ВО ИМЯ АЛЛАХА МИЛОСТИВОГО И МИЛОСЕРДНОГО
ﺑﺳﻡ ﺍﷲ ﺍﻟﺭﺣﻣﻥ ﺍﻟﺭﺣﻳﻡ
Аллах в переводе на русский - Бог, Господь, Всевышний

НДП ВАТАН tatar halyk firkasy. Rahim itegez!


ОТКРЫТОЕ ПИСЬМО ПРЕЗИДЕНТУ РФ ПУТИНУ О ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ЯЗЫКАМ КОРЕННЫХ НАРОДОВ РФ СТАТУСА ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЯЗЫКОВ РФ https://irekle-syuz.blogspot.com/2015/05/blog-post_72.html

ХОРМЭТЛЕ МИЛЛЭТТЭШЛЭР ПОДДЕРЖИМ СВОЕГО ТАТАРСКОГО ПРОИЗВОДИТЕЛЯ! ПЕРЕЧЕНЬ ТАТАРСКИХ ФИРМ. СПИСОК ОТКРЫТ!

l

УЯН ТАТАР! УЯН! стихотворение

http://irekle-syuz.blogspot.ru/2015/07/blog-post_79.html

зеркало сайта https://ireklesyuzweb.wordpress.com/

Азатлык Радиосы

понедельник, 23 февраля 2009 г.

Мәктәптә очрашу (ничек бар шулай).

