ВО ИМЯ АЛЛАХА МИЛОСТИВОГО И МИЛОСЕРДНОГО
ﺑﺳﻡ ﺍﷲ ﺍﻟﺭﺣﻣﻥ ﺍﻟﺭﺣﻳﻡ
Аллах в переводе на русский - Бог, Господь, Всевышний

НДП ВАТАН tatar halyk firkasy. Rahim itegez!


ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО ПРЕЗИДЕНТУ РФ ПУТИНУ О ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ЯЗЫКАМ КОРЕННЫХ НАРОДОВ РФ СТАТУСА ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЯЗЫКОВ РФ https://irekle-syuz.blogspot.com/2015/05/blog-post_72.html

ХОРМЭТЛЕ МИЛЛЭТТЭШЛЭР ПОДДЕРЖИМ СВОЕГО ТАТАРСКОГО ПРОИЗВОДИТЕЛЯ! ПЕРЕЧЕНЬ ТАТАРСКИХ ФИРМ. СПИСОК ОТКРЫТ!

l

УЯН ТАТАР! УЯН! стихотворение

http://irekle-syuz.blogspot.ru/2015/07/blog-post_79.html

зеркало сайта https://ireklesyuzweb.wordpress.com/

Азатлык Радиосы

четверг, 12 сентября 2013 г.

МӘСКӘҮ ТАТАРЛАРЫ. М. Миначев.

МӘСКӘҮ ТАТАРЛАРЫ. 
М. Миначев. 


