгып китәргә туры килде. Биредәге татарлар оешмасы кыргыз җәмгыятләре белән бергә Нәгыймә апа Габделвәлиева-Айтматованың 110 еллыгын уздыралар иде. Безне бу якка юл чыгымнарын түләп конгресс җибәрде. Ркаил Зәйдулла әдәби әсәр язачак, мин документаль китап язарга тиеш идем. Барып җитүгә мәҗлескә эләктек. Бүләкләребезне бирдек, сүзләребезне әйттек. Анда мин Нәгыймә апа туган Каракол шәһәренә барырга теләвемне дә җиткердем. Бу шәһәр еракта, Кытай чигендә, Ыссык күле буенда. Монда очкычлар да очмый, пароходлар да йөзми. Машина юллары да бер яклы гына.
Караколга баруыбыз уңышлы булды, музейларда, архивларда эзләндек, туганнарын, чыбык очларын күрдек. Менә шушында мин Нәгыймә апаның тормыш юлын торгыза башладым. Беренче чиратта ире аша. Чөнки ир кайда – хатын шунда. Барыбер җитәрлек материаллар туплау булмады. Чөнки аның тормыш юлын туганнары да, балалары да белми булып чыкты. Һәркайсы Нәгыймә апа биографиясен төрлечә сөйләде. Менә шул дистәләгән төрлечә сөйләүләрдән мин Нәгыймә апаның тормыш юлын төзедем. Дөрес, монда бераз гына ачык калган, сораулы урыннар да бар.
Истәлекләрне туплагач, миндә шундый сорау да туды: ни өчен Чыңгыз Айтматов әнисе турында бер әйбер дә язмаган? Бу хәлнең булуы мөмкин түгел бит. Мин эзләнә торгач, белдем – Германиядә диктофоннан күчереп яздырган истәлекләрне соңрак Кыргызстанда “Детство” исеме белән урысча бастырып чыгаралар. Шушы китапны зур авырлык белән таптык. Башка эзләнүләрем дә дәвам итте. Шушы чорларда мин кар яуганын да, кар эрегәнен дә, агачлар яфрак чыгарганны да күрмәдем. Ләкин инде китап 15 майда татар конгрессындагы җиде йөзләп кунакның букчаларында бүләк булып ята иде.
Фәүзия Бәйрәмова китапның язылу тарихын сөйлиФәүзия Бәйрәмова китапның язылу тарихын сөйли
Ничек язганымны үзем генә беләм. Беренче каршылык материал җитмәүдә булса, икенчесе моннан да авыр иде. Үземнең каләмдәшләрем дә, аркадашларым да, шул ук Казанда да әйттеләр, ник син аларны күтәрәсең, алар бит татар халкы өчен бер нәрсә дә эшләмәгәннәр бит, диделәр. Чыңгыз Айтматов “мин татар” дип әйтмәгән, татарлыгын язмаган. Катнаш никахларга гомер буе каршы булдың, монда үзләрендә катнаш никах, ник аларны күтәрәсең дип кулыма сугып тордылар. Нишләргә дигән сорауны күп күтәрдем. Әле ярый Нәгыймә апа язмышын өйрәнгәндә аның кешелеклелек сыйфатларына игътибар бирдем. Шуннан бу китапны язуга каршы булучыларга: “Мин Чыңгыз Айтматов турында китап язмыйм. Аның турында берничә урында гына әйтеп кителә. Алдарак әйтелгән “Детство” китабында да әнисе турында бер-ике генә җөмлә әйткән булып чыкты. Ә мин шушы китапта әнисенә багышланган бер бүлек булыр дип уйлыйм. Китап балачак турында бит. Ана турында бүлек юк. Китабымны кешелекле кеше булган Нәгыймә апага багышладым”, дидем.
Нәгыймә апаның балалык еллары искиткеч бәхеттә үтә. Хәмзә абый бөтен Кыргызстанда, Русиядә танылган, патшага тауар ташый торган беренче гильдияле сәүдәгәр була. Караколда өч йорты, биш кибете, Ыссык күл буйларында комбинатлары була. Сигез баласы тәгәрәшеп рәхәтлектә үсә. Советлар килүгә барысын да тартып ала. Туганнарның кайсын асалар, кайсын аталар. Гаилә оясы пыран-заран китерелә. Нәгыймә апаның ирен дә 1937 елда кулга алалар. Шушы хатын тормыш авырлыкларының нәрсә икәнлеген шушы елларда татый. Аның сәламәтлеге дә нык какшаган, 45 яшендә икенче төркем инвалид була. Нәгыймә апаның батырлыгы Чыңгыз Айтматовны да тәрбияләүдә түгел, шушы авыр елларда, җир идәнле өйләрдә яшәп тә баларын ачтан үтерми, аларга тәрбия, белем бирә ала. Шуңа мине татарга бер әйбер дә эшләмәгән Чыңгыз Айтматов турында язуда гаепләмәсеннәр иде. Нәгыймә апа чын мәгънәсендә милләтләрнең анасы булырлык шәхес. Кукмарадагы эзләнүләремдә миңа җирле музей җитәкчесе Ләбүдә Дәүләтшина зур ярдәм күрсәтте. Мин аңа да рәхмәтле.
Фәүзия Бәйрәмованың шушы чыгышы, аңлатмаларыннан соң очрашуга килүчеләр үзләрен кызыксындырган сорауларын бирделәр. Шулай ук Фәүзия ханымның эшчәнлегенә бәя биреп үз фикерләрен белдерүчеләр дә булды. Чаллының танылган мәгариф хезмәткәре Зәбир Хәлимов “Ана” китабы татар дөньясында үзенең лаеклы урынын табар дигән ышанычын белдерде. Аннан язучы Айдар Хәлим сүз алды:
Айдар ХәлимАйдар Хәлим
– Фәүзия ханым, беребезнең дә кулыннан килмәгән эш башкаргансыз. Әгәр 400ләп саналган татар язучыларының барысын мыскалның бер ягына, сезне икенче ягына бастырсак, сезнең як мыскалы шулкадәр күп санлы китапларыгыз белән басып китәчәк. Чыңгыз абыйны күргәнем булды. Мостай Кәрим юбилееннан соң аны аэропортка кадәр озаткан идем.
Чыңгыз Айтматов та, Мостай Кәрим дә татар милләтенә карата ниндидер бер кырыс мөнәсәбәттә булдылар. Чыңгыз Айтматовның татар анасын җылы сүзләр белән искә алмавы татар темасыннан чигенүен күрсәтәдер. Ул әнисенең туган җирен дә күрә алмый. Күрергә дип сиксән яшенә чыккач, Кукмара якларына юл алгач, Казанга килеп җиткәч, Мәчкәрәгә санаулы чакрымнар гына калгач, нык авырып китә, Казан хастаханәсенә салалар. Аннан Германия хастаханәсендә вафат була. Мин аны әнисенең туган авылына кайтып җитәргә санаулы гына чакрымнар калганда ук, Казан хастаханәсенә эләгүгә, рухи яктан вафат булды дип саныйм.
Бездә әле дә булса атаклы татар фамилияләре белән горурланучылар җитәрлек. Татарга берни дә бирмәгән адәмнәрнең фамилияләре белән горурлану урынсыздыр.
Чаллы язучылар берлеге рәисе Факил Сафин:
Факил СафинФакил Сафин
– Фәүзия ханым, сез Нәгыймә апаның тормыш юлын торгызуда эш башлап, никадәр зур катламнарны да кубардыгыз. “Ана” әсәрен укыгач, шундый фикергә килдем, диде.
Биредә шулай ук татар конгрессының Чаллы бүлеге рәисе, Гали Акыш исемендәге лицей директоры Шамил Закиров, Чаллы педагогия институты мөгаллимәсе, язучы Рәзинә Мөхияр һәм башкалар чыгыш ясады.