Мәктәптә очрашу (ничек бар шулай).
2008-нче елның соңгы көннәренең берсендә (22.12.2008 язучы Миргазиан Юныс, Габдулла Тукай премиясе лауреаты, 1186-ынчы номерлы Мәскәүдә татар мәктәбендә укучылар беоән очрашты. Мәктәп директоры Лемма Исхаковна җылы каршылады, кабинетыда бераз сөйләшеп алдык, чәй шунда, пәрәмәчләр. Таныштырды мәктәп хәлләре белән, Префект башлыгы Зотов әфәнденең мәктәпкә еш килүләре һәм аны пәрәмәчләр белән сыйланулары турында да онытмады әйтергә.
- Пәрәмәчне барысыда ярата - ди Лемма ханым. Күренеп тора Лемма Исхаковна түрәләр белән эшли белә, оста оештыручы, җебеп калганнардан түгел. Мәктәп озак түгел яңа бинага күчкән, матур итеп җиһазландырылган, эчтән-тыштан ялт-йолт итеп ялтырап тора, бер чүп әйбер юк. Башта татар мәктәбенә балалар бакчасы бинасы бирелгән иде, бер-ике ел элек махсус бина төзеде шәһәр. Менә шушы яңа мәктәп бинасында М. Юныс кунакта утыра, мәктәп директоры Лемма Исхаковнаны тыңлап. Мәктәп алдында М. Җәли һәйкәле басып тора, һәйкәлне яңа гына куйганнар, шушы елның 25-еншенче октяб көне. Мусаның кулында дәфтәр, күзләрен каядыр еракка текәгән. Һәйкәл М. Җәлилгә әллә ни охшамаган төсле, Лемма Исхаковна әйтүе буенча, Җәлилнең кызы Чулпан, сынны әтисенә ошаткан?
Залда бер җитмешләп укучылар җыелган, М. Юнысны тыңларга дип килгәннәр, өч сыйныф укучылары җыйналганнар. Бу мәктәпкә татар язучылары килгәлиләр икән, биредә драмматург Туфан Миңнуллин булып киткән, китапларын бүләк итеп калдырган.
Кызык бит. Менә язучы татар мәктәбе укучылары каршында басып тора, ничек сүз башларга дип баш катыра. Кайсы телдә сөйләргә, татарча сөйләсә аңларлармы икән? Әллә русчамы сөйләргә?
Ничек инде татар әдәбиәте турында татар язучысы, татар балаларына рус телендә сөйләсен? Бу бит бернинди мантыйка сыймый торган хәл. М. Юныс сүзен шулай башлады, - нинди телдә сөйләшәбез, татар телендәме, рус телендәме? Залдан бигүк кыю булмаган берничә тавыш яңгырады, “татарча”, дип.
-Күтәрегез кулларыгызны, кайсыларыгыз татарча аңлый, дип сорады әдип. Бер 70-80 процент куллар күтәрелде.
-Ә кемнәр бөтенләй аңламый? Кто не понимает татарского?-дип русча кабатлады М. Юныс сүзен. Бер унлап куллар күтәрелде залда.
М. Юныс ике телдә әңгәмәне алып барды, өлешчә татарча, өлешчә русча. Сүз барды әдәбият һәм әдипнең тәрҗемәи хәле турында (танышмак ниәте белән), мәктәптә укуллары, сугыш вакыты, колхоз кырларында эшләү, авыр вакыт. Армиядәге хәлләр турында, анда очкычылар мәктәбендә укулары, укуны тәмамлагач хәрби штурман дәрәҗәсенә ия булып, лейтенант погоннары тагып, көнчыгышта Япониягә каршы сугышта катнаша.
Әле тагы бер кызык хәлен искә төшерде, армиягә киткән икән ул нибары 5 сыныф кына бетереп, ә очкычычлар мәктәбенә алалар 10 сыйныф бетергәннәрне генә. Аңа туган авылы Исәргәп мәктәбеннән 9 сыйныф бетергән дигән справка җибәрәләр, аның сорауы буенча. Менэ шушы справка белән керә, укый, бишлегә бетерә. Соңгыдан, армиядән кайткач, Запорожье шәһәрендз украин телендә урта мәктәпне алтын медальгә тәмамлап хәрби юридик академиягә укырга керә. Әммә аңа карамастан, академиядән студентларны кыскартырга туры килгәч, беренче булып М. Юнысны кыскарталар. Чөнки анда күбесе шәкертләр генераллар, райком секретарь балалары булалар, ә Миргазиан абый гади колхозчы гайләсеннән булгач, аның андый терәге юк.