Башта берничә сүз Мәскәү татарлары турында. Алар кайдан, кайчан бу шәһәрдә яшиләр, һәм кайданg килгәннәр? Мәскәү шәһәре мешера дигән җирдә һәм аның нәк уртасында урнашкан. Тарихта мишәрләрнең аерым биләмәләре булган, ә дәүләтчекләре бер заманда да булмаган. Без әле беләбез инде мешера җирләре, мишәр атамасыннан барлыка килгәнен, димәк бу җирләр мишәрләр яшәгән җирләр булып чыга. Ә мишәрләр татарларның бер өлеше. Мәскәү шәһәре Хазар каганаты вакытында төзелгән, дип исәпләргә нигез бар. Хазар дәүләте. Көнчыгыш Ауропада иң зур төрки дәүләте булган ул заманнарда, бу дәүләт шулай ук бай дәүләт булган, төрле-төрле сәүдә кылган якын һәм ерак илләр белән, бакчачылык, балыкчылык, иген үстергәннәр, мал-туарлары күп булган, атлар тотканнар, казылар, кымыз ясаганар, караван юлларын саклаганнар, илләр аша элемтәләр булдырганнар. Алар шулай ук тотканнар, ямнар, кайда булган караван-сарайлары, сәүдәгәрләр кунар өчен, ял итә торган булганнар. Алмашка атлар, дөяләр тота булганар, һәм шулай ук бераз товарлары да булган. Менә шушы ямнар ул заманнарда үтәгәнәр банклар роледә, әгәр берәр сәүдәгәр юлда казыга очрап, малын югалтса, аңа бурычка йә мал, йә акчалата бурычка бирә торган булганнар. Бурычка акчамы, малмы бирелгән чакта, кире кайтарып бирергә тиеш булганар, күпме алдың, шул кадәрен кайтара, ким дә түгел, артык-та түгел, күпме бурычлы шул кадәрле кире кайтарырга тиеш булганар. Тәртип каты булган. 
Мәскәү сүзе дә барлыка килгән мескен сүзеннән? Эш менә болай булган, Киев кнәзе Юрий Долгорукий 1147 елда, Мәскәүне ала, улын Кучка морзаның кызына өйләндерә, ә Кучканы үтерә, үзе Киев шәһәренә кайтып китә. Урыс тарихчысы Соловьев шулай дип яза. Һәм бу урын “место” Кучки дип 40 ел буенча йөртелә, ди. 40 ел бер кеше гөмере ул, бигрәктә шушы заманарда. Димәк бу Кучка бик гадел кеше булган, шул кадәрле вакыт аны җәлләп торырга? Гади кешене бу кадәрле халык исендә тотмый, димәк аны истә тотар өчен, кирәк бик җитди хәл. Ә бу хәл нидән гыйбәрәт булала? Әгәр түрә булсаң, кешеләргә гадел булсаң, берендә юкка-барга рәнҗетмәсәң, гадел хөкем кылсаң? Димәк ки, Кучка морза, гади генә кеше булмаган, ул йә үзе баш булган, йә бер көчле дәүләтнең вәкиле, наместнигы булган. Ә нинди көчле дәүләт турында сүз булуы ихтимал? Ул заманнарда иң көчле дәүләт Хазар каганаты булган. Шулай ук билгеле славянар ул чакларда хазарларга ясак түли булганар. Менә шушы ясакны славянардан хызыр наместнигы Кучка җыя торган булган, дип уйларга мөмкинлек бар. Менә Киев кнәзе Всеволод хазарларны җиңгәч, әйтә, “әле ясак миңа түләрсез дип”. Хазар Каганаты 10-нчы гасырның икенче яртысында яшәүдән туктый, шуннан соң хазарлар биләмәсенә славянар утыра башлыйлар. Инде 11-нче гасырның яртысында (1147 ел), Юрий Долгорукий шушы җирләргә килә, һәм Кучканы үтерә, шуннан урыс язмалары язалар, “Юрий Долгорукий основал Москву” дип. Ул шәһәргә нигез смалмый, ул килгәндә шәһәр инде була, ә исеме ничек булганны урыс елязмалары язмый, чөнки исеме төркичә булганга язмыйлар. Ә шәһәр ничек аталган Юрий Долгорукий килгәнче, тарих битләрендә сакланмаган. Ә Солвьев язмасында “место Кучки”, ул ихтимал “мескен Кучка” дигән сүздән чыгуы. Ә мескен сүзе тора-бара Мәскәү сүзенә әверелеп китүе бик җиңел, чөнки әйтелешләре бик якын мескен-мәскәү. Мәскәүдә борынгы заманнардан Түбән Новгород татарлары һәм Касыйм татарлары яшиләр... 