Al-Jazeera опубликовала видео российских авиаударов по жилым кварталам Сирии

https://inforesist.org/al-jazeera-opublikovala-video-rossiyskih-aviaudarov-po-
zhilyim-kvartalam-sirii/
Al-Jazeera опубликовала видео российских авиаударов по жилым кварталам Сирии

Al-Jazeera опубликовала видеозаписи бомбежки с воздуха территории Сирии. Телеканал сообщает, что авиаудары наносили российские самолеты.
По их информации, в результате авианалета в провинции Хомс и городе Хама в центральной части страны погибли как минимум 30 человек.
На первом видео видно разрушенное здание, из которого пытаются выбраться люди, несколько из них ранены. На втором видео видны несколько самолетов в небе, после этого камера падает, через какое-то время становится видно, что над землей поднимаются клубы дыма.  На третьем видео видно разрушенный жилой квартал.
Главнокомандующий оппозиционной «Свободной сирийской армии» (одной из крупнейших повстанческих вооруженных группировок в Сирии) также заявил телеканалу, что российская авиация бомбила территорию к северу от Хамы, несмотря на то, что там был поднят флаг их организации. Ранее The New York Times и The Independent сообщали, что регион Хомс контролируется «Свободной сирийской армией».

Казанда төрки шигърият фестивале уза


http://www.azatliq.org/content/article/27281521.html

Казанда төрки шигърият фестивале уза

Фестивальдә җиңүчеләргә Габдулла Тукай, Рәми Гарипов һәм Солтан Сөләйман исемендәге әдәби премияләр тапшырылачак.


Казанда XI Халыкара төрки шигърият фестивале ачылды. Ул 4 октябрьгә кадәр барачак. Фестивальнең төп максаты – узган гасырларда иҗат иткән шагыйрьләрнең иҗатын барлау белән берьюлы хәзерге иҗат әһелләрен бер мәйданда җыю. Әдәбият елы уңаеннан үткәреләчәк әлеге җыенда 25 илдән 100гә якы
Бүген чараның тантаналы ачылышы Кәрим Тинчурин театрында узды. 2-3 октябрь көннәрендә фестиваль Татарстан язучылар берлегендә һәм Төркиянең Казандагы вәкиллегендә дәвам итәчәк. Әдәбият сөючеләрне әдәби салоннарда көтәләр. Алар Габдулла Тукай, Дәрдмәнд, Һади Такташ, Муса Җәлил, Хәсән Туфан, Габдеррәхим Ибраһим, Фатих Кәрим, Солтан Сөләйман, Мәхмәт Әкиф Эрсой, Рәшит Рәхмәти Арат исемнәрен йөртә.
Башкорт шагыйрьләре Казанда

Восемь вещей, которые вы должны знать о войне в Сирии

https://tvrain.ru/news/expert_opinion_syria-395411/

Восемь вещей, которые вы должны знать о войне в Сирии

  33 104  0 
30 сентября Совет Федерации разрешил президенту России Владимиру Путину использовать военно-воздушные силы для нанесения ударов на территории Сирии. Через несколько часов недалеко от Хомса российская авиация нанесла первые авиаудары. Эксперты в эфире Дождя поделились своим мнением по поводу происходящей ситуации; мы же отобрали самые главные тезисы.


Фото: Reuters
1. Сирия — это не самая большая страна, чтобы там воевали коалиции. Опыт показал, что действия американцев и их союзников оказались неэффективными. С сентября 2014 года по сентябрь 2015 года, говорил в эфире Дождя профессор Дипломатической академии МИД России Александр Вавилов, по позициям «Исламского государства» нанесли пять тысяч авиаударов, при них погибли пять тысяч боевиков
2. В ближайшее время «Исламское государство» под международным давлением, утверждал в эфире Дождя старший научный сотрудник Института мировой экономики и международных отношений РАН Виктор Надеин-Раевский, сойдет на нет. Сейчас со стороны России делаются первые шаги для создания мировой коалиции. Однако непонятно, сколько потребуется времени для того, чтобы наверняка справиться с ИГ.
3. Официальная позиция России заключается в том, что «Исламское государство» представляет стране национальную угрозу, от которой необходимо защищаться. Основная задача России в регионе — снизить, а затем свести угрозу «Исламского государства» на нет.
4. Россия ждала официального обращения сирийского руководства для начала операции, в соответствии с нормами международного права.
5. Для того, чтобы противостоять «Исламскому государству», сирийцы вынуждены рассредоточить армию по значительной территории. Из-за этого Сирии трудно собрать армию «в кулак» для наступательной операции; сил не хватит для того, чтобы подавить войска террористов. У боевиков ИГ есть огромное количество вооружений: сирийское оружие и то, которое было захвачено в Ираке (иракские военные оснащались американским вооружением).
Совет Федерации разрешил использовать ВВС в Сирии. Что дальше? Объясняет эксперт РАН
6. У Сирии есть большое количество устаревшего вооружения, поэтому стране нужна помощь России. С российским вооружением сирийское солдаты знакомы, также проводится обучение на русском языке (многие сирийцы знают его, так как ездили на российскую территорию учиться).
7. Сухопутные войска в Сирии применять не придется. Не исключено, что может понадобиться помощь каких-то подразделений спецназа, однако не так просто действовать на чужой территории. Никто не будет посылать туда «необстрелянных» бойцов. Кроме того, в Сирии воют и «оппозиционные» войска, помимо боевиков «Исламского государства».
8. Пока речь идет лишь о процессе, который находится в зачаточной стадии. Однако очевидно одно: происходит активизация главного союзника в регионе