Армиядә булган чакта, сугыш беткәч, Миргазиан Юныс экипажы яшь очучылар төркемен уклардан атарга өйрәтеп, үз очкычлары койрыгына мишень тагып һавада күнегүләр үткәрәләр. Шулай бер заман очкан чакта, берәүе ялгыш прицель алып, М.Юныс очкычының руленә тиә һәм очкычлары рульсыз калып сопкага килеп бәрелә, командир һәләк була, ә Миргазиан абыйның бөтен сөякләре сынып, эчке органнары җәрәхәтләнеп, нык имгәнә, әммә исән кала. Озак вакыт госпитальдә ятып чыга, хәрби частьтән сәләмәтлеге аркасында азат итәләр. Соңгыдан Мәскәү дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. Берничә ел укыганнан соң, сәүдә флотына эшкә урнаша, мореходка институтына укырга күчеп, аны тәмамлый, штурман була. Менә шулай итеп, ике диңгез штурманы була да китә Миргазиан абый. Ә шушы ике диңгезләрдә йөзәр өчен күпме сынаулар узганын сөйләп тормады, аның һәләкәткә дучар булганлыгын мин өстәдем инде, үзе шушы хәлләр турында сөйләргә яратмый. Шуннан аның диңгезгә юлы башлана. М. Юныс дүрт мәртәбә җир шарын әйләнеп чыга, бик күп илләрне күрә, инглиз, итальян, испан телләрен үзләштерә, һәм шушы телләрдә чыгышлар ясый, хәттә инглиз телендә мәкалә язып Лондонда шушы мәкаләне бастырып-та чыгаралар.
Миргазиан абый матур итеп балаларга Венеция, Савонна дигән итальян шәһәрләре турында һәм һәр җирдә төрки-татар сүзләрен ишетеп, шулардан мисаллар китереп сөйләде. Менә бер мисал, Савонна шәһәренең исеменә игътибар итеп болай диде: - бу шәһәрдә сабын кайнатканнар, мыловаренный заводлар булган, сабын-савонна, шуннан шәһәргә Савонна исеме биргәннәр, һөнәри исем.
Билгеләнгән вакыт тиз уза диләр бит, балалар белән очрашу вакыты да тиз үтте. Ничек үтте дип кызыксынучыга була әйтеп, әйбәт үтте дип, әммә мондый җавап бер яклы гына булып яңгырар, чөнки шушы очрашуны бәяләү шактый кыен булачак. Нинди бәя бирергә, уңышлы дипме, әллә уртача гынамы? Укучылар тавыш-тынсыз тыңладылар тыңлавын язучыны, әммә сораулар бирүче булмада араларыннан. Хәттә Миргазиан абый берничә мәртәбә сорапта карады укучылардан, “сорауларыгыз бармы? Бәлки сезләрнең сорауларга җавап биреп әңгәмә җанлырак үтәр”, дип. Залдан сораулар булмагач сөйләвен дәвам итте.
- Татар язучыларыннан кемнәрне беләсез, дип сорагач укучылардан. Бер малай Г.Тукай, М. Җәлил дип шушы ике исемне белән чикләнде. Бүтән берәүдә залдан кушылмады. Ә бүгенге язучыларны бөтенләй белмиләр булып чыкты. Күренә ки, балалар татар әдәбиәтен белмиләр, өйрәнмиләр, билгеле инде, белмәгәч нинди сораулар тусын укучыларда? Шулай итеп балалар белән очрашу тәмамланды, дәрес вакыты бетте, укучылар залдан чыга башладылар. Лемма Исхаковна тәкдим итте, мәктәп балалары белән фотога төшәргә. Соңгыдан безне мәктәп белән таныштырып йөрде татар теле укыиучысы Люциә ханым. Бу ханым КДУ бетергән югары белемле укытучы, Люциә Рәшит кызы Рәхмәтуллина, дип үзен таныштырды. Тагы берничә укытучылар татар телен укыталар икән; 1-2-енче сыныфларда – Венера Исхаковна (җырчы Роза Хәбибуллинаның әнисе), 3-4-нче сыныфларда – Надирә Исхаковна, 5-6-нчы сыныфларда – Гүзәл Ярулловна Арсланова, 7-11 сыныфларда укыта Люциә Рәшит кызы…
Мәктәптә төрле түгәрәкләр эшләп килә, җыр-бию, театр-драмма түгәрәге, татар көрәше, нәфис гимнастика беләндә да шөгелләнәләр икән. Бер класста бәләкәч кызларны шуңа өйрәтеп маташа иде бер марҗа укытучысы, тегү, апликациә буенча махсус бер түгәрәк эшләп килә, рәссам түгәрәге, хәттә алар икәүләр, берендә рәсемнәр-сүрәтләр ясарга өйрәнәләр, ә икечесендә төрле куластында булган әйберләрдән сыннар ясарга өйрәтәләр.
Матур гына китапханәләре бар, бүлмәнең уртасында китап киштәләре урнашкан, анда русс әдәбияты томнары тезелеп яталар. Китаплар барда яңалар, затлылар, шунда уң як дивар ягындагы киштәдә берничә татар китаплары да бар, Г. Тукай һәм балалар өчен махсус китаплар татар телендә. Китапханә эчендә тагы бер бүлмә, ишегенә язылган “Музей” дип.