Әле кыска гына Мәскәү татарларының бүгенге тормышына күчик. Мәскәүдә бик актив татарлар яшиләр, бу активлыклары моннан 28-30 еллар тирәсе башланды. Ул вакытларда нәк СССР дигән гәләмәт зур Империя җимерелде, менә шул чакларда Мәскәү татарлары активлашып киттеләр. Алар беренчеләрдән булып Измаил бакчасында рәсми Сабантуй оештырырга ирештеләр (1987), бер ел узгач (1988), беренче Татар җәмәгате төзеделәр. Ул оешмага шундый исем биргән иделәр “Клуб любителе татарской культуры, Туган тел”. Менә шуннан башланды барчасы, күп кенә эшләр башкарылса да, татарлар үз-ара гел дошманлыкта булдылар. Мәскәүдә беренчеләрдән булып татар теле факультативлары эшли башлады (1988 ел), актив катнаштылар Татарстанның суверен булырга тырышуында, 1996-нчы елда Мәскәү татарлары Милли Мәдәни Мөхтәриәт (РТНКА Москвы) төзеделәр. Шул ук вакыт үз-ара гауга һәр вакыт пыскып барды, бердә туктамады. РТНКА-ны төзегәчтә эшләр гел алга бармады, тарткалашу, бүленү эшләре дәвам итте. Минм фикерем буенча, “кыңгыр эшне төзәтеп булмый” аны яңа баштан сүтеп яңадан төзерә кирәк. Менә бүген шушы фикергә килдек, бигрәктә иң актив татарлар арасында сугышкан кешеләрнең икесе дә, актив тормыштан киттеләр, бере үлде (Р. Галимов), икенчесе аяктан егелды (Нур Гарипов). 
Шул вакыт яшрәкләр калкып чыктылар: Рәшит Тимербаев, оештырды “Фикер” клубын, кешеләрне шушы клубка (21.08.2013) чакыра башлады. Кешеләр җыелдылар, быелгы җәй көнәрендә төзеп куйдык Меморандум, татарларны берләштерер өчен. Нидән килеп чыкты бу берләшү сүзе? Узган ел, булды бер вакыйга, бер төркем мәскәү татарлары җыелып, төрле Мәскәү районарында МММ- төзеделәр, һәм шушы мөхтәриәтләрне теркәп, ә Акчурин җитәкләгән РТНКА-ны теркәүдән төшереп, иске команданы Әсәдулла йортыннан куып чыгардылар, һәм бинага баш булдылар. Зур тавыш купты, ә генерал ягы канәгатсезлек күрсәте. Билгеле ничек моның белән канәгат булалсын, кичә барчасына баш иделәр, ә бүген үзләрен кудылар? Бу хәлләр былтыргы Сабантуйдан соң булды булдылар. Ә халык шат, чөнки 2009-нчы елда Акчурин командасы орынтын Конференция үткәреп, 10 окружной мөхтәриятән нибары 5- генә катнаштырып үткәрделәр шушы конференцияне. Анда нибары 29 кеше җыелып, шуның 25-ен Совет әгзалары итеп сайлап, ә генерал Акчурины тагы 5 елга баш итеп, урынарында калалар? Билгеле, моның белән килешмшүчеләр күп булды, җитмәсә шушы еллар арасында генерал Акчурин командасы мәскәү татарларын берләштермәде, киресенчә бүлде генә. Мәхкәмәгә биреп карадылар, ә мәхкәмә Акчурин яклы булды. Шулай итеп барчасы элекечә, үзгәрешсез калдырылды. Менә шушы ялган, орынтын оештырылган конференциядән соң, 2,5 ел ярым вакыт узу белән, 2012 елда, Акчурин командасын кудылар. Шуннан соң, тагыда ките тарткалаш, полицейскиларны катнаштыра башладылар, бере-беренә җинаят эшләре ачып маташтылар, халык берничә төркемигә бүленде, берләре генерал командасы яклы, икенчелре, аларның көндәшләре яклы, ә өченчеләре гаделлек яклы. Менә шушы эчке тарткалашуга чик куяр өчен Айнур Сибгатуллин, Фикер клубына килеп, безгә тәкдим ясады. Менә шундый конфликтлар килеп чыкканда, шушы конфликтны бетерер өчен ике якта килешеп, бер төркем юристларны яллап, юлларын эзлиләр дип. (Модерация). Без килештек, Фикер клубына җыелган кешеләр бер урталык кешеләре иде. Алар теге якта да түгеләр, бу яктада түгеләр, әммә билгеле кешеләр мәскәү татарлары арасында. Әйтек, “якшы, без риза, тик сез сөйләшегез генерал Акчуррин белән”. Айнур әфәнде ризалашты, ә Рәшит әфәнде үз чиратында булды кире як белән сөйләшергә (Сераҗетдинов Дамир Османович, вакытлыча РТНКА башлыгы, булган иде). Сөйләштек язарга Килешүне, аны атадык Меморандум дип. Фикер клубында бер юрист бар иде, әле икенчесе килде, без менә шушы юристларга (Капанов Марат Капаханович, һәм Айнур Анверович Сибгатуллин), тапшырдык үзләренә икесенә дә. Бер кадәр вакытан соң Меморандум тексты белән таныштык, үзгәрешләр кертек, кыскартык, кыскасы ни кирәген эшләдек. Меморандум алайда шактый күләмле документ булып чыкты. Генерал Акчурин ризалашты, сүз алып барырга, һәм башкалары да риза кебек иделәр, тик бер Гаяр Искәндәев генә каршы булып калды. 22.08.2013 ел. (дәвамы бар) 