"Татарстан-2030": 15 елдан республика нинди булачак?

http://www.azatliq.org/content/article/27281617.html

"Татарстан-2030": 15 елдан республика нинди булачак?

"Татарстан-2030" стратегиясе чынга ашса, 15 елдан соң Татарстанда 4,2 млн. кеше яшәячәк (хәзер – 3,8 млн.), уртача гомер озынлыгы 75 ел булачак (хәзер – 72), ә Татарстан үзе өч зур үзәге булган (Казан, Чаллы һәм Әлмәт) өч ядрәле метрополиска әйләнәчәк.
Иннополис шәһәрендәге урам күрсәткечләре: урысча, инглизчә һәм татарча

Татарстан хөкүмәте республиканың 2030 елга кадәр социаль-икътисади үсеш стратегиясен раслады. Ул Татарстан-2030 дип атала. Әлеге документны Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов кушуы белән Петербурдагы "Леонтьев үзәге" җитәкчелегендәге оешмалар һәм белгечләр төркеме әзерләгән.
Татарстан – лидер
Стратегия – гаҗәеп зур һәм катлаулы документ. 200 биттән тора. Без иң мөһим өлешләрен аерып күрсәтергә тырыштык.
Програмның кереш өлешендә язылганча, төп стратегик максат шундый: “2030 елда Татарстан – глобаль, көндәшлеккә сәләтле, тотрыклы төбәк, “Идел-Чулман” үсеш юнәлешенең драйверы. Татарстан – югары үсеш тизлеге булган, хезмәтнең халыкара бүленешенә югары дәрәҗәдә үтеп кергән төбәк.”
2030 елда Татарстан – глобаль, көндәшлеккә сәләтле, тотрыклы төбәк
​Стратегик максатлар барлыгы җиде өлкәдә куела. Ул өлкәләр: кеше капиталы, чын капитал, базарлар, институтлар, инновацияләр һәм мәгълүмат, табигый ресурслар һәм финанс капиталы. Максатларга дәүләт програмнары белән ирешергә җыеналар.
Кеше капиталы иң зур актив булып санала. Бу өлкәдә стратегик максат – югары тормыш дәрәҗәсенә ирешү.
Инновацияләр өлкәсендә исә 2030 елда Татарстан “акыллы икътисад” үсешендә лидер була диелгән. Шул ук вакытта табигый ресурслар да даими рәвештә кулланылачак.
"Татарстан-2030" стратегиясен раслау карары"Татарстан-2030" стратегиясен раслау карары
Стратегия чынга ашырылса, 2030 елда Татарстан гаиләләрендә, уртача алганда, ике-өч бала туып торачак, хатын-кызлар берьюлы бала карау һәм эштә эшләү мөмкинлегенә ия булачак, яшь белгечләр исә республикадан чит төбәкләргә һәм чит илләргә китмәячәк – үзебездә калачаклар.
Татарстанда белем бирү сыйфатын бәяләүнең республика системасы булдырылачак. Мәгарифтә исә төп игътибар мәгълүмати технологияләр һәм математикага биреләчәк.
Мәгарифтә төп игътибар мәгълүмати технологияләр һәм математикага биреләчәк
Сәламәтлек саклау өлкәсенә килгәндә, кан әйләнеше системасы чирләре, туберкулез, яман шеш очраклары һәм юл-транспорт казалары санын киметергә җыеналар. 2030 елда Татарстан халкы үтә дә хәрәкәтчән булачак. Казаннан Чаллыга һәм Әлмәттән Казанга 2 сәгатьтә барып җитәргә мөмкин булачак.
Стратегияне дүрт этапта тормышка ашырырга җыеналар: 2016-2018, 2019-2021, 2022-2024 һәм 2025-2030 елларда.
Азатлык берничә эксперттан стратегия турындагы фикерләрен белеште. Бу экспертлар төрле өлкәләргә карый. Бүгеннән башлап, без “Татарстан-2030” стратегиясен һәрьяклап тикшерә башлыйбыз. Бүген транспорт һәм икътисад өлешләренә тукталабыз.
Алабуга белән Түбән Кама арасында күпер җитми
Эшкуар һәм икътисадчы Таһир Дәүләтшинны Татарстан транспорты белән кызыксынган кешеләр арасында белмәгәне юктыр. Нәкъ менә ул хәзерге тимер юл вокзалын да, Казанны боҗрага чолгап алган тимер юлларны да шәһәрнең төньягына, М7 трассасы артына чыгарырга тәкъдим иткән иде. Аның бу фикерен Татарстан Фәннәр академиясе генә түгел, Русия тимер юллары да хуплады. Тик, Дәүләтшин сүзләренчә, Татарстан транспорт министрлыгы һаман аяк терәп каршы чыга. Күрәсең, бу тәкъдим “кемнеңдер мәнфәгатьләренә тия”.
Таһир ДәүләтшинТаһир Дәүләтшин
– Мин ул стратегия белән яхшы таныш. Артык абстракт документ ул, төгәллек юк, - дип сөйләде Таһир Дәүләтшин Азатлыкка. – Русия тимер юллары оешмасы Казанны чолгап алган тимер юлны шәһәрдән чыгару фикере белән килеште, ә стратегиядә бу әйбер юк. Һаман Мәскәү-Казан тиз йөрешле юл турында бәхәс куерталар. Татарстанның көнбатыш чигеннән кереп, ул хәзерге “Казан-2” вокзалына килеп җитә ди. Бу 45 чакрым дигән сүз. Шул 45 чакрым тимер юл 160 млрд. сумга төшәчәк. Бу бит коточкыч зур сумма! Мин тәкъдим иткән проект буенча исә бу акчага хәзерге тимер юл вокзалын М7 трассасына таба күчереп, поездларны шәһәрнең үзенә кертмичә, уратып җибәрергә булачак. Әле яңа метро станцияләренә дә калачак.
– Стратегиядә Татарстанда өч зур агломерация булачак диелгән: Казан, Чаллы һәм Әлмәт. Сезнеңчә, бу тормышка ашачакмы?
45 км тимер юл 160 млрд. сумга төшәчәк