- Ә башка татар телендә китаплар юкмыни китапханәдә, дип сорагач, Люциә ханым, әйтә, бар ди, менә алар музейда урнашканнар, ди. Татар китаплары музей экспонатлары булып чыгамыни? Музейга кереп карадык, анда татарлар өйләрендә булган төрле әйберләр, чуклы сөлгеләр, яңа эшкәртелгән сандык, чыршау артында ятау урыны, шунда тальян гармунь, татар баяны, домбра. Миргазиан абый гармунны алып уйнап карады, әлегә гармунь уйнардый, тавышы бар.
Татар китаплары шушы музейда, шкаплар1 эчендә икән, күренмиләр, чөнки шкап пыялалары үтә күренмәле түгелләр. Шактый гына татар китаплары бар икән, Т. Миңнуллиның бер унлап томнары, Г. Бәшир, М.Җәлил һ.б. әдипләрнеке. М. Юнысныңда биредә китаплары бар булып чыкты, хәттә берәүен үзедә белми икән басылганын, анысын мәгариф бастырган икән.
“Татар кмитапларында үзәккә урыс китаплары янына киштәгә куярга кирәк иде”- дибез, “биредә музейда булгач, укучыларга файдаланырга читендер”? “Юк диләр, татар теле укытучысы белән музей мөдире, бернинди авырлык юк, музей һәр вакыт ачык, керәләрдә алалар, укыйлар”- диләр. “Шулайда- дибез, “китапханәдә барча китаплар бергә булсыннар иде. Сезнең китапханәдә рус әдәбиәте түрдә, ә татар әдәбиәте музейда йозак астында. Җитмәсә, татар мәктәбе бит бу, биредә татар китаплары түрдә булырга тиеш, ә рус әдәбиәте янәшәдә, булсын”- дибез.
- Юк, ди Люциә ханым, -безне департаментан килеп тикшерәләр, әгәр сез әйткәнчә эшләсәк, шелтә бирәчәкләр, ди.
Менә сиңа мә! Шелтәдән куркып үз китапларыңны түргә куйма, чүплеккә куй булып чыга бу.
Татар теле кабинетында булдык, мин укыган чакта төрле фән укытучылары классларга кереп, үз фәннәреннән белем бирәләр иде, әле икән киресенчә, балалар кабинеттан-кабинетка йөреп фәннәрне өйрәнәләр. Заманалар үзгәрү белән уку –укыту тәртибе дә үзгәргән, шулай уку тәртибен камилләштергән булып, татар теле дәресләрен елдан- ел кыскартып, инде хәзер бөтенләй дәреслекләрдән төшереп киләләр. 9-нчы сыйныф укучыларына татар әдәбиәт дәреслеге балалар өчен әкиәттән башлануы моны раслый. Бу әкиәтләрне баларга сөйлиләр иде элгәре әле мәктәпкә йөрми торган 4-5 яшлекләргә. Татар теле, шушы татар мәктәбе дип исәпләнгән мәктәптә дәрестән тыш кына керә икән, ягни факультатив рәвешендә генә.
Әле аңлашыла, ни өчен Мәскәү чиновниклары ярата Лемма Исхакованы, татар телен мәктәптән куып чыгаргач, дәресләрне төрле түгәрәкләр белән алмаштырып, күз буяп күрсәткән өчен.
1186 номерлы татар мәктәбе яңгырый төрле концертларда, шушы мәктәп балалары җырлый-бии, конкурсларда катнаша, призлы урыннар яулый, шул җитмәгәнме?
- Татар теле атнасына өч сәгать керә - ди, Лемма ханым. Шушы өч сәгатькә сыя икән, җыр-бию, драмма түгәрәкләредә. «Татар телен безнең мәктәптә җырлап өйрәнәләр», ди Лемма ханым.
- Безнең выпускниклар төрле Мәскәү институтларына керәләр, укыйлар. Начар укыткан булсак керәлмәсләр иде бит, ди Лемма Исхаковна. Ни әйтәсең моңа? Чынлапта шулай, керәләр институтларга, укыйлар. Ә урыс мәктәпләрен бетергәннәре керәлмиләрмени? Алары да бит керә, нинди соң аерма шушы мәктәпләр арасында? Югары уку йортларына керү - кермәү, татар мәктәбе өчен критерий булалмы соң? Кемнәрне әзерли безнең Мәскәүдәге 1186-нчы номерлы татар мәктәбе?
Әле бүгенгесе көн, татар телен укыту мәктәпләрдә закон буенча тыелмаган, ә безнең мәктәп татар телен укытуны түгәрәкләргә күчергән инде. Болай татар теле шушы мәктәптә бар шикелле, татарча җырлыйлар бит, әммә җыр түгәрәген берничектә татар теле дәресе дип атап булмый. Нинди сизгер, нинди уяу безнең татар, әлегә закон кертелергә тиеш 2009-нчы елның сентябрендә генә, әлдә кертелсә, ә безнең мәктәп татар телен дәрестән күчергән инде җыр-бию түгәрәгенә, дәрестән соң күңел ачуга.
М. Миначев, ХД “Ватан” фиркасы рәисе.
Мәскәү 27.12.2008 ел.