МӘСКӘҮДӘ ҮЗГӘРЕШЛӘР КӨТЕЛӘ.

МӘСКӘҮДӘ ҮЗГӘРЕШЛӘР КӨТЕЛӘ. 

3-нче сентәбтә (РОО МТКА)- татарчасы шулайрак яңгырый: Рәсәй Иҗтимагий Җәмгыяте Мәскәү Татар Милли Мөхтәрияты, дип. Булды җыелыш, 18 елга беренче мәртәбә (1996 ел), менә шушы кадәрле вакыт үтеп генерал Акчурин Рәсим Сөләйман улы чакырганы булмады Мәскәү активларын: Гаяр Искәндәрев, Нәзифә Кәримова, Мохаммәт Миначев, Кәрим Шакиров, Шамил Шиабетдин, Абдулхан Ахтамзян, Зәм-Зәмиә Сәхабутдинова, Раиф Ямбаев, тагы биредә ике таныш түгел кешеләр. Һәмдә Бядут Сәйфетдинов, Марат Газизович, Әлфия Галимова, Халидә Хамидуллина, Хасәнә Хасян кызы, Мәймүнә Мөбәрәкшина, Ләйлә Халикова, Рәшит Тимербаев, Эдуард Юсупзянов, Рафаэл Исланов, Адел Беляев, тагы берничә хатын-кызлар бар иделәр, кайсыларын мин белмим. 
Сүзне Рәсим Сулейманович башлады, ул кыскача аңлаты ни өчен халыкны җыйганны, беренче халыкны җыюы сәбәпле, барыбызда риза булып тыңлап утырдык. РОО МТНКА устаын тикшерү уңаеннан җыйган икән барчабызны, устав текстлары алларга куелган иде, барысыда карый тикшерә, күрәсең барчабызга нөхсәләре җитмәгән (миндә юк иде). Билгеле устав документ булганлыктан кирәк иде танышырга, ә танышу өчен вакыт кирәк. Шуңа күрә Рәсим Сөйлейман улы тәкдим ясады; әйдәгез бүген без бер төркем төзик 5 кешедән, алар тикшерсеннәр уставны, төзәтмәләр кертәрсез шул арада, ә сентәбнең 21-ләрендә уставны кабул итәрбез! Килештек шушы сүзләргә. Рәсим Сөлейман улы өч кешене тәкдим итте: Р. Мохаммәдиевны, Э. Юсупзяновны һәм Гаяр Искәндәревне, мин тәкдим иттем Рәшит Тимербаевны, Нәзифә Кримова. Җыелыш сәркәтбе Зөлфирә Ильясова протоколга теркәп барды. Шунан соң сүз бирде Әляиә Галимовага (Әсәдулла йорты директоры), ул отчет сымак чыгыш ясады. Ә. Галиовага сорулар бирелде, һәм җаваплар алынды; әйте Әлфия ханым, Әсәдула йортының бурычлары капланган, эшләр бара, акча белән спонсорлар булышты диде. Шунан соң Гаяр Искәндәрев үз чыгышында кагылды уставка кертеләсе пунктлар турында. Әйте, “уставка кертергә кирәк кешеләрне алар анда чагылырга тиешләр, алар взнослар түләрләр автономиягә, шулай итеп кешеләрне бәйләрбез мөхтәриәткә”, дип сөйләде, Гаяр әфәнде. 
Икенче булып сүз алды Абдулхан Ахтамзян, профессор МГИМО. Ул кагылды узган ел хәлләренә, кайчан Акчурин командасын куган иделәр РТНКА-дан, мәхкәмәләр турында сөйләп алды. Аның арты башкалар сүз алып, искә төшерделәр ничек РТНКА башланып киткәнен, 1996 –нчы елда. 30 кеше Советка әгзә булып сайланганын, бер атнадан соң 15-ен сызып ташлаганары турында. 
Аннан Нәзифә Кәримова сүз алды, ул әйте “Гаяр әфәнде 20 ел шушы индивидуаль әгзәләр турында сөйли, взнослар җыештырулар турында. Ул совет заманасында шәп иде, комсомол звнослары түләргә, анда маркалар ябештерәсең дә, шуның белән бете-ките”. Әлбәтә, шушы членство белән без саный алыр идек мәскәү татарларын, диптә куйды. Халык дәшми тыңлады, чөнки эш икенче төрлерәк бит. 
Рәсим Сөлейман улы йомгак сүзе белән бетерде җыелышны, әйте “8 – нче сентәптә сайлау көне, барчагызны да чакам сайлауларда катнашырга! Айның ахырында җыелырбыз дип таралыштык. 
Менә биредә ике урынга тукталып китү якшы булыр: 1-нчесе, Нәзифә ханым сүзләренә җааап итеп, шуны әйтер идем. Ул вакытларда барысыда дәүләтнеке (халыкныкы) иде, дәүләт взнос акчаларын һәм башкаларын җыя иде, күмәкләштерелгән иде. Хәзер эшләр башкачарак, була взнослар җыярга, тик аның отчетлары бар, әлдә шушы взнос акчаларыңнан салым да түләтәләр. Менә шушы кирәкмәгән эшләрдән котылыр өчен бердән-бер юл, улда булса бер-береңә ошанып яшәү, эшләү, башкача юлы юк. Ә нәрсә шул кадәрле куркыта халыкны, чын-чынлап уйлыймы ул, аны алдар үз татарың дип? Җыелган акчаларны урлар дип куркамы? Юк әлбәтә, аңа шундый йогынты ясаган дәүләт оешмалары, ул хәзер берни аңламый, ошаныргамы юкмы үз татарыңа дип? Билгеле без шушы хәлдән чыгу юллары табарга тиешләр. 
Икенчесе, сайлаулар. Без сайлауларда катнашабыз, гөмер буе, то коммунистларны сайладык, әле демократларны сайлыйбыз. Аермасы без татарлар өчен юк, аның коммунистлары да чебен иде, хәзердә шушы ук чебенәр. Безгә Мәскәүдә күптән инде бер уйланырга кирәк, ярамыймы шушы вәзгыятне үз файдабызга борып? Менә әйтик, без шушы сайлауларда сайларга барлык тавышыбызны бирдек Собянинга? Ул җиңде (билгеле инде аның җиңәчәге), без җае чыкса әйтәләбезме, “Сезне сайладык, шуңа күрә сез җиңдегез” дип? Бүген әйтәлмибез, чөнки барыбыз төрле нәмзәтләргә тавыш бирә. Шулай булган чакта безнең тавыш = 0, ул ни бар, ни юк, чөнки тавыш бирәбез кайсыбыз кайсы нәмзәт өчен. Әгәр бергә сөйләшеп бар татарлар Мәскәүдә бер нәмзәт өчен бирсә, бу тавышлар, әйтик 500 000 тавыш, ә бу тавыш инде теләсәң нинди сайлауда да хәл итәрди булып чыгарга итимал, хәттә РФ-сы президентын сайлау вакытында да. Ә бит бу зур капитал, ә без аның белән файдалана белмибез. Әлегә диәсем килә? 
М. Миначев. 04.09. 2013 ел.