– Минемчә, стратегиядә бер бик мөһим әйбер күрсәтелмәгән. Түбән Кама белән Алабуга арасында күпер җитми. Күпер булган очракта өч шәһәр дә, ягъни Чаллы, Түбән Кама һәм Алабуга, боҗрага алыначак. Чаллы агломерациясе шул вакытта гына формалаша алачак. Ә әлегә, Түбән Кама белән Алабуга арасы бик кечкенә булса да, аларны елга аерып тора шул.
– Ә Әлмәт?
– Ә Әлмәт белән бернинди проблема юк. “Көнбатыш Кытай–Төньяк Европа” автоюлы төзелгән очракта Әлмәттән Казанга, чыннан да, ике сәгатьтә барып җитәргә мөмкин булачак.
Әгерҗе-Бөгелмә тимер юлын яхшыртасы иде
– Таһир әфәнде, күп кеше Казан белән Чаллы арасында тимер юл җитми дип уйлый. Килешәсезме?
– Килешмим. Кирәкми “Казан-Чаллы” тимер юлы. Хәзер бу ике кала арасындагы автомобиль юлы тулысы белән диярлек дүрт полосалы. Бик каты ашыккан кешеләр ике шәһәр арасын болай да ике сәгатьтә уза.
"Казан-Чаллы" тимер юлы кирәкми
Өстәвенә тиз йөрешле тимер юл Казаннан алга таба Екатеринбурга дәвам итсә (ул, гомумән, төзелсә, әлбәттә), аерым Казан-Чаллы тимер юлының кирәге калмаячак та. Ә менә Әгерҗе белән Бөгелмә арасындагы тимер юлны үстерү мәслихәт. Хәзер анда бер генә юл. Ул йөк ташуның бүгенге күләменә һич тә җавап бирми. Тагын бер юл кирәк.
– Сез Мәскәү-Казан тиз йөрешле тимер юлы төзелешенә ничек карыйсыз соң?
– Мин аңа каршы. Казанга кирәкми ул. Владимир шәһәренә, Түбән Новгородка, бәлки, кирәктер, ә безгә – юк. Әйтүемчә, ул проектка киткән акчага Казанның транспорт инфраструктурасын менә дигән итеп үзгәртергә мөмкин.
Туристлар агымы икеләтә арта, бизнесны әллә ни үстермиләр
Стратегиядә язылганча, Татарстанның чит илләргә саткан тауар күләме 2030 елда Русия экспортыннан 5% булачак. 2013 елда гомумрусия экспортына Татарстан керткән өлеше 4,2% булган булса, 2016 елда ул нибары 3,5% булыр дип фаразлана. 2018 елда бу күрсәткеч, гомумән, 3%ка кадәр төшәчәк. 2030 елга аны акрынлап 5%ка кадәр җиткерергә җыеналар.
Хәзер Татарстан экспортының яртысын диярлек чимал тәшкил итсә, 2030 елда чит илгә чыгарылган товарның 15%ы гына файдалы казылмалар булачак.
2030 елда Татарстанга 3,6 млн. турист килергә тиеш
2014 елда республикага 1 млн. 759 мең турист килгән булса, 2030 елда туристларның санын 3 млн. 617 меңгә кадәр җиткерергә җыеналар.
Ә менә бизнес белән шөгыльләнүчеләрне үстерергә артык теләмиләр шикелле. Чөнки 2014 елда халыкның 26,7%ы кече һәм урта эшкуарлык белән шөгыльләнгән булса, 2030 елда андыйлар нибары 32% булыр дип фараз кылына.
2030 елда Татарстан югары уку йортларында укучы барлык студентларның 6%ы чит илләрдән килгән булачак. Эшсезлек нибары 3,7% тәшкил итәчәк.
Авылда яшәүче инвалидлар өчен махсус социаль планнар эшләнәчәк
Тагын 15 елдан, стратегия тормышка ашырылса, 50 кешедән күбрәк кеше яшәгән һәрбер авылда югары тизлекле интернет булачак. Авылда яшәүче инвалидлар өчен махсус социаль планнар эшләнәчәк, ә Иннополис шәһәренә 2030 елга кадәр яшәү өчен дөньяның иң уйңалы шәһәрләре исемлегенә керү бурычы куела (ул вакытта Иннополиста 13115 эш урыны булырга тиеш).
Кешенең гомер озынлыгы, уртача алганда, 75 ел булачак.
Финанс килешүләре төзү өлкәсендә күпьеллык тәҗрибәсе булган хокук белгече Рамил Ногман фикеренчә, “Татарстан-2030” стратегиясе – бик кыю документ. Русия һәм дөнья икътисадында зур тискәре үзгәрешләр булмаган очракта гына, аны чынга ашырырга мөмкин, ди ул.
Документта контрольгә алырлык төгәл саннар юк диярлек
“Татарстан-2030” стратегиясен язучылар республиканың дөнья күләмендә көндәшлеккә сәләтле булуын тели – монысы ап-ачык күренә. Фән, мәгариф, сәнәгатьне үстерәбез, дип язганнар. Тик бу бит стратегия. Ә мин бу докуменнта конкрет чаралар күрмәдем. Күбрәк лозунгларны хәтерләтә бу кәгазь. Күрсәтелгән максатларга ирешергә мөмкин, әлбәттә. Моның өчен өч шартның үтәлүе мөһим: беренчедән, зур финанс кертемнәр кирәк, икенчедән, федераль үзәк һәм инвесторлар белән җентекләп эшләү мәслихәт, өченчедән, идарә итү институтлары үзгәрергә тиеш. Тик кабатлап әйтәм: документта анализ бик аз. Контрольгә алырлык төгәл саннар юк диярлек. 2030 елда менә монысына ирештек, ә монысын эшли алмадык дип әйтерлек материал юк, - дип сөйләде Азатлыкка Рамил Ногман.
Татар телен ни көтә?
2030 елга Сабан туе уздырыла торган төбәкләрнең санын арттырырга җыеналар. Татар телен белгән кешеләрнең саны да зур булырга тиеш. Һәрхәлдә “Татарстан-2030” стратегиясендә шулай күрсәтелгән. Стратегиянең мәгариф һәм мәдәният өлкәләренә кагылышлы өлешләрен анализлаган язма Азатлык сәхифәсендә якын киләчәктә чыгачак. 