КОНФЕРЕНЦИЯ «РИЗАЭТДИН ФАХРЕТДИН»

КОНФЕРЕНЦИЯ «РИЗАЭТДИН ФАХРЕТДИН»

Конференция открылась 28 января в Москве в Доме Журналистов с задержкой на полчаса, а вторая часть конференции и вовсе, открыли с часовым опозданием. Поскольку регламент был нарушен организаторами, то времени не осталось ни для обсуждения, ни для подведения итогов форума, тем не менее, вместо заявленного времени окончание в 16-00 часов, конференция закрылась около 17-часов. На конференции участвовали муллы и журналисты из Оренбурга, Челябинска, Казани, Уфы, Санкт Петербурга и Москвы. Несколько слов сказать о содержание конференции считаю, будет уместным.

Тема конференции, хотя и была объявлена «Ризаэтдин Фахретдин в истории российской журналистики. К 150 – летию выдающегося мыслителя и издателя», больше было обращено внимание на его журналисткой деятельности. По регламенту конференции должны были выступить с приветственным словом семь человек, но из них не прибыли на конференцию трое, остальные выступили, первое отделение закончилось концертом заслуженной артистки РТ и РФ – Наили Фатеховой.

Не прилетела Римма Ратникова, Московские аэропорты в тот день не принимали самолеты, также отсутствовал руководитель Гильдии православных журналистов – Щипков А.В., и руководство Дома Журналистов.

Вел конференцию Радик Амиров – президент Лиги мусульманских журналистов. В рекламном листке о ЛМЖ сказано так (привожу в сокращенном виде): «ЛМЖ – общественная организация профессиональных журналистов, являющимися этническими мусульманами, а также журналистов, задействованных в выпуске национальных и религиозных СМИ..».

Для меня не понятен термин «этнический мусульманин», как это нужно понимать? Поскольку мусульманского этноса нет, ислам интернациональная религия, а есть этносы, относящиеся к мусульманам, это грубая ошибка, зачем нужна такая профанация этому ЛМЖ? Не хотели написать слово татарин, и «татаро-мусульманские журналисты? Видимо, организаторы этой лиги не задумывались об этом, взяли и написали, им показалось это мелочью? Кстати, не было никаких журналистов пишущих на мусульманские темы, ни газет, ни журналистов, кроме заявленного Т.М. Сулейманова редактора «Татарского Всемирного Сервера татарлар.ру. Что эта лига состоит из двух журналистов? Ничего не понятно. Еще несколько цитат из этого документа:

«Одной из приоритетных направлений ЛМЖ является защита свободы совести, гарантированное Конституцией РФ, защита прав журналистов занимающихся общественно-религиозной проблематикой .., если представители конфессий, должностные лица препятствуют профессиональной деятельности журналиста». Понятно, «должностное лицо» может воспрепятствовать профессиональной деятельности журналиста, а как этому может помешать «представители конфессий»? Что муфтий какого-то региона запретить журналисту общаться, с мусульманином, или сам не будет общаться с ними?

Р. Амиров начал свое выступление ни с извинения, что конференция началась с получасовым опозданием, а с того, что он простудился на освещение выборов патриарха Всея Руси в храме Христа спасителя. Это его сообщение было воспринято собравшимися с недоумением, «нашел, чем хвастаться». Рассказал коротко о биографии Ризы Фахретдина, о его журналисткой деятельности. Практически о Р. Фахретдине как выдающегося мыслителя ничего не сказал. Признался, что с трудами Ризы хазрата не знаком, не читал, что его наследие начали только изучать после 1990 года. Основные труды Р. Фахретдина хранятся в Уфе, что башкирское руководство чинит препятствия татарским ученым в доступе наследие Ризы хазрата. Сказал также, по ходатайству Хакимова, первого посла страны Советов в Саудовской Аравии, в 1925 году Риза Фахретдин побывал в г. Мекке, на первой исламской конференции.

С зала взялся дополнять Р. Амирова, Юлдуз Халиуллин, бывший дипломат. Рассказал о первом после страны Советов, Хакимове, о его заслугах перед страной Советов и о том, что после расстрела Хакимова, Саудовская Аравия разрывает дипломатические отношения с нами и, что вновь дипотношения были восстановлены только в конце 70-х годах прошлого столетия. Сегодняшние 49 муфтиев, не создали и 49-ую часть того, что создал и оставил потомкам Риза Фехретдин.

После Р. Амиров попросил директора Медресе «Хусаиния» г. Оренбурга Альфита хазрата Шарипова прочесть молитву.

Потом выступил Фатых хазрат Гарифуллин из Челябинска, но он больше говорил об исламе и о воспитание, о Р. Фехретдинове ничего не сказал.

Радик Амиров после каждого выступающего выходил на трибуну, для предоставления слово очередному выступающему, хотя, на столе у ведущего был два микрофона.

Выступил с докладом Римзиль Валеев, директор казанской студии Радио «Азатлык». Р. Фехретдин в течение десятилетие был неизвестен, его произведения не печатались, его не изучали, мы его только начинаем изучать. Р. Фехретдин достоин нашего внимания, крупный ученый, богослов, теолог, журналист. Хотел бы акцентировать на его журналисткой деятельности, на публицистике.

- Он учился в двух медресе, проучился там 22 года, он не кончил не Сорбонну, ни Кембридж, ни Петербургский, ни Московские университеты, он самоучка, а каков талант? Еще рассказал о первом после страны Советов в Саудовской Аравии, Хакимове.