Приглашение на пикет. НДП Ватан намеривается провести пикет в Москве 21 или 28 сентября 2013 1. Включить право на изучение родного языка в Единый Федеральный Стандарт Образования! 2. Отмена ФЗ О противодействию экстремизму как противоречащего Конституции РФ.


Приглашение на пикет. НДП Ватан намеривается провести пикет в Москве 21 или 28 сентября 2013 1. Включить право на изучение родного языка в Единый Федеральный Стандарт Образования! 2. Отмена ФЗ О противодействию экстремизму как противоречащего Конституции РФ.
Хормэтле Дуслар. Уважаемые Друзья, НДП Ватан намеривается провести пикет в Москве 21 или 28 сентября 2013г на Пушкинской площади с 14 до 16 часов На тему:
1. Включить право на изучение родного языка в Единый Федеральный Стандарт Образования! Этот вопрос важен для многонациональной страны, как РФ состоящей из земель коренных народов. Разве допустимо в демократической стране законодательный запрет ( ФЗ № 309 и ФЗ О Образовании) на изучение родного языка? В тексте ФЗ О Образовании есть норма на право изучения родного языка. Но не прописан механизм реализации этой нормы и судя по тексту закона он не является основной частью. И предоставляется по мере возможностей учебного заведения. Т.е есть возможность не давать реализовывать право на изучение родного языка сославшись на отсутствия возможностей. Непонятная фраза о неких морально нравственных ценностях принятых в семье и обществе ст 2. В многонациональной и много конфессиональной стране духовные ценности могут быть различными. О каких общепринятых ценностях может идти речь? Ведь идеологическое многообразие лежит в основе РФ. Подобная формулировка дает широкие возможности для навязывания молодому поколению духовных ценностей одного народа.. В законе прописано что образование ведется на государственном языке РФ, т.е русском.  И эта норма является основной в данном ФЗ и ФЗ № 309 как единая система образования. А т.к в РФ установлен один государственный язык, то изучение в школе языков  других  коренных народов РФ стало  вне закона. И началось закрытие национальных школ или резкое уменьшение преподавания родного языка. Мы считаем, что право на изучения родного языка должно быть как основной нормой единой системы образования.  И должно быть добавлено в ст 14 п 2 и с правом на изучение родного языка народов РФ.И фразу « в пределах возможностей системы образования» исключить.  Нынешнее положение создала ситуацию, при которой граждане РФ делятся на равных и более равных. А это уже не демократия. Такой путь развития страны вряд ли приведет к миру и согласию. Поэтому право на изучение родного языка должно быть составной частью Единого Федерального Стандарта Образования
2. Отмена ФЗ О противодействию экстремизму как противоречащего Конституции РФ. Т.к  этот ФЗ создал в стране цензуру, путем запретов книг и иных информационных  материалов судами РФ. Хотя по Конституции РФ цензура не допустима и гарантированы свобода слова и мнений. И освобождение всех осужденных на основании этого ФЗ. Этот ФЗ стал не противодействием  действий по ущемлению прав и свобод человека, а средством борьбы  правящей партии с инакомыслием. Суды массово принимают решения по запрету той или иной книги или информационного материала. И судя по принятым решениям это носит  идеологический характер. Всё что противоречит официальной позиции правящей партии, подлежит запрету. Т.е государство в лице правящей партии пытается решать что и как могут читать и думать граждане страны. А как же нормы Конституции страны гарантирующее гражданам РФ свободу слова, мыслей, распространение информации, совести? Или как и прежде права и свободы становятся зависимы от государства? В демократическом государстве права и свободы  человека и гражданина выше интересов государства и являются для него приоритетом. Мы хотим жить в демократической стране, ибо только тогда у нее есть будущее. И поэтому на основании вышеизложенным мы хотим провести пикет. Прошу сообщить на мой емаил ( с пометкой Пикет) кто готов выйти вместе с нами на пикет.
С уважением, Аскер Бикбаев Заместитель Председателя НДП Ватан askerbey@gmail.com 11сентября 2013г
.