Казан вакытын бер сәгатькә алга күчерү: файдагамы, зыянгамы?


http://www.azatliq.org/content/article/27275232.html

Казан вакытын бер сәгатькә алга күчерү: файдагамы, зыянгамы?

Татарстанда вакытны бер сәгатькә алга күчерергә тәкъдим итәләр. Азатлык вакыт үзгәртүнең уңай һәм тискәре якларын барлый.
Казанның үз вакыты булырмы?

Хәзерге вакытта республика Мәскәү вакыты белән яши. Вакытны бер сәгатькә алга күчерү тәкъдиме белән "Аурупалы Татарстан" блогы чыкты.
"Удмуртия һәм Самар өлкәсе кебек күршеләр Татарстан белән бер зонада урнашкан, әмма алар Мәскәү вакытыннан бер сәгатькә алда яши. Татарстан хәзерге вакыт зонасының иң көнчыгышында урнашкан. Нәтиҗәдә бездә таң да иртә ата, кояш та иртә бата. Әйтик, 23 декабрьдә Казанда кояш 15:13тә бата. Татарстанның көнчыгышында урнашкан Чаллы, Түбән Кама, Алабуга кебек шәһәрләрдә гомумән 15:01дә караңгы төшә башлый. Димәк, эш көненең яртысы караңгыда уза дигән сүз. Ә менә Мәскәүдә кояш 16:00дә бата", диелә "Аурупалы Татарстан" блогының change.org сәхифәсендә урнаштырылган имза җыю мөрәҗәгатендә.
Имзаларны җыеп Татарстан Дәүләт шурасына юлларга җыеналар. 
Уңай яклары
Вакытны бер сәгатькә алга күчерергә тәкъдим итүчеләр моның биш файдалы ягын күрә.
1. Энергия сакланачак. Халыкара тикшеренүләр дәлилләгәнчә, көн озынлыгы зуррак булган саен энергияне экономияләү арта. Икътисади кризис вакытында бу аеруча актуаль диелә “Аурупалы Татарстан” тәкъдимендә.
2. Гади халык азрак түләячәк. Көн озынлыгының кичке сәгатьләр хисабына арту нәтиҗәсендә электр энергиясе азрак кулланылачак, димәк, аның өчен түләүләр дә азрак булачак.
3. Юл һәлакәтләре кимиячәк. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, эш көне азагында якты сәгатьләр күбрәк булган саен юл һәлакәтләрендә үлүчеләрнең саны кими. 2002 елда уздырылган Коате һәм Марковиц тикшеренүе шуны дәлилләгән: кояшның бер сәгатькә соңрак батуы нәтиҗәсендә машина бәреп киткән җәяүлеләрнең саны 13%-ка кими.
4. Күбрәк ял итәчәкбез. Кешеләр гадәттә ялны кичке сәгатьләргә планлаштыра. Димәк, кояш соңрак бата торган булса, халык өчен яңа ял итү урыннары ачылачак. Өстәвенә көн озынлыгының артуы нәтиҗәсендә ачык һавада ял итүчеләрнең саны да арта икән. Ә бу инде сәламәтлек өчен файдалы.
5. Көнчыгышта урнашкан төбәкләр белән хезмәттәшлек артачак.“Аурупалы Татарстан” блогы язуынча, Татарстан икътисади бәйләнешләренең байтагы Идел буе һәм Урал төбәкләренә, ягъни Башкортстан, Чиләбе һәм Оренбур өлкәләренә туры килә. Вакыт бер сәгатькә алга күчерелсә, бу төбәкләр белән сәүдә әйләнеше 7-11%-ка артачак.
Моңа өстәп тагын берничә уңай якны атап китәргә мөмкин.
Мәскәүдән бер сәгатькә алда Удмуртия белән Самар өлкәсе генә яшиМәскәүдән бер сәгатькә алда Удмуртия белән Самар өлкәсе генә яши
6. Башкортстан белән аерма бер генә сәгать булачак. Хәзер ике республика арасындагы вакыт аермасы – 2 сәгать. Татарстан вакытны бер сәгать алга күчергән очракта аерма нибары бер генә сәгать булачак. Димәк, ике республика халкы арасында мөнәсәбәтләр тагы да якынаячак. Башкортстанның көнбатыш районнарында яшәүче татарларга Казан вакыты белән эшләүче татар телевидениесен карарга тагы да уңайлырак булачак.
7. Мәскәүгә йөрергә җайлырак булачак. Казан Мәскәүдән бер сәгатькә алда булса, Казаннан Мәскәүгә йөрергә уңайлырак була. Әйтик, иртәнге 8дә Татарстан башкаласыннан Русия башкаласына очып киткән очракта, Мәскәүгә, хәзерге кебек 9:30да түгел, 8:30да килеп төшә торган буласың. Бер сәгать экономия дигән сүз.
8. "Казан вакыты" төшенчәсе булачак. Татарстанның үз вакыты булса, иртәме-соңмы халык теленә "Казан вакыты" дигән төшенчә керәчәк. Бу исә республиканың азмы-күпме мөстәкыйль булуын күрсәтеп торчак.  
Тискәре яклары
Шул ук вакытта Татарстанда вакыт үзгәрүнең кире яклары да бар.
1. Кояш иртәнге сәгать 9да чыгачак. Кыш көне, әйтик, югарыда мисал итеп китерелгән 23 декабрьдә Казанда кояш 8:12дә түгел, 9 сәгать 12 минутта чыгачак. Иртүк эшкә барып җиткәч тә, әле һаман караңгы булачак дигән сүз.
2. Көнбатыштан Казанга кайтырга җайсыз булачак. Казанда вакыт бер сәгатькә алга күчерелсә, Татарстанның көнбатышыннан, әйтик, Мәскәүдән Казанга барганда бер сәгать югалачак. Мәсәлән, кичке 10да Мәскәүдән Казанга очып киткән очракта, Казанга, хәзерге кебек 23:30да түгел, 0:30да килеп төшә торган буласың.
3. Мәскәү телевидениесе тапшыруларын вакытында карап булмаячак. Хәзер Самар өлкәсе һәм Удмуртия Мәскәү тапшыруларын “дөрес булмаган” вакытта карый. Әйтик, Мәскәү кичке алтыда күрсәткән яңалыкларны Ижау белән Самар халкы җирле вакыт белән кичке җидедә карый. 
4. Түрәләргә уңайсыз. Федераль дәрәҗәдә электрон элемтә чаралары белән үткәрелә торган киңәшмәләр Мәскәү вакыты белән уза. Казан бер сәгатькә алга китсә, түрәләргә соңга калып эшләргә туры килергә мөмкин. Әйтик, Мәскәү вакыты белән 17:30га билгеләнгән киңәшмә Казан вакыты белән 18:30да башлана торган булачак.
Әстерхан да алга китәргә тели
Хәзерге вакытта Русиядә 11 вакыт зонасы бар. Мәскәүдән бер сәгатьлек аерма белән әлегә өч кенә төбәк яши: Калининград өлкәсе (бер сәгать артта) һәм Удмуртия белән Самар өлкәсе (бер сәгать алда).
15 августта Әстерхан өлкәсе думасы Русия Дәүләт думасына өлкәдә вакытны бер сәгатькә алга күчерү тәкъдиме белән мөрәҗәгать иткән иде. Русия Дәүләт думасының сәламәтлек саклау комитеты рәисе Сергей Калашников әстерханнарның бу тәкъдимен тәнкыйть утына тотты. Әлегә Мәскәү депутатлары Әстерхан керткән тәкъдимне карамады. 