Если Риза хазрат после окончания татарского медресе стал таким крупным ученым, то, нужно гордиться своим медресе. Значить это учебное заведение было способно давать своим ученикам качественное образование, а так получается, пусть и не специально, но, тем не менее, все татарское – плохое.

О Ризаэтдин Фэхретдине очень хорошо и тепло говорил профессор Тауфик Ибрагим, он его нам преподнес как ученого, как крупного мыслителя. Хотя мы об этом и знали, но услышать из уст ученого-араба было в двойне приятно. Профессор Тауфик Ибрагим: "Выступающие утром о выдающих достоинствах Р. Фехретдина говорили очень мало. Р. Фехретдин татарский мыслитель, был на очень высоком уровне, дай Бог, чтобы современные исламоведы достигли уровня Ризаэтдина. То, что написал Риза хазрат сто лет назад, сегодняшнему исламскому миру еще нужно идти лет 40-50, чтобы подняться до уровня Р. Фехретдина.

Он не татарин, а араб, его словам модно верить, тут у него нет никакой корысти. То, тут какие могут быть разговоры, нам необходимо просто планку самооценки поднять немного выше и никак не опускать.

Далее, «Что дал Р. Фехретдин как представитель татаро-башкирского общества? Первое (1), он сказал, что человек наместник Бога на земле.

Второе, идею прогресса, М. Бигиев, Р. Фехретдин, Ш. Марджани четко сформулировали «мы идем вперед», т.е. прогресс. Что обозначает, что Мухаммад последний печать пророков? Это обозначает, что человечество вышло с детство, стало взрослым, отныне ненужно учить людей как есть и пить, а человек уже решает более сложные задачи в сообществе людей. Бог дал нам Свободу и Разум, отсюда выбор, переосмысление средневековых толкований. Переосмысление суфизма, пассивно лицезерующих жизнь, чтобы занимал активную жизненную позицию. В нашей религии (исламе) ничего догматического нет, все достигается разумом. Не может быть никакого мирного сосуществования между религиями, когда одни в раю, а другие в аду. Бог не может смотреть на мучения людей. Эта великая истина.

Альфит хазрат Шарипов обратил внимание на педагогические качества Р. Фехретдина, в частности было у Р. Фехретдина 6-еро детей, говорил, что мать должна воспитывать детей ответственными, исполнять порученное дело. Уделил громадное количество времени воспитание, особенно женщин. Нация без литературы – мертва, писал Р. Фехретдин.

Хорошо выступил Тагир Мажитович Аминов, кандидат пед.н., доцент Башкирского Государственного педагогического университета им. М. Акмуллы. Прочел доклад «Ученый и педагог Р. Фехретдин в поиске смысла». Р. Фехретдин – эта гениальная личность, гениальный мыслитель. Работ у него много, но мы его не знаем. Мы изучаем русских педагогов, западных, но труды Р. Фехретдина – не изучаем. А он выдающееся педагог, мусульманское учебное заведение давало возможность получать качественное образование. Хальфа – это взаимное обучение, когда старшие ученики обучали младших. О взаимном обучение в Детской Энциклопедии написано, что этот метод изобрел Бен-Ланкастер, но ничего не говориться о Р. Фехретдине, который он применял в Медресе. Р. Фехретдин – великий Учитель. Педагогическая система Ризаэтдин Бен Фехретдина, его работы не введены в научный оборот, все это нужно сделать достоянием всех россиян.

Т. Сулейманов сказал следующую мысль: «мне хочется сказать, о его таланте миротворца, он искренне верил, что сможет изменить мир, его деятельность для нас является примером. Был самоотверженным человеком и обладал личным мужеством».

В.В. Толстов, эксперт Центра арабских и исламских исследований, сказал, «духовные ориентиры в его произведениях актуальны и сегодня. Как журналист Р. Фехретдин стоит в одном ряду с А. Горьким, Короленко. Любопытно было видеть, как г-н Толстов после прочтения молитвы хазратом Альфитом, держал руки вместе с нами, как мусульманин.

Завершающим было выступление Р. Сабирзянова, Генеральный директор фирмы «НПФ РИНА». Он единственно из собравшихся говорил о татарском языке и о необходимости сохранения языка, что это обязанность каждого татарина. Вот краткий обзор той конференции.

М. Миначев, председатель НДП «Ватан»

1.02.2009 г.