Сүриядән Ифира: "Хәбәрләрнең кайсы чын, кайсы ялган икәнен белеп булмый"

http://www.azatliq.org/content/article/27279354.html

дөнья

Сүриядән Ифира: "Хәбәрләрнең кайсы чын, кайсы ялган икәнен белеп булмый"

Русиянең федерация шурасы илнең хәрби көчләрен Сүриядә куллануга ризалык бирде. Сүриянең Хәсәкә шәһәрендә яшәүче Ифира Хәлимова Азатлыкка үзләрендәге вазгыять турында сөйләде
Ифира Хәлимова

30 сентябрь көнне Русия федерация шурасы илнең хәрби көчләрен Сүриядә дә куллануны бертавыштан хуплады. Ябык ишекләр артында үткән киңшмәдән соң президент идарәсе башлыгы Сергей Иванов сүзнең фәкать хәрби һава көчләрен куллану турында гына барганын әйтте. Аның сүзләренчә, Русия хәрбиләре җир өсте операцияләренә җәлеп ителмәячәк.
Чәршәмбе көнне үк Русия хәрби очкычларының "Ислам дәүләте" төркемнәрен утка тотуы хәбәр ителде.
Франс-пресс мәгълүмат агентлыгы, Сүриядәге чыганакларына таянып, Русия очкычларының Хама, Һомс һәм Латакия вилаятләрен утка тотуын белдерде. The Guardian газеты Сүрия оппозициясе дистәләрчә кешенең һәлак булуын белдерә, дип язып чыкты.
АКШ вәкиле (аның кем икәне күрсәтелми) Reuters агентлыгына "Ислам дәүләте" сызыклары гына утка тотылмаска мөмкин, бу хәл терроризмга каршы көрәштә Кушма Штатлар белән хезмәттәшлекнең киләчәген кискен катлауландыра дип белдерде. 
Азатлык чәршәмбе көнне Сүриянең төньяк-көнчыгышында, Төркия чигенә якын Хәсәкә шәһәрендә яшәүче, чыгышы белән Татарстанның Актаныш якларыннан булган Ифира Хәлимова белән элемтәгә керде. Бу шәһәрдә күпчелеге сүрияле гарәпләр яши. Ифира ханым җәмәгате сүрияле Йосыф белән Казан дәүләт университетында укыганда танышып, 1986 елда Сүриягә китәләр. Биш балалары, ике оныклары бар, тагын ике онык көтүләрен әйтә ул.
Азатлыкка Ифира ханым: "Соңгы вакытта Хәсәкәдә атыш тавышлары юк диярлек, элегрәк булды инде, "Ислам дәүләте" сугышчылары белән атыштылар. Әмма алар шәһәргә кермәде", дип сөйләде. Рамазан ае вакытында атышканда алар Йосыфларның авылларына кайтып яшәп алганнар. Хәзер исә Ифира Хәсәкәдәге тормышның җайга кергәнен әйтә. 
Ифира Хәлимова кызы Бәлкыйс һәм кияве белән. 2010 елда Казанга сәфәрИфира Хәлимова кызы Бәлкыйс һәм кияве белән. 2010 елда Казанга сәфәр
"Минем медицина өйрәнгән балам Димәшктә белем ала, калганнары монда (Хәсәкәдә) укый. Ике кызым кияүгә чыкты, берсенең ике малае бар. Тагын берсе быел кияүгә чыкты, анысы авылда укытып йөри.
Бездә хәзер Сүрия дәүләте хакимияте. Дәүләт кешеләре үзләренең вазифаларын башкара, хезмәт хаклары алалар. Балалар мәктәпләрдә укый. Кибетләрдә бар нәрсә дә бар. Тозы, шикәре, дөгесе  болар төп ризыклар бит инде. Бәйрәмнәрдә киемнәр дә сатып алдык, татлы-татлы ризыклар алып Корбан бәйрәмнәре үткәрдек. Бераз гына кыйммәтләнде. Кыйммәтләнгән очракта да, башка илләр белән чагыштырганда бездә арзанрак. Төркиядән килгән-киткән кешеләрдән ипи, яшелчәләрне сораштырып карыйбыз да, барыбер бездә арзанрак килеп чыга.
Ял көннәрендә авылга кайтабыз. Кызым шунда кияүдә булгач, аларны күреп, ялларны шунда уздырабыз да, монда киләбез. Гадәти тормыш инде. Бөтен шәһәрләргә караганда да безнең шәһәр тынычрак һәм иминрәк дип уйлыйм мин", дип сөйли Ифира ханым.
Сүрия харитасыСүрия харитасы
​Аның сүзләренчә, Хәсәкәдә Русия ватандашлары бөтенләй калмаган, аларны чыгарып бетергән булырга тиешләр. 2013 елның сентябрь аенда, илдә вазгыять катлаулангач, Азатлык белән сөйләшкән вакытта ул Русия илчелегенең алар белән бөтенләй кызыксынмавын әйткән иде.Ифиралар быел Русиягә кайтып килергә дип тә уйлаган, әмма, кызлары һәм киленнәре авырлы булганга, әлегә бу ниятләреннән баш тартканнар.
Ифира ханым Хәсәкә халкының хәрби низагъ туктар, хәлләр рәтләнер дип өметләнүен әйтә. Мәгълүматны каян аласыз дигән сорауга ул: "Кесә телефоннары эшли, интернет бар. Аларны кулланган кешеләрдә барсы да бар. Үзебез телевизор карыйбыз. Русия каналын да, үзебезнең Сүриянекен дә, башка илләрнекен дә. Хәбәрләрнең тегесе дә бар, бусы да бар. Хәзер кайсы чын, кайсы ялган икәнне дә белеп бетереп булмый", диде.

Почему Путин влез в Сирию

Спецоперация "Сирия"

http://www.svoboda.org/content/article/27279946.html

Спецоперация "Сирия"

Востоковед Андрей Остальский – о человеке высоких ставок Владимире Путине и последствиях сирийской операции для России
Кадр видеосъемки военных самолетов в сирийском небе – предположительно, российских ВВС

Кадр видеосъемки военных самолетов в сирийском небе – предположительно, российских ВВС
Всреду утром Совет Федерации удовлетворил просьбу президента страны Владимира Путина разрешить использование российских войск в этой стране. Ранее с такой просьбой к Путину якобы обратился президент Сирии Башар Асад, – сообщила Москва. Днем появились сообщения о первом авиаударе, нанесенном российскими военными самолетами по пригороду сирийского города Хомс, "колыбели сирийской революции".
Все это произошло на следующий день после возвращения Путина из Нью-Йорка, где он говорил о Сирии на сессии Генеральной Ассамблеи ООН и в ходе переговоров с президентом США Бараком Обамой. 
Перед поездкой Путина в Нью-Йорк появились многочисленные предположения о том, что российский лидер попытается "разменять" Сирию на Украину – с помощью участия в международной операции по борьбе с террористической группировкой "Исламское государство" Кремль пытается наладить отношения с Западом, испорченные действиями Москвы против Украины. Однако сегодняшние события усложнили понимание этой картины. За годы гражданской войны Сирия превратилась в лоскутное одеяло, контролируемое несколькими воюющими силами – поддерживаемым Москвой режимом Башара Асада, радикальной группировкой "Исламское государство", другой радикальной группировкой, связанной с "Аль-Каидой", и относительно светскими оппозиционными режиму Асада группами. Именно по позициям одной из этих групп, судя по всему, был нанесен сегодня российский авиаудар, результатом которого стали многочисленные жертвы.
Западная пресса сообщила, что Россия потребовала от США вывода американских военных самолетов из воздушного пространства Сирии, однако Вашингтон отклонил это требование. Путин подчеркивает, что речь идет именно о воздушной операции, наземные силы использоваться не будут. Однако в будущем Москва будет вынуждена вернуться к рассмотрению этого вопроса, считает живущий в Лондоне журналист-востоковед Андрей Остальский. Он с осторожностью относится к сообщениям о российских авиаударах по Хомсу, но считает их правдоподобными: 
Андрей ОстальскийАндрей Остальский
– Сказать с полной определенностью что-то сложно, у нас нет независимых источников, которые могли бы надежно подтвердить ту или иную информацию. Однако исключить, что именно так все и обстоит, как сообщили представители оппозиции, тоже нельзя. В названных районах, как считается, действуют разрозненные оппозиционные группы, но это не "Исламское государство". Если это так, то подтверждаются опасения, которых уже полно в западных СМИ, – удары под предлогом борьбы с "Исламским государством" в первую очередь будут направлены против умеренной оппозиции, которая с режимом Асада никаких дел иметь не может и стремится к уничтожению режима. Именно от них Россия, наверное, собирается в первую очередь Асада защитить, потому что это более острый вопрос его выживания.
Асад понял, что если так дальше пойдет, ему придется иметь дело с "Исламским государством"
– Где находятся позиции "Исламского государства" и что контролирует оппозиция? Кто более опасен для Асада?
– Здесь надо понять исторически двойственное отношение Асада к "Исламскому государству". Он довольно долгое время фактически закрывал глаза на существование и укрепление исламских радикальных групп. Ему казалось, что он может использовать принцип "разделяй и властвуй" – будут бороться друг с другом умеренная, светская, прозападная оппозиция, которая ненавистна "Исламскому государству", и, наоборот, от этого позиции режима даже укрепятся. Был даже момент, когда мне казалось, что эта дьявольская тактика работает, что ослабляются прежде всего отряды "Сирийской свободной армии" и других группировок, не принадлежащих к радикальному исламу, что Асад таким образом выигрывает. Он с "Исламским государством" и торговал через посредников, и нефть получал.
Сегодня гораздо больше угрожают режиму Асада другие группировки, а не "Исламское государство"
Но затем сирийский президент понял, что если дело так пойдет дальше, то ему придется напрямую иметь дело с "Исламским государством", а это такая мощная сила, которая вполне может его смести – быстрее и решительнее, чем эти разрозненные группировки умеренной оппозиции. После этого тактика Асада несколько изменилась. Сейчас, конечно, говорить о прямой или косвенной поддержке "Исламского государства" со стороны Дамаска уже невозможно. Где-то у них произошли столкновения, и действительно, как я понимаю, военно-воздушные силы Сирии тоже, бывает, бомбят позиции "Исламского государства".
Я собрал несколько карт из разных источников, они противоречат друг другу, и это показывает, насколько ненадежные у нас сведения, и говорить со всей определенностью, кто где находится, нельзя. Но все-таки усредненный результат такой: наверное, сегодня гораздо больше угрожают режиму Асада другие группировки, а не "Исламское государство". Сейчас образовалась новая мощная группа "Армия завоевания". Ею тоже руководят исламисты, но, судя по всему, не такие оголтелые, как в "Исламском государстве" и "Фронте Нусра", который считается сирийским филиалом "Аль-Каиды". "Армия завоевания" довольно быстро расширяет территорию под своим контролем. Она тоже может представлять для Асада очень серьезную угрозу.
Всегда ли логика работает в том, что делает Россия, – я не уверен
– Сообщается о том, что Россия потребовала от США прекратить полеты и авиаудары американской авиации. Что это может означать?
– Очень странное сообщение. По "логике оливковой (с натяжкой, прямо скажем) ветви", протянутой Владимиром Путиным накануне в Нью-Йорке, странно было бы полагать, что он начнет с США разговаривать языком военных угроз прямо на следующий день. По логике, это должно означать, что есть определенный период времени – это я уже гадаю, – в течение которого Россия просила США уйти из сирийского воздушного пространства, чтобы избежать недоразумений, по ошибке не оказаться в боевой схватке. Всегда ли логика работает в том, что делает Россия, – я не уверен. На внутреннем рынке России, для ура-патриотов это сообщение звучит так: мы уже овладели ситуацией в Сирии, можем диктовать американцам. И уже пишут ура-патриоты в своих твиттерах: "Ура, Дамаск наш, Башар – настоящий президент, ждем СССР-2, победа, триумф..." 
Был разработан план в старых традициях спецслужб
– Когда стало известно, что Путин едет с предложениями по Сирии в ООН, были предположения, что он пытается разменять с Западом Украину. Сейчас это выглядит так, что Россия в Сирии не является партнером Запада, ведет собственную игру.
– Я думаю, не такой западной реакции ожидали в Кремле, хотя в американской, в британской прессе, во Франции звучат голоса, которые призывают закрыть глаза на поведение Путина, проявить некоторое понимание российской позиции, а в обмен заручиться мощной российской поддержкой в борьбе против "Исламского государства". На это и был расчет, и отчасти он сработал. Аналитики российскихспецслужб, к которым в первую очередь прислушивается Владимир Путин, видимо, пришли к выводу, что западное общественное мнение настолько испугано "Исламским государством", что можно на этом набрать серьезные политические очки. Был разработан план в старых традициях спецслужб, спецоперация, которая ставила своей задачей убить сразу нескольких зайцев.
Дипломатия и стратегическая международная политика – это не спецоперация, они другим законам подчиняются
Не знаю, что было наверху этого листа, – некоторые считают, что внутренняя ситуация в России для Путина важнее всего, и ему надо было, учитывая ситуации на востоке Украины (уже пошел разговор о том, что Россия сливает Донбасс), этому что-то патриотическое противопоставить, показать мощь державы на международном уровне. Но были и другие цели – отвлечь внимание от Крыма и востока Украины, выйти из изоляции. Наверное, думали, что если сложится коалиция с американцами против "Исламского государства", то санкции будут смотреться нелепо и, если даже не будут официально отменены, то постепенно сойдут на нет. Я уверен, что такие рассуждения были. И вроде бы это отчасти срабатывает, но главная закавыка в том, что дипломатия и стратегическаямеждународная политика  это не спецоперация, они другим законам подчиняются.
Возможно, некоторые западные лидеры встревожены: не попадает ли Запад в хитро расставленную ловушку. И еще очень важный пункт был наверняка в этом списке: Владимиру Путину необходимо сохранить режим личной власти Асада. Почему  на эту тему можно спорить, но мне кажется, что Москве просто нужен свой "сукин сын", стопроцентно антиамериканский, антинатовский, антизападный лидер, на которого можно опереться в случае, если разрядки не будет, а отношения с Западом будут обостряться. Я никогда не верил в полную чистосердечность предложений о совместной коалиции и всегда считал, что это спецоперация и маскировка, преследующие свои цели. Например, сделать так, чтобы Запад еще и поблагодарил, поаплодировал и закрыл глаза на Крым – а заодно незаметно уничтожать прежде всего светскую оппозицию Асаду. Но такие планы никогда не срабатывают. Дипломатия в наше время не вписывается в сценарии спецопераций. 
Не завязнет ли Россия в Сирии?
– Поговорим о возможных последствиях. Может ли сирийский конфликт от действий России взорваться еще сильнее?
– Ничего хорошего я не предвижу в результате этих действий. Достаточно вспомнить, что СССР пытался гораздо более мощными силами покорить Афганистан, но ничего, как известно, из этого не вышло. Почему считают, что применением одной только авиацииможно добиться полной военной победы, в том числе над "Исламским государством", непонятно.
Вся проблема в том, что режим Асада представляет меньшинство населения, это крайне непопулярный режим, он исторически обречен, он в агонии, и весь вопрос – сколько она продлится. И конечно, действия России эту агонию продлить могут, но это все равно странная стратегия, обреченная на поражение. Может быть, в Москве рассчитывают расправиться со светской оппозицией, окружающей районы, контролируемые армией Асада? Но когда дойдет до "Исламского государства", да и этой "Армии завоевания" – они крепкий орешек, и как мне кажется, одними авиаударами не отделаешься. И тогда встанет вопрос: не завязнет ли Россия в Сирии, как завяз Советский Союз в Афганистане, как до этого завязли США во Вьетнаме? Казалось бы, Владимир Путин должен это понимать, и поэтому, может быть, он не устает повторять, что наземные войска применяться не будут. 
У Владимира Путина есть свойство – он человек рисковый
– Может ли возникнуть ситуация, при которой режим Асада сможет спасти только введение наземных сил? И будет ли готов Путин платить таким образом за поддержку режима Асада?
– Я к этому и вел: сейчас, как мне кажется, он искренне, понимая опасность участия сухопутных войск в боевых действиях в Сирии, хочет этого избежать. Но ситуация может повернуться так, что угроза и режиму Асада, и российской военной базе в районе Латакии окажется настолько серьезной, что придется опять говорить с военными. И принимать решение заново. А у Владимира Путина есть свойство – он человек рисковый, человек высоких ставок, поэтому он может принимать быстрые и неожиданные решения, которые иногда пугают его непосредственное окружение. Реальная опасность Асаду и российской военной базе может побудить Владимира Путина к резким решениям, о которых Россия может потом пожалеть, – считает Андрей Остальский.
Метки: война,россия,путин,сирия,асад